فنون امتحان دادن

مهندس میلاد جواهری

الف) چگونه مطالعه کنیم تا در امتحان تشریحی موفقیت بیشتری داشته باشیم ؟

۱) در حین مطالعه ی درس ،  مضمون اصلی آن را دریابید. در این قسمت درس ، بحث به چه موضوعی اشاره دارد؟ چگونه یا در چه مراحلی آن را بیان کرده است؟

۲) همراه با خواندن درس به طور مرتب برای خود سوالاتی طرح کنید تا توجه شما به موضوع درس بیشتر جلب شود  . بهتر است سوالات به نوعی با مطالب درسی هماهنگی داشته باشد.

۳) سوالات طرح شده باید با توجه به اصل مطلب و کلید هر پاراگراف باشند.

۴) در هنگام مطالعه در منزل به مطالبی که به نوعی در کلاس علامت زده یا در حاشیه و پاورقی نوشته شده نیز توجه خود را مبذول بدارید.

۵) جمع بندی مطالب را با بیان خود ؛ بیان کنید تا فراموشی شما کمتر شود.

۶) اگر از جزوات و مطالب خارج از کتاب استفاده می کنید ، دقت کنید که با مطالب موجود در کتاب سازماندهی لازم را داشته باشد تا مطالب مثل حلقه های جدا از هم یک زنجیر در نیایند.

۷) اوراق امتحانی نوبت های قبل ی خود اعم از ترم و نیم ترم و ماهانه و… را مجدداً مرور کنید تا اولاً نوعی مرور کرده باشید و ثانیاً اشتباهاتی را که در آن زمان در‌ آن تکرار کرده اید، مجدداً تکرار نکنید.

۸) یک هفته قبل از آغاز فصل امتحانات سعی کنید خلاصه ی دروس  ، فیش برداری و فهرست نکات مهم را‌آماده و در پوشه ای جمع ‌آوری کنید.

ب) گام های مؤثر در هر امتحان :

گام اول : هر بار که امتحان در پیش است قواعد عمومی حفظ سلامتی و بهداشت تن را شدیداً مراعات کنید ، به خیال صرفه جویی در وقت برای مطالعه از خوردن غذا صرفنظر نکنید.
روز قبل از غذاهای پرکالری ولی کم حجم استفاده کنید و ترجیحاً اوقات غذایی خود را در روز به ۵ وعده تقسیم کنید.

گام دوم: مطالعه ی دقیق موضوعات درسی و ایجاد ارتباط بین آنها با سایر دروس است.

گام سوم: خود را به جای طراح قرار دهید. ببینید اگر شما طراح سوالات بودید با چه فکری به طرح یک امتحان می پرداختید؟ بدین منظور تعدادی سوال ساده، متوسط و مشکل انتخاب کرده و در یک زمان و مکان معین به آن پاسخ دهید تا سطح مطالعه خود را ارزیابی کنید. پاسخگویی دقیق به همین سوالات تا حد زیادی موفقیت شما را در آزمون تضمین می نماید.

گام چهارم: با مرور کردن و به یادآوردن عناوین اصلی و فرعی در هر فصل از کتاب، میزان دقت و یادآوری خود را‌ آزمایش کنید. همچنین توجه داشته باشید که اختصاص چند جلسه ی کوتاه به مرور مطالب به مراتب سودمندتر و مفیدتر از یک جلسه ی طولانی و خسته کننده است.

ج) توصیه هایی در شب قبل از امتحان:

اول : از مشاجرات خانوادگی، رفت و آمدهای فراوان و مکرر، حضور در مکان های پر سر و صدا و شلوغ، دیدن و شنیدن رادیو و تلویزیون به طوری که مغز احساس خستگی کند و به طور کلی تمام عواملی که سبب تشویش، حواس پرتی و خستگی مغز  می شود به شدت پرهیز کنید.

دوم : مطابق معمول هر شب استراحت کنید و سعی کنید ۶ تا ۸ ساعت خواب‌آرام داشته باشید تا با نشاط بیشتری به سر جلسه ی امتحان بروید . همچنین برای سلامتی متابولیسم بدن نیز سعی کنید یک شام سبک و مختصر میل نمایید.

سوم : قبل از خواب شب امتحان نیز دو نکته مهم را  مدنظر قرار دهید:

الف) کلیه ی وسایلی که باید صبح امتحان همراه شما باشد را از شب قبل روی میزی که یادتان نرود آماده کنید.

ب) سعی کنید اگر کمی اضطراب دارید و همین مانع بی خوابی شما شده مطالب کلیدی و مهم کتاب درسی را در ذهن مرور کنید.  دقت داشته باشید که این استرس طبیعی است و در ادامه به شیوه های مقابله با آن می پردازم و  راه های کاهش آن را با هم بررسی می کنیم.

د) توصیه هایی در صبح امتحان:

۱) سعی کنید حداقل ۲ ساعت قبل از امتحان از خواب بیدار شوید تا فعالیت های مغزی شما آغاز شده و به اصطلاح مشاورین موتور مغزگرم شود و همچنین دقت کنید مطالبی را که مطمئن هستید  در امتحان نخواهد آمد، هرگز نخوانید.

۲) کمک گرفتن از معنویات در موفقیت شما سهم چشمگیری دارد لذا حتماً با وضو سرجلسه ی امتحان حاضر شوید و از خداوند متعال طلب کمک و استعانت کنید.

۳) در صورت داشتن وقت کافی  یک مرور سطحی روی مطالب مهم و فیش برداری¬ های خود داشته باشید.

۴) حتماً صبحانه کافی و مناسب را میل نمایید ؛ زیرا بدون تغذیه مناسب مغز شما انرژی کافی برای پاسخگویی به سوالات را نخواهد داشت  . توصیه ی خود من برای صبحانه یک لیوان چای شیرین، نان، پنیر و گردو است و چند شکلات که سریع به بدن انرژی برساند.

۵) حتماً سعی کنید که زودتر از منزل خارج شوید و اگر از بعد مسافت دچار مشکل نیستید راه خانه تا مدرسه را پیاده طی کنید تا اکسیژن کافی به مغز برسد.

۶) ممکن است هنگامی که در مدرسه حضور پیدا می کنید تعدادی از دوستان و همکلاسی هایتان عمداًً یا سهواً از شما سوالاتی در مورد درس بپرسند سعی کنید که اصلاً به‌‌آن سوالات پاسخ ندهید و حتی من توصیه می کنم که با‌ آن صحبت هم نکنید.

هـ) توصیه هایی در جلسه ی امتحان  :

۱) سعی کنید بدون نگرانی و اضطراب و با اعتماد به نفس بر روی صندلی خود تکیه بدهید و آرامش را در خودتان زیاد کنید و قبل از آغاز امتحان یکبار چهار قل قرآن را در ذهنتان بخوانید.

۲) یک نفس عمیق بکشید و برای لحظه ای آن را نگه دارید و سپس به طور کامل و آرام آن را بازدم کنید.

۳) صدای خود را تغییر دهید؛ آهسته خدا را یادکنید و از او کمک بخواهید. ( آهسته کردن صدا سبب آرامش بیشتر می شود )

۴) حالت صورت را تغییر دهید و با باز کردن اخم های ابروها و بالا کشیدن گوشه ی دهان می توانید آرامش را جهت به‌ یادآوردن مطالب به حافظه تان راهنمایی کنید.

۵) سپس قلم را بردارید و‌ آماده خواندن اولین سوال بشوید.

۶) اگر زود پاسخ ها را نوشتید، در برابر وسوسه ی ترک محل امتحان مقاومت کنید. از وقت باقیمانده برای بازبینی و اصلاح جواب های خود استفاده کنید حتی باید سربرگ امتحانی را هم بازبینی کنید تا از نوشتن نام و سایر مشخصات خود نیز مطمئن شوید.

و) توصیه هایی در جریان امتحان :

۱) از روش گزینشی برای پاسخ به امتحان استفاده کنید، نه روش ترتیبی هر چند این کار خوشایند شما نباشد روش گزینشی دو مزیت مهم را در خود دارد:

الف) از نگرانی که جهت کمبود وقت برای سوالاتی که پاسخ آن ها می دانید کم خواهد کرد.

ب) از فراموش کردن پاسخ هایی که می دانید جلوگیری می کند.

۲) در هنگام خواندن سوال به کلمات راهنما ( افعالی که در انتهای سوالات می آیند )  توجه کرده و زیر آن ها خط بکشید تا از دامی که طراح برای شما گسترده رهایی یابید.

۳) اگر پاسخ نیاز به رسم شکل یا نمودار دارد با ذکر فرمول ، قبل از فراموش کردن آن را بنویسید یا در گوشه ی ورقه ی خود علامتی برای رجوع به آن سوال بگذارید.

۴) قبل از آغاز پاسخ سعی کنید آن چه را که سوال خواسته با استفاده از یک اسکلت بندی کلی روی ورقه ی خود بنویسید. روش اسکلت بندی، روشی است که در آن با استفاده کلمات کلیدی متن و طرح شبکه ای خلاصه شده با یک نگاه می توان کل مطلب را دریافت کرد که دو مزیت بزرگ را در بر دارد:

الف) سبب سرعت بخشیدن به پاسخگویی و نظم دادن به جریان فکری شما می شود.

ب) چنانچه به سبب کمبود وقت نتوانستید پاسخ خود را کامل بیان کنید ، حداقل این طرح یا شکل ، هدف و طرح ذهنی شما را بیان می کند و به معلم نشان می دهد که شما با مفهوم کلی آشنا هستید و می توانید لااقل قسمتی از نمره را بگیرید.

۵) چنانچه می توانید مطالب و پاسخ های خود را به صورت مقایسه بیان کنید. بااین کار به دبیرتان نشان می دهید که تنها  متن درس را حفظ نکرده اید بلکه دارای تفکر تحلیلی بوده اید و این کار در روحیه ی معلمتان در تصحیح برگه ی امتحانی شما تأثیر بسزایی دارد.

۶) سعی کنید در پاسخ های خود از مثال استفاده کنید تا جواب هایتان واضح تر شود.

۷) دقت کنید که شماره ی سوال با شماره ی پاسخ در ورقه ی امتحانی هماهنگی داشته باشد.

۸) بهتر است محدوده ی پاسخ هر سوال را روی ورقه ی خود با کشیدن یک خط و یا نقطه چین مشخص کنید تا:

الف) ظاهر ورقه ی شما زیباتر و مرتب تر شود.

ب) تصحیح ورقه توسط مصحح راحت تر شود.

ج) از سردرگمی شما نسبت به پاسخگویی سو الات جلوگیری کرده و از همه مهمتر اینکه در روحیه ی مصحح تاثیر مثبت می گذارد.

۹) در پایان خاطر نشان می کنم که تعدادکل پاسخ ها را با تعداد کل سوالات چک کنید تا مطمئن شوید که تمام سوالات را خوانده اید.

پیش تر از این گفتم اگر بدانیم چه بخوانیم و چگونه بخوانیم امتحان نه تنها سبب افت بلکه سبب موفقیت دانش آموز در آن سال نیز می شود.

چه کارهایی را قبل از امتحان باید انجام بدهیم ؟

۱) آماده باشید که همه ی موارد درسی و امتحانی را مطالعه کنید.

۲) بدانید که داشتن یک برنامه ی درسی ذهن شما را‌ آماده می کند.

۳) قبل از امتحان راحت بخوابید.

۴) با اطمینان و جسارت به امتحان نگاه کنید.

۵) در جلسه ی امتحان با معده خالی حاضر نشوید.

بدانید که سبزیجات و میوه های تازه استرس را کاهش می دهند. غذاهای استرس آفرین عبارتند از: غذاهایی با طبخ چندمرحله ای مانند: انواع پیتزا و انواع ساندویچ  و شیرین کننده های مصنوعی مانند: انواع بستنی های میوه ای، نوشیدنی های ملایم کربنات دار مانند: انواع نوشابه ها، انواع شکلات ها، تخم مرغ، غذاهای سرخ شده، تنقلات، گوشت قرمز، فرآورده های همراه با آرد سفید، چیپس و غذاهایی که دارای مواد نگهدارنده یا سس های تند می باشند. حالا لابد می پرسید پس چه بخوریم با این شرایط دیگر چیزی برای خوردن باقی نمی ماند که؟ در پاسخ  می گویم که انواع گوشت سفید مانند مرغ و ماهی به شرط آنکه سرخ نشود مفید است و سایر غاهای خانگی مادرهای عزیزمان که در منزل طبخ می شود  نیز جزو موارد مفید و مثبت به حساب می‌آید.

۶) غذایی مختصر ، مفید و قوی بخورید. این رژیم غذایی سبب می شود که اضطراب از ذهنتان پاک بشود. از قند و شکر زیاد و آبنبات پرهیز کنید؛ این مواد شاید در حین امتحات به شما از لحاظ ذهنی کمک بکند ولی قبل از امتحان به جز بدتر کردن شرایط روحی و جسمی شما کار دیگری نمی کنند.

۷) بکوشید برای خودتان وقت ذخیره کنید.

۸) قبل از امتحان، آرام و آسوده باشید و باز هم می گویم « بر خود اعتماد و بر خدا توکل کنید. »

۹) بکوشید در‌ آخرین دقایق درس ها را مرور کنید.

چه کارهایی را در طول امتحان باید انجام بدهیم؟

۱) راهنمایی های بالای برگه را به دقت بخوانید.

۲) روی صندلی جابه جا شوید تا راحت تر بنشینید.

۳) اگر سوالی را جواب ندادید، از آن صرف نظر کنید و به سراغ سوال های دیگر بروید.

۴) در طول سوالات تشریحی، اگر کل سوالات را جواب نداده اید، سوالی را انتخاب کنید و دربارهٔ ی آن فکر کنید و پاسخش را بنویسید. این گونه خواهید دید که کم کم جواب ها به ذهنتان می آیند.

۵) برای تحویل دادن برگه ی خود عجله نکنید و سرآسیمه و مضطرب نشوید. هیچکس برای این کار به شما جایزه نمی دهد !!!