جام جم آنلاین: اولین مربی خارجی تیم ملی فوتبال ایران آلفرد جیمز گیبل انگلیسی بود. البته در دوره او تیم ملی مسابقهای انجام نداد و همین موضوع باعث شد حضور چند ماهه گیبل در فوتبال ایران به برگزاری کلاسهای آموزشی در شهرهای مختلف خلاصه شود. این مربی انگلیسی مردادماه ۱۳۲۷ ایران را ترک کرد.
هفت سال پس از آن، نام ادموند مایوفسکی به عنوان دومین مربی خارجی تیم ملی مطرح شد. او که اتریشی بود برای حضور در ایران هزار مارک از فدراسیون فوتبال گرفت اما تیم ملی طی سالهای ۱۳۳۴ تا ۱۳۳۵ باز هم هیچ بازی رسمی نداشت تا مایوفسکی هم بدون هیچ کارنامهای و تنها با نشستن روی نیمکت تیم ملی در چند بازی غیر رسمی از جمله بازی با تیم باشگاهی ویکتوریای برلین، فوتبال ایران را ترک کند.
به این ترتیب جوزف مساروش مجارستانی اولین مربی خارجی کارنامه دار تیم ملی لقب گرفت. او که در سال ۱۹۵۷ سرمربی تیم باشگاهی بشیکتاش ترکیه بود، سال ۱۳۳۷ برای بازیهای آسیایی ۱۹۵۸ توکیو، هدایت تیم ملی ایران را برعهده گرفت، اما یکی از بدترین نتایج تاریخ فوتبال ایران در این بازیها را با شکست ۵ بر صفر مقابل کرهجنوبی رقم زد.
دیگر باخت فوتبال ایران با مساروش، شکست تحقیرآمیز چهار بر یک مقابل پاکستان بود. دستاورد حضور دو ساله این مربی مجارستانی در تیم ملی، ناکامی در صعود به جام ملتهای آسیای ۱۹۶۰ بود.
اولین مربی عنوان دار هم گئورگی سوچ بود در سال ۱۳۴۴هدایت تیم ملی را عهده دار شد و با تیم ملی در بازیهای آسیایی ۱۹۶۶ بانکوک به مقام دوم دست یافت. تیم ملی با این مجاری در بازیهای آسیایی دو بار مغلوب برنامه شد و برای نخستین بار در بازیهای آسیایی روی سکو رفت
سه سال بعد نوبت به زدراکو رایکوف رسید تا یکی از دیگر مربیان خارجی تیم ملی باشد. همه این مربی یوگسلاو را با تیم استقلال میشناسند اما رایکوف قبل از آنکه به استقلال برود پنج بازی روی نیمکت تیم ملی نشست و همراه با این تیم نایب قهرمان جام دوستی شد.
وی سپس هدایت تیم فوتبال جوانان را برعهده گرفت و سرمربی استقلال شد.
تا قبل از سرمربیگری فرانک اوفارل ایرلندی که شهریور ۱۳۵۳ روی نیمکت تیم ملی نشست، دو مربی خارجی دیگر هم در تجربهای کوتاهمدت، هدایت تیم ملی را برعهده گرفتند.
اولی ایگور نتو از شوروی بود و دومی دنی مک لنان از اسکاتلند. نتو در سال ۱۳۵۰ در سه بازی و لنان در سال ۱۳۵۳ در دو بازی هدایت تیم ملی ایران را برعهده داشتند تا این که نوبت به فرانک اوفارل رسید.
اوفارل مشهورترین مربی خارجی بود که در دهه پنجاه سرمربیگری تیم ملی را برعهده گرفت. او با سابقه مربیگری در منچستریونایتد، پس از ناکامی ایران در صعود به جام جهانی ۱۹۷۴ هدایت تیم ملی را برعهده گرفت و ضمن کسب مدال طلای بازیهای آسیایی ۱۹۷۴ تهران با تیم ملی به بازیهای المپیک ۱۹۷۶ مونترال صعود کرد.
پس از اوفارل برای مدت ۲۰ سال هیچ مربی خارجی روی نیمکت ایران ننشست تا استانکو پوکله پوویچ نخستین مربی خارجی پس از انقلاب تیم ملی و نخستین مربی کروات شاغل در فوتبال ایران لقب بگیرد.
استانکو آبان ۱۳۷۳ جایگزین علی پروین شد که توانسته بود ایران را به جام جهانی ۱۹۹۴ برساند. البته فعالیت این مربی کروات در تیم ملی کوتاه بود و پس از ناکامی در بازیهای آسیایی ۱۹۹۴ هیروشیما برکنار شد.
دو سال بعد نوبت به والدیر ویرا رسید تا سکان هدایت تیم ملی ایران را برعهده بگیرد. این برزیلی فقط یک ماه سرمربی تیم ملی بود، اما یکی از بزرگترین موفقیتهای فوتبال ملی ما را به نام خود نوشت.
ویرا در سه مسابقه پلیآف مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۸ هدایت تیم ملی را برعهده داشت، تیم ایران را با حماسه ملبورن به جام جهانی فرانسه برد.
به عقیده بسیاری از صاحبنظران، ایویچ یکی از سرشناسترین مربیان خارجی است که تاکنون به ایران آمده است.
ایویچ اندکی پس از صعود ایران به جام جهانی ۱۹۹۸ سکاندار تیم ملی شد و تیم را به خوبی آماده مسابقات جام جهانی کرد، اما شکست عجیب ۷ بر یک مقابل تیم رم ایتالیا در دیداری تدارکاتی پایان فعالیتش در تیم ملی بود.
پس از ناکامی تیم ملی در جام ملتهای آسیا ۲۰۰۰، ادمار براگای برزیلی در سال ۱۳۷۹ جانشین جلال طالبی شد تا در مرحله مقدماتی جام جهانی ۲۰۰۲ تیم را رهبری کند.
این برزیلی خوششانس بزرگترین پیروزی تاریخ تیم ملی را با پیروزی ۱۹ بر صفر ایران برابر گوام به نام خود ثبت کرد، اما پس از یک ماه جای خود را به میروسلاو بلاژویچ داد.
سرمربی تیم سوم جهان ـ کرواسی ـ برای هدایت تیم ملی در بهمنسال ۱۳۷۹ به ایران آمد و تا آبانماه سال ۱۳۸۰ هدایت تیم ملی را در مسابقات مقدماتی جام جهانی ۲۰۰۲ برعهده داشت، اما با شکست ایران برابر ایرلند در بازی پلیآف و ناکامی در صعود به جام جهانی وداعی تلخ با فوتبال کشورمان داشت.
بعد از بلاژویچ دستیارش برانکو ایوانکوویچ سرمربی تیم ملی ایران شد. این کروات تنها مربی خارجی است که در دو دوره هدایت تیم ملی را برعهده گرفت.
برانکو ابتدا از بهمن ۱۳۸۰ تا مهر ۱۳۸۱ سرمربی تیم ملی بود و پس از وقفهای یک ساله از مهر سال ۱۳۸۲ تا خرداد ۱۳۸۵ و پایان بازیهای ایران در جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان، سرمربی تیم ملی کشورمان بود. صعود به جام جهانی ۲۰۰۶ و مقام سومی جام ملتهای آسیا ۲۰۰۴ از افتخارات برانکو در تیم ملی ایران بود.
وی به همراه تیم امید هم قهرمان بازیهای آسیایی ۲۰۰۲ بوسان شد. برانکو همچنین رکورددار حضور روی نیمکت تیم ملی ایران در میان مربیان خارجی است.
پس از شکست تلخ تیم ملی فوتبال ایران برابر عربستان در مقدماتی جامجهانی ۲۰۱۰ در تهران علی دایی از سمت سرمربیگری تیم ملی برکنار شد و اریش روته مولر آلمانی برای یک دیدار تدارکاتی و به صورت سرمربی موقت هدایت تیم ملی را برعهده گرفت.
شانزدهمین مربی خارجی تیم ملی هم کارلوس کرش پرتغالی است. خیلیها او را بزرگترین مربی خارجی شاغل در تیم ملی ایران میدانند.
کرش که پیش از این سابقه سرمربیگری رئال مادرید و تیم ملی پرتغال را دارد، تاکنون در ۱۷ بازی روی نیمکت تیم ملی ایران نشسته، اما با نتایجی که در مرحله مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۴ به دست آورده، هنوز نتوانسته دوستداران فوتبال را راضی کند.
آنچه در جدول میبینید، کارنامه تمام مربیان خارجی تیم ملی فوتبال ایران است.

![]()
jamejamonline.ir – 22 – RSS Version