حادثه‌سازی در کمال خونسردی

فتحی در این سال‌ها تلاش کرده iبه شکل مطلوب، iبهترین کار را انجام بدهد تا صحنه‌های اتفاق‌ای در ذهن بینندگان باقی بماند.

این روزها کارهای او و گروهش در سریال عملیات ۱۲۵ دیدنی است؛ آدم‌هایی که مرتب درگیر حریق می‌شوند و از ارتفاع‌های بلند سقوط می‌کنند.

با فتحی iبه گفت‌وگو نشستیم تا بیشتر درباره بدلکاری در آثار نمایشی بدانیم و این‌که گروه با چه خطراتی رو‌در‌رو‌ست.

وقتی قرار است اجرای صحنه‌های پرحادثه را بپذیرید، موضوع فیلم یا سریال تا چه میزان برایتان اهمیت دارید؟ آیا پیش از پذیرش کار، فیلمنامه را می‌خوانید؟

مهم‌ترین مساله برای من iبه عنوان طراح بدلکاری این است که کارگردان، اتفاق را بشناسد. موضوع فیلمنامه برایم خیلی اهمیت ندارد، چون بازیگر نیستم که بخواهم حساسیتی برای نقشم داشته باشم. بعد از خواندن فیلمنامه حوادث را طراحی می‌کنم. در این ارتباط با کارگردان صحبت می‌کنم و هماهنگی‌های لازم را انجام می‌دهم. گاهی پیش می‌آید کارگردانی بدون آن‌که دانش لازم را داشته باشد در کار ما دخالت و درباره صحنه‌های اتفاق اظهار نظر می‌کند. همین دخالت او سبب می‌شود iبه کار لطمه بخورد. با توجه iبه این‌که نام من iبه عنوان طراح بدلکار در تیتراژ می‌خورد بنابراین ترجیح می‌دهم با کسانی کار کنم که اتفاق را می‌شناسند و بی‌دلیل در کارم دخالت نمی‌کنند. خوشبختانه با کارگردانان سریال عملیات ۱۲۵ در سه سری از این سریال خیلی راحت بودم و همکاری لازم را با من داشتند.

چگونه پیش از کار متوجه می‌شوید کارگردان با صحنه‌های اتفاق آشنایی دارد؟

بعد از خواندن فیلمنامه، درباره فضای کار با کارگردان صحبت می‌کنم. برخی کارگردانان اطلاعاتی در این زمینه دارند و بعضی دیگر ندارند. در گفت‌وگوهایی که با کارگردان و تهیه‌کننده دارم، متوجه نگاه آنها iبه صحنه‌های اتفاق می‌شوم. وقتی بدانم گروه می‌خواهد کار را کاملا iبه من واگذار کند، حتما طراحی بدلکاری‌شان را می‌پذیرم. در غیر این صورت برایم غیرقابل قبول است که iبه خاطر دخالت‌های کارگردان کارم را خراب کنم. خوشبختانه تعداد کارگردانانی که کار را کاملا iبه من واگذار می‌کنند، زیاد می باشند و تاکنون کمتر با مشکلی روبه‌رو شده‌ام. طراحی بدلکاری سریال تلویزیونی «دیوار» را هم iبه عهده داشتم. سیروس مقدم جزو کارگردانان فهیم و توانمند است. ما درباره صحنه‌های اتفاق این سریال خیلی صحبت کردیم. او iبه من گفت آیا طراحی همه این مواردی که با او صحبت کرده‌ام، شدنی است و من هم تائید کردم. در نهایت کار را انجام دادم و ایشان هم خیلی راضی بودند.

شما سال‌ها سابقه طراحی بدلکاری دارید. مسلما آثاری را هم می‌پذیرید که حوادث آن زیاد و سنگین باشد. آیا تا iبه حال پیش آمده بدلکاری اثری iبه شما پیشنهاد شود که یک کار ساده منتهی iبه اتفاق شود. iبه طور مثال پرش از یک ارتفاع کوتاه؟

بله، پیش آمده است. البته نویسنده و کارگردان iبه خاطر این‌که احتمال خطر را پایین بیاورند اتفاق کمتری در قصه قرار می‌دهند. iبه همین دلیل iبه طور مثال ارتفاع یک تا دو متری را انتخاب می‌کنند، اما وقتی من با آنها صحبت می‌کنم این اطمینان را می‌دهم که اتفاق بدی رخ نخواهد داد و آنها می‌توانند تعداد و عمق حوادث را بیشتر کنند.

در مجموع پیشنهادم را iبه گروه می‌دهم تا صحنه اتفاق بخوبی در بیاید. کار ما بدلکاری است و نسبت iبه حرفه خودمان آشنایی داریم. علاقه‌مند نیستم کار ضعیف ارائه بدهم.

آیا پیش آمده در پشت صحنه نگران صحنه‌هایی باشید که قرار است بدلکاران iبه جای بازیگران ایفای نقش کنند؟

نه، اصلا نگران نمی‌شوم. شاید باور نکنید اما من همیشه آرام‌ترین فرد در صحنه هستم و iبه کارگردان اطمینان می‌دهم که می‌تواند صحنه اتفاق را بدون خطر ضبط کند. گرچه حرفه ما با خطر همراه است، اما من در طراحی‌ای که انجام می‌دهم چند بار صحنه را بررسی می‌کنم تا خطری پیش نیاید. بنابراین در کمال آرامش کارم را بدون هیچ گونه شلوغ‌بازی انجام می‌دهم، حتی در یکی از صحنه‌های سریال دیوار که قرار بود ماشینی از روی وانت عبور کند، اولین بار بود که این کار را انجام می‌دادیم، اما برای درآمدن این صحنه نگرانی نداشتم.

حتی اگر همه معادلات را درست انجام بدهید، احتمال خطر باز هم وجود دارد. شما نمی‌توانید بگویید صحنه اتفاق را صد درصد بدون خطر طراحی و اجرا می‌کنید.

خطر همیشه ممکن است برای همه پیش بیاید. وقتی شما از یک خیابان رد می‌شوید ممکن است iبه خاطر چاله‌ای که جلوی پایتان است iبه زمین بخورید. بنابراین این طور اتفاقات طبیعی است. معتقدم طراح بدلکار مثل پدری می‌ماند که باید مراقب فرزندانش باشد، بنابراین نباید اشتباه کند.

هنگام طراحی بارها صحنه را بررسی می‌کنم و همه احتمالات را روی کاغذ می‌آورم تا درصد خطا را کاملا کاهش بدهم.

بدلکار با بازیگر خیلی تفاوت دارد. بازیگر می‌تواند بارها یک صحنه را بازی کند تا حس‌اش کاملا درست و منطبق با آن چیزی باشد که کارگردان از او می‌خواهد، اما ما جای اشتباه نداریم و کوچک‌ترین خطا ممکن است iبه مرگ یک نفر منجر شود. iبه همین دلیل باید تمرکزم سر کار خیلی زیاد باشد تا مانع چنین اشتباهاتی شوم. iبه همین دلیل سعی می‌کنم همیشه آرامش داشته باشم تا با تمرکز بالا، iبهترین کار را همراه گروهم انجام بدهم.

وقتی طراحی بدلکاری اثری iبه شما واگذار می‌شود صحنه اتفاق را iبه چند شکل طراحی می‌کنید؟

معمولا سه طرح مختلف برای صحنه اتفاق طراحی می‌کنم و با کارگردان در میان می‌گذارم تا او حق انتخاب داشته باشد. بعد از انتخاب او کارم را آغاز می‌کنم.

فکر نمی‌کنید دادن این حق انتخاب یعنی دخالت در کار شما؟

نه، این دخالت محسوب نمی‌شود. من اتفاق را از سه زاویه مختلف طراحی می‌کنم تا آنچه که کارگردان هم می‌خواهد دربیاید.

شما طراح بدلکار سریال تلویزیونی عملیات ۱۲۵ هستید که روزهای جمعه از شبکه تهران پخش می‌شود. بینندگان در هر قسمت از این سریال با حوادث مختلف روبه‌رو می باشند. طراحی این همه صحنه اتفاق برایتان دشوار نبود؟

نه. با توجه iبه تجربه‌ای که در طول این سال‌ها کسب کرده‌ام، هیچ کاری برایم دشوار نیست. برای صحنه‌های این سریال هم متناسب با اتفاق از بدلکاران استفاده می‌کنم. گاهی برای یک صحنه از دو تا سه بدلکار iبهره می‌برم و برخی مواقع از ۱۰ نفر. وقتی تعداد بدلکاران بیشتر می‌شود که عملیات هم گسترده‌تر باشد. با توجه iبه داشتن وقت مناسب برای تولید این سریال، با مشکلی روبه‌رو نبودیم؛ در حالی که برای صحنه‌های اتفاق در سریال تلویزیونی دیوار که کم هم نبود با فشردگی وقت روبه‌رو بودیم و وقت زیادی برای طراحی حوادث نداشتیم اما خدا را شاکرم که سر بلند شدیم. بدلکاری سه سری از سریال عملیات ۱۲۵ iبه عهده من بود. خوشبختانه با کارگردانان این سریال اصلاً iبه مشکل نخوردیم و در کمال آرامش کار را انجام دادم. در حال حاضر که iبهروز افخمی مشغول کارگردانی فاز دوم سری سوم عملیات ۱۲۵ است، چپ کردن ماشین در تونل توحید را انجام دادیم. کار با ایشان، مسعود آب‌پرور و محمدرضا آهنج خیلی راحت بود.

همچنین مشغول طراحی بدلکاری سریال «فرشتگان بر فراز آسمان» با موضوع هواپیماربایی هستم. از کار کردن با کارگردانانی که با صحنه‌های اتفاق آشنایی دارند، لذت می‌برم. البته این طبیعی است. شما هم iبه عنوان خبرنگار با برخی همکارانتان راحت‌تر هستید و با بعضی دیگر رسمی‌تر. باید بگویم کار کردن با فردی مثل آهنج خیلی خوب است، چون iبه من اعتماد دارد و صحنه‌های اتفاق آثارش را کاملا iبه من واگذار می‌کند و iبه قول معروف دستم را باز می‌گذارد.

یک اتفاق قابل توجه در تیتراژ پایانی سریال عملیات ۱۲۵ افتاده و این‌که مخاطب در این تیتراژ شاهد کارهای بدلکاران این سریال است. این ایده خودتان بود که iبه کارگردان منتقل کردید یا گروه سازنده تصمیم گرفت این کار را انجام بدهد؟

این ایده مسعود آب‌پرور است. ایشان پیشنهاد کردند صحنه‌هایی که بدلکاران حضور دارند، ضبط شود تا برای تیتراژ پایانی مورد استفاده قرار بگیرد. او گفت این کار را برای سری اول سریال تلویزیونی «هوش سیاه» هم انجام داده بود که مورد توجه مخاطبان قرار گرفت. طراحی بدلکاری این سریال iبه عهده من نبود. پیشنهاد آب‌پرور مورد استقبال من قرار گرفت.

امیدوارم در سینما و تلویزیون ما بر تعداد آثار اتفاق‌ای افزوده شود. بینندگان ما نیاز iبه دیدن کارهای اتفاق‌ای دارند. اکثر سریال‌های تلویزیونی و فیلم‌های سینمایی آپارتمانی است، در حالی که باید iبه سمت موضوع‌های اتفاق‌ای برویم. وقتی سریال‌هایی همچون عملیات ۱۲۵ با این حجم اتفاق تولید می‌شود، خوشحال می‌شوم. تا چه وقتی باید از تولید آثار اتفاق‌ای بترسیم. باید در این باره تجدید نظر کنیم. خوشبختانه بچه‌های بدلکار در این زمینه کم نیستند که می‌توانند این خطرات را iبه جان بخرنند تا بینندگان شاهد آثار اتفاق‌ای خیلی خوب باشند. مطمئن هستم مردم هم از دیدن چنین آثاری استقبال می‌کنند و علاقه‌مند می باشند بر تعداد این نوع آثار افزوده شود.

به نظرتان پخش فعالیت بدلکاران در تیتراژ آثار نمایشی تا چه میزان iبه تقویت انگیزه آنها کمک می‌کند؟

این اتفاق مثبت است و امیدوارم در آثار دیگر هم شاهد توجه بیشتر فعالیت بدلکاران باشیم، چون سبب دلگرمی گروه‌های بدلکاری می‌شود. واقعا بدلکاران مظلوم می باشند و هیچ وقت فعالیت آنها دیده نمی‌شود و همیشه پشت صحنه گم می‌شوند؛ در حالی که مردم علاقه‌مند iبه دیدن کار آنها می باشند. من از گروه سازنده عملیات ۱۲۵ قدردانی می‌کنم که چنین فضایی را در تیتراژ پایانی iبه تصویر کشیدند.

فاطمه عودباشی – ‌گروه رادیو و تلویزیون