˝کانادا˝ با لهجه جنوب آمریکا

به گزارش تفسیری هنرآنلاین، ریچارد فورد که مهمان “ساوت بنک سنتر” در حاشیه رودخانه تایمز بود بخش‌هایی از رمان را برای علاقه‌مندان خواند و درباره نگاهش iبه ادبیات، رمان و داستان کوتاه، داستان‌نویسی، عادت‌های نوشتن‌اش و رمان “کانادا” سخن گفت.

بنابر این گزارش تفسیری، فورد که اهل نیوجرسی با ته لهجه جنوب آمریکا می‌گوید در جوانی و پیش از نویسندگی بسیار کارها را امتحان نموده و می‌افزاید: هیچ‌وقت بیش از حد جاه‌طلب نبوده‌ام. کارهای بسیاری نموده‌ام، حتی در سال ۱۹۶۸میلادی برای سازمان سیا هم کار نمودم. در بسیار کارهای دیگر شکست خوردم. اما نویسندگی تنها کاری بود و هست که هنوز در آن کاملا شکست نخورده‌ام.

منتقدان ادبی و خوانندگان آثارش بر این باورند که جایگاه ادبی او بسیار بیش از این حرف‌ها است و فورد اکنون در قله ادبیات داستانی معاصر آمریکا ایستاده است. ریچارد فورد تاکنون چهار مجموعه داستان کوتاه و هفت رمان نوشته است.

به نوشته بی‌بی‌سی، رمان “روز استقلال” او همزمان برنده جایزه ادبی پولیتزر و جایزه قلم فاکنر شده است. بسیاری از داستان‌های کوتاهش از جمله “راک اسپرینگز” تقریبا در همه گلچین‌های داستانی چند دهه اخیر iبه عنوان نمونه‌ای از iبهترین داستان‌های کوتاه معاصر چاپ شده است.

ریچارد فورد ابتدا چند صفحه‌ای از ابتدای رمان کانادا را می‌خواند. نثر داستان پرقدرت است و ریتمی موزون و خوش‌آهنگ دارد. جمله‌ها از پی هم می‌آیند و تو را با خود همراه می‌کنند، بعد، نفسی تازه می‌کنی و جمله‌های تازه‌ای را با ریتمی نو پی می‌گیری.

در اولین جمله‌های “کانادا”، ریچارد فورد همه داستان را لو می‌دهد: اول درباره سرقتی می‌گویم که پدر و مادرم مرتکب شدند. بعد درباره قتل‌هایی که در پی آن رخ داد.

مجری از ریچارد فورد می‌پرسد: این لو دادن داستان در همان جمله اول چه خوبی‌ای دارد؟

فورد می‌گوید: این قلابی است که با آن خواننده را گیر می‌اندازی. بعدش چیزهایی را می‌گویی که می‌خواهی بگویی. سرفرصت. و ادامه می‌دهد: وقت نوشتن، مدام iبه خودم نمی‌گویم که می‌خواهم همهش کنم. می‌خواهم بنویسمش. می‌خواهم در لحظه بمانم. می‌خواهم بروم در دل کتاب و iبه اول و آخرش فکر نکنم.

“کانادا” رمان تازه ریچارد فورد، درباره وقایع نگاری سرقت بانک در شهری کوچک است که یک افسر سابق نیروی هوایی آمریکا iبه همراه همسرش مرتکب می‌شود.

داستان از زبان فرزند آنها روایت می‌شود که اکنون استاد ادبیات انگلیسی در کاناداست و وقت سرقت بانک نوجوانی پانزده ساله بوده است.

شکل‌گیری ایده این رمان

می‌گوید در سال ۱۹۸۹میلادی بیست صفحه‌ای از آن را نوشته بوده است. ایده درباره پسر نوجوانی بوده که پدر و مادر او را تنها می‌گذارند. این تصویر پس ذهنش مانده و سال‌ها فکر می‌کرده که پسر چرا تنها مانده است. بعد iبه این نتیجه رسیده که پدرو مادرش بانک زده‌اند.

ریچارد فورد می‌گوید وقتی خواننده رمانی را برای خواندن برمی‌دارد، می‌داند ساختگی است، می‌داند قرار نمی باش از زندگی واقعی بخواند. “خواننده iبه تو که نویسنده‌ای، اجازه می‌دهد تقریبا هر کاری که دلت می‌خواهد بکنی iبه شرطی که چیزی iبه او بدهی که ارزشمند و فهمیدنی باشد.”

به گفته او بین خواننده و نویسنده قرارداد و توافقی هست که بر اساس آن، از نویسنده انتظار می‌رود جهانی منسجم و منطقی بسازد، صدا و لحنی منسجم داشته باشد؛ نویسنده می‌تواند گاه iبه صلاحدید خود از این جهان منطقی فاصله بگیرد iبه شرطی که در عوض چیز اضافه و فوق العاده ای iبه خواننده بدهد.

بعد از سرقت پدر و مادر از بانک، زندگی راوی و خواهر دوقلویش زیر و رو می‌شود.

در ابتدای داستان می‌خوانیم پدر و مادر با هم تفاوت‌های بسیاری دارند. ازدواجشان چه بسا از ابتدا اشتباه بوده و مادر سال‌ها دنبال راه فرار می‌گشته، برای همین پذیرفته که با شوهرش دست iبه سرقت بزند.

فورد می‌گوید می‌خواسته بگوید اشتباه پدر و مادر، چه تبعاتی برای فرزندانشان iبه دنبال دارد. تبعاتی که دیگر نمی توان از آنها نجات پیدا نمود.

فورد می‌گوید: آنها هیچ وقت نگفتند ازدواجشان احمقانه بوده. نگفتند اشتباه وحشتناکی نمودیم و iبهتر است سریعتر هر کدام از ما iبه راه خود برود. iبه نقل از او هنر می‌تواند با جعل واقعیت، نشان بدهد که لحظه‌ها قابل توجه می باشند. iبهتر است iبه زندگی‌ات با چشم باز و با وضوح نگاه کنی. نگاه با چشم باز iبهتر از این است که با چشم امید، یا چشم ایمان یا هر چشم دیگری نگاه کنی.

در داستان‌های ریچارد فورد، آدم‌ها عمدتا تنها و از خانه دور افتاده‌اند. در بسیاری از داستان‌های کوتاهش هم از جمله “آدم‌های خوشبین”، “دلداده‌ها”، “گریت فالز” و “راک اسپرینگز” آدم‌ها همواره iبه زندگی‌های از هم پاشیده خانواده‌های خود می‌اندیشند.

در رمان “کانادا” پسر خانواده از خانه و خانواده‌اش دور افتاده است. اما خودش می‌گوید هیچ‌وقت احساس تنهایی نکرده است. پدر و مادرش زندگی خوبی داشته‌اند و خودش هم با همسرش زندگی موفقی دارد. می‌گوید: خانه برای من جایی است که در آن دوستت بدارند.

روش و شیوه داستان‌نویسی

در عصر تندنویسی و وقتی‌که همه چیز و همه کس در شتاب است، شنیدن توصیف نویسنده از فرایند کند و دقیق نوشتن تک تک جمله‌ها لذتبخش و مسرت بخش است.

ریچارد فورد می‌گوید” نوشتن اولین جمله رمانش یک ماه وقت برده است.

می‌گوید گاهی فقط یک کلمه اضافه می‌کند تا جمله‌اش خوش‌آوا iبه نظر برسد. iبه نظر او هر جمله باید وزن کل رمان را در خود داشته باشد. دست‌کم ماهی یک بار، مجموعه یادداشت‌هایی را که جداگانه برای این رمان تایپ نموده، می‌خوانده تا مطمئن شود همه گفتنی‌ها را گفته است. سیصد صفحه یادداشت تایپ شده داشته است.

نویسنده می‌گوید وقت نوشتن، جمله‌ها را بلند بلند برای خود می‌خواند و با همه شدن دستنویسش، متن را برای همسرش می‌خواند و از او نظر و نقد می‌خواهد.

درباره رمان کانادا می‌گوید: iبه همسرم کریستینا گفتم بیا ۵ هفته با هم داستان را بخوانیم. دو نسخه دستنویس آماده می‌کنم. یکی را iبه او می‌دهم و یکی را دست خودم می‌گیرم کلمه iبه کلمه پیش می‌رویم. بلند بلند.

او نظرمی دهد. گاهی از نظراتش عصبانی می‌شوم و زیردستی‌ام را می‌زنم توی سرم و می‌شکنم.

می‌گوید: شش ماهی بعد از همه شدن کل کتاب، دیگر حال آدم از آن iبه هم می‌خورد. آخرش رضایت می‌دهم. آخرش iبه اثر می‌گویی خب، ممکن است من ۵ سال دیگر هم با تو وقت بگذرانم و آن قدر روی تو کار کنم که کلا عوض شوی؛ ولی دیگر بس است.

می‌گوید با قلم می‌نویسد چون سرعت نوشتنش را کند می‌کند. این خوب است چون iبه من فرصت بیشتری می‌دهد.

می‌گوید وقتی از “جویس کارول اوتس”، نویسنده پرکار آمریکایی و از دوستان نزدیکش، پرسیده؛ تو با کامپیوتر کار نمی‌کنی؟ و او iبه شوخی گفته: یعنی می‌خواهی بیشتر از اینکه می‌نویسم، بنویسم؟

از معروف ترین آثار ریچارد فورد رمان “ورزشی‌نویس” است. رمانی که ناگهان او را iبه عنوان نویسنده‌ای جدی iبه دنیای ادبیات معرفی نمود. می‌گوید تا پیش از نوشتن ورزشی نویس، کم و بیش از نویسندگی مایوس بوده است. iبه کتاب‌هایش اقبال چندانی نمی‌شده و ناشرش iبه او گفته اگر این‌طور پیش برود، کارش همه است.

می‌گوید: می‌خواستم کار خوبی بکنم وگرنه کلکم کنده بود. برای خودم قرارومدارهای سختی گذاشتم. یک جور منشیگری جهنمی. باید هر روز، مرتب و با برنامه کار می‌کردم تا نهایتا جواب داد.

زمان استراحت

از او می‌پرسند بعد از نوشتن “کانادا” چه می‌کند؟ می‌گوید استراحت. مرحله‌ای که ممکن است دو سالی طول بکشد. iبه خودم می‌گویم باید زندگی هم بکنی.

روز بعد از داستان‌خوانی قرار است با تعدادی از دوستانش iبه شکار مرغابی برود. تفریحی که علاوه بر رمان کانادا، در بسیاری از داستان‌های کوتاه او از جمله “کمونیست” صحنه‌های تاثیرگذاری از آن توصیف شده است. خودش را جزء آدم‌های خوش شانس و خوشبخت می‌داند. iبه قول خودش؛ دست کم تا امروز.

ریچارد فورد ۶۸ ساله می‌گوید: ناشرش از او تعهد گرفته دو کتاب دیگر هم بنویسد. ولی خودش می‌گوید: شاید ۵ داستان کوتاه دیگر بنویسم و همه.