۰۲م آذر ،
بستهبندی و نگهداری نادرست غذا، سبب ضایع شدن تمام زحماتی میشود که برای تهیه آن کشیده شده است. بستهبندی مناسب ماده غذایی آن را در مقابل عوامل شیمیایی، فیزیکی و میکروبی محافظت میکند.

یکی از دغدغههای خانمها این است که مواد غذایی گوناگون را در چه ظروفی نگهداری کنند تا دیرتر خراب شوند و مدت طولانیتری کیفیت خود را حفظ کنند؛ به طور مثالً چه ظرفی مناسب نگهداری سبزیهایی مانند خیار است تا لیز نشود یا انواع شیرینی یا ترشیها را در چه ظروفی باید گذاشت تا طعم و بویشان تغییر نکند؟ گفت و گوی زیر با دکتر سعیده سیف هاشمی، دامپزشک، کارشناس ارشد مدیریت کیفیت و مدرس دانشگاه در این مورد است…
چقدر مهم است که مواد غذایی را در ظروف مناسب نگهداری کنیم؟
در قدیم که هنوز سیستمهای سرمایشی وجود نداشت، مردم از روشهای قورمه کردن، نمک زدن و خشک کردن برای نگهداری مواد غذایی استفاده میکردند. امروزه نیز با وجود روشهای سرمایشی، بستهبندی مواد غذایی هنوز از مهمترین روشهای نگهداری محسوب میشود. بستهبندی و نگهداری نادرست غذا، سبب ضایع شدن تمام زحماتی میشود که برای تهیه آن کشیده شده است. بستهبندی مناسب ماده غذایی آن را در مقابل عوامل شیمیایی، فیزیکی و میکروبی محافظت میکند.
بسیاری از خانمها برای نگهداری مواد غذایی از ظروف پلاستیکی استفاده میکنند. این کار درست است؟
ظروف پلاستیکی، سبک، متنوع و ارزان می باشند اما برای نگهداری انواع مختلف مواد غذایی پیشنهاد نمیشوند. بعضی از عوامل مهم؛ نوع پلاستیک، ماده غذایی، حرارت و میزان رطوبت، چربی، اسیدیته و سایر ویژگیهای شیمیایی می باشند. متأسفانه بعضی اشخاص ویژگیهای همه مواد پلاستیکی را یکسان تصور میکنند و به اختلافهای مهم و اساسی مواد مختلف پلاستیکی در نگهداری خوراکیها، بیتوجهند.
از کجا بفهمیم چه ظرف پلاستیکیای برای ماده غذایی ما مناسب است؟
این مسئلهای نیست که مصرفکننده بتواند متوجه آن شود. اصطلاح «پلاستیک» گروه بزرگی از مواد پلیمری مختلف را پوشش میدهد و شامل پلیاولفینها، عمدتاً پلیاتیلن و پلیپروپیلن (pp)، پلیوینیل کلراید (PVC)، پلیاستایرن (PS)، پلیاتیلن ترفتالات (PET)، پلیآمید (PA) و پلیکربنات (PC) می باشند.
ظروف پلیاستایرن یا PS برای بستهبندی یا نگهداری مواد غذایی پیشنهاد نمیشوند. این ظروف نسبت به بخار آب، گاز، بو و نور نفوذپذیر می باشند، ضمناً هنگامی که مواد غذایی داغ یا چرب در این ظروف ریخته میشوند، منومرهای سرطانزا از ظروف داخل مواد غذایی مهاجرت و سلامت مصرفکننده را تهدید میکند بنابراین پیشنهاد میشود برای مواد غذایی گرم از ظروف پلیپروپیلن (PP) استفاده شود. ظروف PET یا پلیاتیلن ترفتالات نیز نسبت به نور، نفوذپذیر است و متداولترین مصرف آن برای بطریهای نوشابه و آب آشامیدنی است. البته این بطریها یکبار مصرف می باشند و باید از پرکردن مجدد آنها در منزل اجتناب کرد. همچنین این بطریها را نباید به مدت طولانی در محیط سرد فریزر یا گرم مانند فضای داخل اتومبیل در فصل تابستان نگهداری و محتویات آنها را مصرف کرد زیرا مواد شیمیایی از ظرف به داخل محتویات بطری وارد شده است. میتوان گفت مناسبترین ظروف پلاستیکی برای نگهداری مواد غذایی، ظروف PE پلیاتیلن و PP پلیپروپیلن می باشند اما از آنجا که یک خانم خانهدار نمیتواند متوجه شود ظرف پلاستیکیاش از چه نوعی است، بهتر است از ظروف پیرکس استفاده کند.
چرا پیرکس؟
ظروف شیشهای نسبت به گازها، بخارها، مایعات و روغنها مقاومند. این ظرفها از نظر شیمیایی خنثی می باشند، هیچ بویی ندارند، سبب تغییر مزه غذا نمیشوند و به خوبی از آن محافظت میکنند. ظرفهای شیشهای به آسانی شستشو و ضدعفونی میشوند، کاملاً بهداشتی می باشند، مقاومت حرارتی خوب و به اشکال زیبا و گوناگونی در بازار وجود دارند.
ظروف PET یا پلیاتیلن ترفتالات نیز نسبت به نور، نفوذپذیر است و متداولترین
مصرف آن برای بطریهای نوشابه و آب آشامیدنی است. البته این بطریها
یکبار مصرف می باشند و باید از پرکردن مجدد آنها در منزل اجتناب کرد
خوشبختانه مواد اولیه تولید شیشه نیز در کشور ما فراوان و در دسترس است. قدمت استفاده از ظروف شیشهای بسیار است. با پیدایش صنعت پلاستیک، کاربرد شیشهها کاهش یافت اما با توجه به ویژگیهای مناسب شیشه برای نگهداری مواد غذایی و شفافیت آن برای ملاحظه غذا، با وجود سنگین و شکننده بودن، بستهبندی در ظروف شیشهای رونق گرفته است.
پس هر نوع ماده غذایی را میتوانیم در ظروف شیشهای نگهداری کنیم و بهترین انتخاب محسوب میشود؟
تا حدی اما نه کاملاً. تنها ضعف نگهداری مواد غذایی در ظروف شیشهای، نفوذپذیری آن به نور است. البته برای حل این موضوع نیز میتوان از ظروف شیشهای تیره استفاده کرد.
برای نگهداری چه نوع مواد غذاییای از شیشه استفاده کنیم؟
مواد غذاییای که به رطوبت حساسند مثل قهوه فوری یا مواد غذایی اسیدی مانند انواع ترشیجات.
برای نگهداری میوه و سبزی چه ظروفی را پیشنهاد میدهید؟
ظروفی که در آنها از تکنولوژی نانوسید استفاده شده است. تکنولوژی نانوسید با کارایی وسیع و موثر در برابر انواع میکروارگانیسمها میتواند سبب افزایش عمر مفید و ماندگاری درازمدت محصولات شود. بستهبندیهای نانو مواد غذاییای مانند میوه، سبزی، نان، پنیر، سوپ، سس و انواع گوشت را در طولانیمدت بدون تغییر در رنگ، مزه و خواص غذاییشان نگه میدارند و نسبت به ظروف معمولی، ماده غذایی را ۳ تا ۴ برابر تازهتر نگهداری میکنند.
آیا در بازار ما ظروفی با این تکنولوژی یافت میشود؟
متأسفانه نه. این تکنولوژی به صنعت راه یافته اما هنوز مصارف خانگی پیدا نکرده است.
پس چه ظروفی برای این مواد غذایی در دسترس و مناسبتر می باشند؟
ظروف پلاستیکی پت(pet) درداری که کف آنها حالت توری دارد تا هوا رد و بدل شود و در بازار موجود است، بهترین انتخاب محسوب میشوند. البته میتوان از قابلمههای فلزی، تفلون یا لعابی دردار نیز استفاده کرد.
بهتر است روغن را در همان بطری پلاستیکی خودش نگهداری کنیم اما اگر حجم
آن بسیار است و میخواهیم آن را به ظرف دیگری انتقال دهیم، بهتر است این ظرف شیشهای شفاف نباشد زیرا نور سبب تجزیه روغن و ایجاد ترکیبهای سمی در آن میشود
برای نگهداری مواد غذایی آبدار مثل سوپ چه ظروفی مناسب است؟
همان ظروف پیرکس که پیشتر به آن اشاره کردیم، اما اگر در دسترس نبود، از ظروف پلاستیکی مناسب هم میتوان استفاده کرد.
برای مواد غذایی خشک مثل انواع پیراشکی یا پیتزا هم همین ظروف مناسبند؟
مناسبترین کار برای نگهداری پیتزا، استفاده از کاغذ مخصوص است که خوشبختانه امروزه در کشور ما متداول شده است. میتوانیم در ظروف پیرکس دردار این کاغذها را قرار دهیم و بعد این مواد غذایی را داخل آن بریزیم.
برای مواد غذایی مایع به ویژه روغن چه ظرفی انتخاب کنیم؟
بهتر است روغن را در همان بطری پلاستیکی خودش نگهداری کنیم اما اگر حجم آن بسیار است و میخواهیم آن را به ظرف دیگری انتقال دهیم، بهتر است این ظرف شیشهای شفاف نباشد زیرا نور سبب تجزیه روغن و ایجاد ترکیبهای سمی در آن میشود. ظروف روغن مایع باید تیره باشد یا در کابینتهای دردار نگهداری شود که نور به آنها نرسد. برای روغن جامد نیز قوطی فلزی قلعاندود مناسب است اما هرگز نباید از ظروف پلاستیکی برای نگهداری آن استفاده کرد. اگر حجم روغن بالاست، آن را در ظروف شیشهای تیرهرنگ بریزید یا دور آن را فویل بپیچید. البته بعضی بطریهای شیشهای حالت انکساری دارند که نور را میشکنند، این بطریها هم ظروف مناسبیاند.
برای نگهداری شیرینیها که روغن بسیاری دارند، چه ظرفی را انتخاب کنیم؟
ظروف پلاستیکی برای شیرینیهای چرب و تر مناسب نیست، اما اگر خشک می باشند و ظرف پیرکس در دسترس نیست، استفاده از پلاستیک مانعی ندارد. البته بهتر است کاغذهای روغنی مخصوص شیرینی را داخل این ظروف قرار دهیم و شیرینی را روی آنها بچینیم.
بخش تغذیه و آشپزی تبیان
منبع: هفته نامه سلامت – سمیه مقصودعلی
مطالب مرتبط:
۱۲ پیشنهادی یک بار مصرف!
شما در کدام قابلمه غذا میپزید؟
هر ظرفی برای پختن غذا مناسب نیست
ظروف تفلون برای سلامتی مضرند یا نه؟
ظروف چدنی بخریم یا نخریم؟
راهنمای خرید و نگهداری از زودپز
چه ظرفی برای پخت غذا بهتر است؟
ظروف ملامین؛ انتخاب آخر
ظروف بلوری از همه بهداشتیتر
معایب و محاسن ظروف تفلون
معایب ظروف رویی یا روحی؟
معایب و محاسن ظروف ملامین
![]()
سایت موسسه فرهنگی تبیان > بخش تغذیه و آشپزی
باز نشر: پورتال خبری ممتاز نیوز www.momtaznews.com