آژانس نهادی فنی است/ از جنجال سیاسی قبل از مذاکرات ‘مسکو’ پرهیز کنید

به گزارش خبرنگار ایرنا از مقر آژانس، سلطانیه که روز چهارشنبه در جلسه شورای حکام سخن می گفت، تصریح کرد که این کشورها با پرهیز از رویکردهای تخریبی بگذارند ایران و آژانس به دور از جنجال های سیاسی فعالیت حرفه ای خود را در آرامش کامل انجام دهند.

سلطانیه با اظهار تاسف از مرگ«سئو »بازرس بخش پادمان آژانس در سانحه رانندگی گفت در این جلسه در نظر دارم با مرور وضعیت جاری آژانس، انتظاراتی که در اساسنامه آژانس برشمرده شده است، مقایسه نمایم. یکبار برای همیشه لازم است که بیاد آوریم مفاد اساسنامه برای اجتناب از انحراف از اصولی که براساس آن آژانس تاسیس گرددیه تدوین شده است. در این فرآیند مرور اساسی ما بایستی بین آژانس و دبیرخانه تمایز قائل شویم. من تصمیم گرفتم تمرکز نمایم بر مشکلات اصلی آژانس بجای پرداختن به گزارش مدیرکل در خصوص ایران تا جائیکه این مسئله یک موضوع حاشیه ای نسبت به مسائل اصلی آژنس و فرآیند تصمیم گیری محسوب میشود. اگرچه یک یادداشت توضیحی شامل نظرات مطرح در خصوص گزارش مدیرکل بعنوان سند رسمی آژانس توریع خواهد شد

وی با یادآوری اهداف اساسنامه ای آژانس گفت علت وجودی آژانس ارتقاء کاربرد استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای در تمامی جهان است.

نماینده ایران افزودماهیت پادمان آژانس داوطلبانه میباشد. پادمان آژانس تنها براساس درخواست کشورهای عضو برای تسهیل موافقتنامه های دوجانبه میان کشورهای عضو و یا در پی الحاق داوطلبانه به هرمعاهده ای چون NPT انجام میپذیرد. نظارتهای پادمانی بر مبنای پادمان مواد هسته ای و نه براساس پادمانی که برمبنای اطلاعات جاسوسی بنا شده میباشد که در طی ده گذشته شاهد آن بوده ایم. قرار نبوده که آژانس نقش سگ نگبهان و بازرس را ایفاء نماید که در مسائل داخلی کشورها و یا محدوه امنیت ملی کشورهای عضو مداخله نماید. بر پایه موارد عراق و کره شمالی و اخیرا موضوع هسته ای ایران برخی از کشورهای عضو که بطور دائم هم در شورای حکام حضور دارند فرآیند تصمیم گیری را مخدوش نموده اند و وظایفی را به بخش پادمان تحمیل نموده اند که در مغایرت کامل با اساسنامه میباشد. بازرسانی که قرار بوده راستی آزمائی مواد هسته ای و دیگر تاسیسات هسته ای که براساس موافقتنامه پادمانی توسط کشورهای عضو اظهار شده را انجام دهند، از سوی معدود کشورها مجبور شده اند در فعالیتهای اطلاعاتی جاسوسی درگیر شوند و اطلاعات مجعولی را از سرویسهای اطلاعاتی کشورهای مشخص در خصوص اتهامات فعالیتهائی که در حوزه مواد هسته ای نمیگردد دریافت نمایند.

نگرانی فزآینده از اینکه ارتباطات مداومی بین کارمندان آژانس با برخی هیاتهای کشورها با توجیه پیگیری اتهامات انجام میگیرد. براساس اطلاعات دریافتی از نمایندگان کشورهای عضو در خصوص آخرین فعالیتهای آژانس در کشور متهم شده، کشورهای مدعی در حال آماده سازی موارد مجعول بیشتری برای فعال نگه داشتن این فرآیند میباشند. این روند بهیچوجه قابل پذیرش نیست. انتظار می رود بازرسان آژانس در زمینه مواد و تاسیسات هسته ای متخصص باشند نه اینکه متخصص نظامی باشند. از یک دهه پیش بطور خاص تحت نظارت دو معاون مدیرکل پیشین بخش پادمان، بتدریج و به آرامی کارشناسانی که هیچ تخصص هسته ای نداشتند استخدام شدند و به آنها دسترسی به اطلاعات محرمانه داده شد که این اقدام مغایر مقررات میباشد که تنها بازرسانی را که پس از تصویب کشورهای عضو بعنوان بازرسان منصوب مورد تائید قرار گرفته اند مجاز به دسترسی به اطلاعات کشور مطرح میباشند.

حضور ‘کارشناسان بدون هزینه’ در بخش پادمان که با اطلاعات محرمانه سروکاردارند نقض صریح یک چنین الزاماتی میباشد. نشت اطلاعات محرمانه که تاثیر منفی بر امنیت ملی کشورهای عضو دارد مایه نگرانی جدی است. درگیرشدن بخش پادمان آژانس در بازرسی شبکه های قاچاق. براساس منابع علنی و یا دیگر منابع معاون مدیرکل قبلی و بازرسان در فعالیتهائی که اصلا ماهیت هسته ای نداشته است شامل فعالتیهای قضائی و اطلاعاتی منجمله حضور در زندان و گفتگو با اعضاء شبکه که ورای وظایف اساسنامه ای میباشد درگیر بوده اند. آژانس یک سازمان اطلاعاتی نمیباشد بلکه سازمان بین المللی تخصصی است. یک چنین فعالیتهائی منجر به تغییر دیدگاه و عملکرد کارشاسان هسته ای و افزایش نقش مداخله جویانه ای به بازرسان و بر همین اساس موجب خدشه وارد آوردن به روابط اعتماد آمیز بین دبیرخانه و کشورهای عضو میگردد.

موضوع دیگری که مایه نگرانی است تبدیل اقدامات داوطلبانه چون پروتکل الحاقی به اسناد حقوقی الزام آور میباشد.

طبق اساسنامه آژانس یک سازمان مستقل و واحد میباشد و بعنوان ارگان فرعی سازمان ملل محسوب نشده و حتی یک سازمان تخصصی سازمان ملل بشمار نمیآید. ترتیبات کاری آژانس و سازمان ملل نباید تداخل داشته باشد بگونه ای که شورای امنیت سازمان ملل به آژانس بگوید که چه باید انجام دهد. مدیرکل آژانس از سوی کشورهای عضو آژانس انتخاب شده است و در مقابل کشورهای عضو مسئولیت کامل دارد، لکن به کشور های عضو سازمان ملل متحد، شورای امنیت سازمان ملل و یا دبیرکل سازمان ملل پاسخگو نمیباشد. درگیرنمودن شورای امنیت سازمان ملل در مسائل آژانس دربردارنده ابعاد سیاسی و امنیتی بوده است و آژانس را از ادامه مسیر فعالیتهای خود باز داشته است.

موضوعات دیگری وجود دارد که مایه نگرانی است چون ضعف سیاستگذاران آژانس در برخورد با موضوع امنیت هسته ای که با رویکرد انحصاری گروگان گرفته شده است. این رویکرد منجر به محرومیت بیش از ۱۰۰ کشور از حضور و مشارکت در یک چنین موضوعی که مایه نگرانی جهانی میباشد گردیده است. فقدان راستی آزمائی در خلع سلاح هسته ای و نگرانیهای عدم اشاعه ای در خصوص تهدید سلاح های هسته ای بخصوص از کشورهای اروپائی که بعنوان کشور غیر هسته ای در NPT شناسائی شده اند، قرار گرفتن سلاح های هسته ای در این کشورها آخرین ولی بعنوان کم اهمیت ترین، تهدید سلاحهای هسته ای اسرائیل برای صلح و امنیت منطقه و جهان در گستره وسیعتر که عامل نگرانی جدی میباشد.

با توجه به ضیق وقت از طرح دیگر موارد اجتناب مینمایم.

با درنظر گرفتن نگرانیهای فوق شکی نیست که معدود کشورهائی شورای حکام را تحت سلطه خود گرفته اند و از آن سود استفاده مینمایند و باید در خصوص مغایرت اینگونه اقدامات با روح اساسنامه و همچنین قصورهای صورت گرفته پاسخگو باشند. همزمان تمامی ما بعنوان کشورهای عضو آژانس بایستی مورد ملامت قرار گیریم که چرا اقدامات عاجلی انجام نداده ایم؟ در حالیکه از دبیرخانه انتظار می رود که وظایف محوله خویش را انجام دهد نه اینکه تمرکز خود را بر انجام موارد انحرافی معطوف نماید. در این چارچوب ضرورت اصلاح شورای حکام در خصوص عملکرد، ترکیب، توزیع کرسیهای انتخابی و انتصابی، افزایش تعداد کرسیها، حضور براساس مناطق جدید جغرافیائی با در نظر گرفتن عضویت آژانس مشاهده میشود.

هیات کشورم و بسیاری دیگر از دوستان کشورهای همفکر مصمم هستیم تا این موارد را در کنفرانس عمومی بعنوان عالیترین مرجع سیاستگذاری و تصمیم گیری آژانس تعقیب نمائیم.

وی گفت با در نظر گرفتن اصول و نگرانیهای برشمرده شده فوق اجازه میخواهم بطور خلاصه به موضوع هسته ای ایران اشاره نمایم.

تمامی دنیا از این واقعیت مطلع است که علیرغم انجام دشوار ترین بازرسیها در تاریخ آزانس بیش از ۴ هزار نفر – روز و بیش از ۱۰۰ بازرسی اعلام نشده در ایران، حتی یک گرم مواد هسته ای که به مقاصد نظامی انحراف یافته باشد یافت نشده است که گزارش مدیرکل پیشین و مدیرکل حاضر تائید این اظهارت است. یک واقعیت مهم دیگری نیز وجود دارد که مکررا توسط آژانس تکرار شده است که انجام راستی آزمائی دائم بدون روبرو شدن با هرگونه مانعی میباشد. تنها دلیل که این پرونده هنوز باز است اتهاماتی با انگیزه های سیاسی معدود کشورهای غربی میباشد. اگرچه در بسیاری موارد بی اساس بودن این اتهامات ثابت شده همانوطر که مدیرکل پیشین در گزارش خود به شورای حکم ارائه نمود. لکن بدلیل فقدان سازوکار جبران خسارت به اعتبار یک کشور عضو و صدمه به منابع و وحدت آژانس داستان تکرار شده است. من همیشه به دبیرخانه توصیه کرده ام که با احتیاط از این تقابل سیاسی که توسط چند کشوری که دستور کار پنهانی برای خارج کردن آژانس از وظایف سازمانی با پیش زمینه موضوع هسته ای ایران دارند، فاصله بگیرند.

بمنظور اینکه به جامعه بین الملل ثابت نمائیم تمامی این اتهامات مجعول و بی اساس است و فعالیتهای هسته ای ما منحصرا برای مقاصد صلح آمیز میباشد ما در بسیاری موارد همکاری تنگاتنگی با بخش پادمان داشته ایم و در بسیاری موارد گامهائی ورای تعهدات براساسNPT برداشته ایم. اجرای کامل برنامه کار ( سند شماره ۷۱۱ آژانس ) در سال ۲۰۰۷ که توسط ایران و آژانس مذاکره و توافق شد و متعاقبا توسط شورای حکام مورد تائید قرار گرفت سندی بر عزم سیاسی و نیات مثبت دولت کشورم در این راستا میباشد.

گزارش دهی جزئیات فنی به دیپلماتها و مخاطبین عام نه تنها در مغایرت با اصول حفاظت از اسناد محرمانه میباشد بلکه موجب سردرگمی خوانندگان غیر فنی نیز میشود که در منجر به تقابل بین کشورهای عضو میشود. گزارش موقت در خصوص فعالیتهای راستی آزمائی در میانه فرآیند پیش از اینکه تحلیلهای فنی نهائی شده باشد بطور جدی اعتبار آژانس را خدشه دار نموده است.

من تبلیغات بی اساسی را که در سال ۲۰۰۴ بر مبنای برخی تصاویر ماهواره ای علیه کشور من پس از گزارش آژانس مطرح شده بخاطر شما می آورم. این تبلیغات پیرامون فعالیتهای اعلام نشده هسته ای در محلی در جنوب ایران که ادعا شده بود معدن اورانیوم، تبدیل اورانیوم و غنی سازی وجود دارد بوده است. در طی بازرسی آژانس که من شخصا حضور داشتم بازرسین یافتند که تمامی موارد نادرست بوده است. محل ذکر شده متعلق به یک شرکت خصوصی بود که سنگ را به بنادر حمل میکرد نه اینکه معدن اورانیوم باشد و ساختمانهائی که سرویسهای جاسوسی موساد و CIA بعنوان فعالتیهای مخفیانه گزارش نموده بودند برای دستشوئی کارگران اختصاص یافته بود. این یک مثال شرم آور است که براساس تصاویر ماهواره ای و یا اطلاعات غیر معتبر آژانس در تله ای افتاده که اعتبار آژانس را خدشه درا نموده است. من دهها از این موارد را بعنوان مثال دارم لکن با توجه به ضیق وقت از مطرح نمودن آنها خودداری مینمایم. با این وجود من آمادگی دارم تا در صورت درخواست شورای حکام در رابطه با تمامی موارد توضیحات کافی ارائه نمایم. برخی اظهارت بخصوص توسط اتحادیه اروپا در خصوص موارد فنی که در حال بررسی است قضاوتهائی نموده است که مایوس کننده میباشد. من تعجب میکنم که چرا دوستان اتحادیه اروپا و برخی دیگر از کشورها توصیه های صمیمانه من در بروکسل را مورد توجه قرار نمیدهند و از یک چنین اظهارات تحریک آمیز منجمله درخواست از ایران برای اجرای قطعنامه های شورای امنیت خودداری نمینمایند. من ثابت نمودم که فاقد مشروعیت قانونی و فنی میباشد. آیا تردیدی در این است که ایران برای تعلیق غنی سازی برای مقاصد صلح آمیز تسلیم فشار نمیشود. من توصیه میکنم به انهائی که ایده آل گرا هستند واقع گرا باشند و خود را با واقعیات موجود وفق دهند. با این وجود ما آماده هستیم که راه مناسبی برای حل این مسئله و برون رفت از بن بستی که ایشان بوجود آورده اند، بیابیم.

برخلاف سوابق ذکر شده و در پی گقتگوهای اخیر بین مقامات عالیه و مدیرکل طی بازدید اخیر از کشورم مایلم اطلاع دهم که در نظر داریم بطور تنگاتنگ با دبیرخانه بطور خاص با مدیرکل بمنظور بستن سریع موضوع پس از یک دهه خسته کننده اتهامات که منجر به سیاسی نمودن آژانس و دسته بندی اعضاء گردید همکاری داشته باشیم.

برهمین اساس من به نسبت به هرگونه اقدامی که این حرکت را به مخاطره انداز منجمله بیان تهدید و درخواست گذرا از مرزهای امنیتی که منجر به بازنگری در رهیافت جدید ما میشود هشدار میدهم. هیچ کشوری امنیت ملی خود را مصالحه نمیکند که ما این کار را انجام دهیم.

سلطانیه اضافه کردبنا بدرخواست تنی چند از دوستان اجازه میخواهم تحولات مهمی را به اطلاع برسانم از جمله مذاکرات جمهوری اسلامی ایران و گروه کشورهای ۵ + ۱٫ ما امیدواریم طرفهای ذیربط نسبت به توافقات انجام شده در گفتگوهای استانبول ۲ بمنظور اینکه اجلاس آتی مسکو به موفقیت برسد متعهد باشند. با یادآوری تصمیم بغداد که بر همین اساس، معاونین جناب آقای جلیلی و سرکار خانم اشتون قرار شد برای آماده سازی دستورکار اولیه و دیگر ترتیبات مقدماتی که زمینه کارآ و موثر اجلاس را در مسیر موفقیت فراهم نماید با یکدیگر دیدار نمایند. در این چارچوب در این مقطع سیاسی و تاریخی که پس از بازدید مدیرکل فضای مثبتی فراهم آمده است و در پرتو مذاکرات مسکو اظهارات اتحادیه اروپا و آمریکا سازنده نبوده است.

وی در پایان تاکیدکرد جمهوری اسلامی ایران مصمم به همکای فشرده با تمام کشورهای همفکر برای تحقق این شعار انرژی هسته ای برای همه و سلاح هسته ای برای هیچکس است.جمهوری اسلامی ایران بطور کامل بر وظایف بین المللی طبقNPT، متعهد است و همیشه مذاکرات را بعنوان تنها مسیر متمدنانه برای برداشتن ابهامات و ارتقاء همکاری بر موضوعات جهانی و منطقه ای چون کاربرد هسته ای برای مقاصد صلح آمیز، خلع سلاح و عدم اشاعه تاکید ورزیده ایم. در این چارچوب ایران به فعالیتهای هسته ای منجمله غنی سازی برای مقاصد صلح امیز بدون هیچگونه انقطاعی تحت نظارت آژانس و طبق موافقتنامه جامع پادمان (سند ۲۱۴ آژانس) ادامه میدهد.’

انتهای خبر / خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) / کد خبر ۸۰۱۷۰۰۱۵


ایرنا: خبرگزاری جمهوری اسلامی

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. نظرتان را در مورد مطلب فوق بنویسید *