عکس و عکاسی از تولد تا امروز

به گزارش تفسیری هنرآنلاین، این نمایشگاه که iبه مناسبت صدمین سالگرد تولد “هلموت گرنزهایم” از پیشگامان عکاسی در آلمان برگزار شده که گنجینه گرانبهای عکس‌های او یکی از پربارترین مجموعه‌های جهان است و iبه ویژه iبه خاطر کشف اولین عکس تاریخ شهرت و اهمیت دارد.

بنابر این گزارش تفسیری، این نمایشگاه با ارائه ۲۵۰ قطعه عکس، لحظه تولد و روند رشد و تکامل عکاسی را در طول دو قرن گذشته iبه صورت فشرده مرور می‌کند. از پیدایش چنان اختراعی علمی در قرن نوزدهم تا رشد و رواج این صنعت ظریف و کاربردی در قرن بیستم و سرانجام ارتقای آن iبه عنوان رشته‌ای هنری.

دستاورد محوری نمایشگاه تابلوی عکس “منظره از پنجره در لوگرا” است که پس از بیش از پنجاه سال بار دیگر iبه اروپا برگشته است.

مورخان این تصویر را که در سال ۱۸۲۶ میلادی iبه وسیله “ژوزف نیپس”، دانشمند نوجوی فرانسوی خلق شد، اولین عکس واقعی تاریخ می‌دانند.

تاریخ یک عکس

“نیپس” در تلاش برای ثبت مکانیکی دنیای پیرامون، بیش از ده سال مطالعه نموده و روش‌های گوناگون ثبت انعکاس روی اجسام را آزموده بود. او سرانجام موفق شد اولین عکس iبه معنای امروزی را با تابش نور روی صفحه‌ای مسی خلق کند. از آنجاکه ورقه گراوری که iبه کار برده بود، iبه اندازه کافی حساس نبود، ناچار شد هشت ساعت همه روی آن نور بتاباند. “نیپس” شیوه کار خود را نه عکاسی (فتوگرافی) بلکه هلیوگرافی خوانده بود.

به نوشته بی‌بی‌سی، عنوان “فتوگرافی” که امروزه برای عکاسی iبه کار می‌رود، از دو واژه یونانی “فتو” iبه معنای نور و “گرافی” iبه معنای نگارش یا طراحی گرفته شده، پس می‌توان آن را “نورنگاری” خواند. این واژه در سال ۱۸۳۹ میلادی توسط “سِر جان هرشل”، دانشمند انگلیسی، ابداع شد و رواج پیدا نمود.
عکسی که “نیپس” در سال ۱۸۲۶ میلادی ثبت نمود، iبه زبان امروزی تنها یک نگاتیو کمرنگ و ناروشن است، اما می‌توان از آن کپی مثبت یا پوزیتیو تهیه نمود. در نمایشگاه موزه مانهایم هم اصل گراور نیپس iبه تماشا گذاشته شده است و هم بازتولید آن روی کاغذ براق که توسط گرنزهایم انجام گرفته است.

اما اولین عکس جهان آخرین بار در نمایشگاهی در اروپا iبه سال ۱۸۹۸ میلادی iبه تماشا گذاشته شد، پس از آن iبه مدت ۵ دهه ناپدید شد. گرنزهایم که در این فاصله iبه بریتانیا مهاجرت نموده بود، با تلاشی سرسختانه در جستجوی عکس بود تا سرانجام در سال ۱۹۵۲ میلادی آن را در چمدانی در لندن پیدا نمود.

با این کشف ۱۳سال بر تاریخ و پیشینه عکاسی افزوده شد، زیرا پیش از آن مورخان عکسی از لویی ژاک مانده داگر را قدیمی‌ترین عکس دنیا می‌شناختند. عکس مزبور که “نوتردام و مرکز پاریس” را نشان می‌دهد، در سال ۱۸۳۹میلادی گرفته شده بود. در نمایشگاه مانهایم این دومین عکس تاریخ نیز iبه دیوار آویخته است.

دنیای پرفراز و نشیب عکاسی

عکاسی از مراحل تولد آن، که عرصه کنجکاوی علمی مخترعان و دانشمندان فیزیک و شیمی و ریاضی بود، تا امروز که وارد زندگی روزمره شده، راهی دراز پیموده است. اولین دوربین‌ها iبه معنای واقعی کلمه “اتاق تاریک” بودند که دانشمندان در آنها با دقت و شکیبایی فراوان کار می‌کردند، در حالیکه امروزه iبه ویژه با رواج دوربین‌های ظریف دیجیتال، هرکس دوربینی در جیب دارد و دم iبه دقیقه عکس می‌گیرد.

ارتباط تصویری امروزه از بنیادهای اصلی حواس و شناخت ما iبه شمار می‌رود. عکس نه تنها بر درک و برداشت ما از دنیای خارج تأثیر گذاشته، فهم و شناخت ما را نیز از دنیای واقعی از بنیاد تغییر داده است. بدون عکس و تصویر بی‌گمان ما درک و شناخت دیگری از دنیای واقعی داشتیم.

روند رشد و تکامل بعضی از رشته‌های تازه علمی انسان‌شناسی مانند قوم‌شناسی و انسان‌شناسی یا کشف اقلیم‌های دور و غریب، تا حد بسیاری در پیوند با رشد عکاسی شکل گرفت.

اما جدا از پیشرفت تکنیکی، عکاسی از مراحل بسیاری گذشته و در طول وقت شاخه‌ها و انواع گوناگون پیدا نموده است. در قرن بیستم عکاسی iبه ویژه در دو عرصه پیشرفت بسیاری داشت. در اوایل قرن عکاسی تجربی و هنری گام‌های بلندی برداشت و بسیارزیبایی‌شناسی ویژه آن شکل گرفت. در سایه شوم دو جنگ جهانی و ده‌ها درگیری منطقه‌ای، عکاسی خبری iبه انسان کمک نمود تا واقعیات و مخاطرات دنیای خود را iبهتر بشناسد.

علاوه بر ارائه مرحله پیدایش و پیشرفت عکاسی، نمایشگاه با رده‌بندی مضمونی، نمونه‌های مهمی از تحولات و جریانات عکاسی را در معرض دید قرار داده است: در پرتره، تصویر پیکر یا سیمای انسان، معماری، مسافرت، مناظر شهری و طبیعی، با کارهایی از معروف‌ترین عکاسان مانند؛ انسل آدامز، براسایی، رابرت کاپا، هانری کارتیه برسون، آلفرد آیزنشتت و رابرت لبک و…

گفتنی است، نمایشگاه عکاسی در موزه “رایس انگلهورن” شهر مانهایم که از روز ۹ ماه سپتامبر (۱۹ شهریورماه) آغاز شده تا روز ۶ ماه ژانویه سال۲۰۱۳ میلادی (۱۷ دی‌ماه) ادامه دارد.