نگاهی به مراسم تعزیه خوانی در دوره قاجار + عکس

۲۹ آبان ،

تعزیه‏ خوانی در آغاز دوره سلطنت قاجار به صورت یک نمایش آیینی ـ مذهبی جلوه‏‌ای برجسته داشته و روند تحول و تکامل خود را پیموده است.

به گزارش تفسیری گروره ویژه‌نامه محّرم باشگاه خبرنگاران، تعزیه از نظر لغوی به معنی اظهار همدردی، سوگواری و تسلیت است، ولی به عنوان شکلی از نمایش ریشه در  اجتماعات و مراسم یادکرد شهادت امام حسین (ع) در ایام محرم دارد و در طول تکامل خود بازنمایی محاصره و کشتار صحرای کربلا محور اصلی آن بوده و هیچ گاه ماهیت مذهبی‌‏اش را از دست نداده است.

از آنجا که شیعیان ندای حق‏‌طلبانه حسین (ع) را ندای راستی و پاکدامنی و حرمت انسانی و مقدس می‏‌دانند اجرای مراسم محرم را نیز نوعی تلاش به سوی همان اهداف مقدس می‏‌دانند.

بعدها نیز با این اعتقاد که مشارکت در نمایش‌های تعزیه، خواه در ردیف بازیگران، خواه تماشاگران، آنان را از شفاعت امام حسین(ع) در روز قیامت بهره‏‌مند خواهد ساخت به رونق این مقوله همت گماشتند.

تعزیه‏ خوانی در آغاز دوره سلطنت قاجار به صورت یک نمایش آیینی ـ مذهبی جلوه‏‌ای برجسته داشته و روند تحول و تکامل خود را پیموده است.
    
فتحعلی شاه به تعزیه و تعزیه‏‌خوانی علاقه نشان می‏‌داد و در رواج این نهضت مذهبی در میان مردم و همگانی کردن آن در جامعه، کمابیش نقش مهم و مؤثری داشت. وی سرپرستی و نظارت بر امور مربوط به مراسم عزاداری و تعزیه‌‏خوانی دربار و دولت را در ماه محرم به بزرگان و رجال دربار خود سپرده بود و در بعضی از مجالس تعزیه به خصوص مجالس تعزیه روز تاسوعا و عاشورا که کارگزاران دربار برپا می‏کردند، حاضر می‏‌شده است.

رجال درباری و اعیان و اشراف مملکت هم که به سنت‌های آبا و اجدادی خود پایبند بودند هر یک به نوبه خود در دهه محّرم در تکیه‌‏ها یا حیاط‌های بزرگ خانه‏‌هایشان، که معمولاً آنها را به صورت تکیه می‏‌بستند مجالس سوگ و تعزیه‏‌خوانی برپا می‏‌کردند.
 
بنابر خبرها و گزارش تفسیری‌هایی که از دوره قاجار به ما رسیده است، در آن وقت همه مردم، از صدر تا ذیل در ساختن و دایر کردن تکیه برای برگزاری مراسم عزاداری سالار شهیدان و تعزیه‌‏خوانی در ایام  سوگواری، به خصوص در دهه محرم، شوق و علاقه فراوانی نشان می‏‌داده‌‏اند. بانیان می‏‌کوشیدند تا از راه ساختن تکیه‏‌ها و وقف آنها، اجری دنیوی و اخروی برای خود دست و پا کنند.

 کنت دو گوبینو سیاستمدار و نویسنده فرانسوی که در سال‌های ۱۲۷۲-۱۲۷۵ در وقت ناصرالدین شاه در ایران بوده، در مورد علاقه  مردم به ساختن تکیه و شمار بسیار فراوان تکیه‏‌ها در تهران می‏‌نویسد: 

نه تنها شاه و مستخدمان بزرگ دولت تکیه دارند، بلکه هر شخص ثروتمند، چه مستخدم دولت، چه تاجر، مالک تکیه‏ای است. این کار آن قدر مقدس است و اجر دارد که هر کس بدین سبب و بی‏تردید اندکی برای مفاخره دنیاوی نیز می‏کوشد تا از خیر و ثواب آن در دنیا و آخرت بهره‏مند گردد. (گوبینو، ۱۸۳)       
    
در آن دوره بجز تکیه‌‏‏های شاهی و دولتی و تکیه‌‌هایی که سازندگان آن رجال مملکتی و اعیان و اشراف بودند، در هر کوی و برزن و محله یک یا چند تکیه ساخته شده بود که بانیان آنها از اصناف و عامه مردم محله‌ها بوده‏‌اند. بنابر آمار دارالخلافه تهران در سال ۱۲۶۹ ق، سال‌های اولین سلطنت ناصرالدین شاه، در شهر تهران ۵۴ باب تکیه بوده است. این تعداد ۳ باب به نام‌های “تکیه پادشاهی”، “تکیه جناب صدراعظم” و “تکیه دریچه” در محله ارک و بقیه در محله‏‌های عودلاجان، بازار، سنگلج و چال‌میدان قرار داشت.  
 
 

از اشخاص تعزیه خوان

تعزیه خوان هنگام اجرای تعزیه

تعزیه خوان هنگام اجرای تعزیه

چند تن از تعزیه خوانان

شبیه خوان‌های تکیه دولت

تعزیه خوان در تکیه دولت

تعزیه خوان در تکیه دولت

شبیه خوان‌ها در تکیه دولت(معین البکا) با در دست داشتن نسخه شبیه خوانی

مراسم تعزیه خوانی

مراسم تعزیه خوانی

یک صحنه از مراسم تعزیه خوانی در روزگاران قبل

گروه تعزیه خوانان

منبع: ماهنامه الکترونیکی بهارستان

انتهای پیام/پ۳


باشگاه خبرنگاران
باز نشر: پورتال خبری ممتاز نیوز www.momtaznews.com

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. نظرتان را در مورد مطلب فوق بنویسید *

بستن تبلیغ