چیکار کنیم بچه چاقالو نشه؟!

مجله شهرزاد:  تغذیه مناسب اهمیت بسیاری در تندرستی انسان و پیشرفت او در امور اجتماعی دارد. امروزه تغذیه مناسب یکی از گزینه‌های رفاه محسوب می‌شود.به همین سبب چاقی دوران کودکی یکی از مهم‌ترین مسائل پزشکی است زیرا تاثیر بسیاری بر زندگی کودک دارد و خطر ابتلا به بیماری‌ها را در او افزایش داده وباعث ایجاد مشکلات روحی واجتماعی می‌شود. احتمال بروز چاقی در بزرگسالی در کودکان چاق بسیار است و همچنین خطر بیماری‌هایی مثل بیماری قلبی و سکته به همان نسبت بسیار است. بنابراین آموزش تغذیه به کودکان و نوجوانان در زمان رشد در سلامت خانواده  و بالتبع آن جامعه تاثیر خواهد داشت.

 از آنجا  که گرایش به مصرف فرآورده‌های پروتئینی مانند سوسیس و کالباس و فست‌فودهای کم‌ارزش به عنوان وعده غذای اصلی، در جامعه بسیار شده که این مسئله نشانه کم‌بودن دانش تغذیه ایرانیان است.دوران کودکی بهترین زمان برای جلوگیری از تشکیل سلول‌های چاقی در کودکان است.اختلالات روانی مانند تنبلی، افسردگی، مشکلات اجتماعی در کودکان، طردشدن از سوی دیگران به ویژه همسالان، کاهش اعتماد‌به‌نفس و احساس ناامنی و مورد تمسخر و آزار قرارگرفتن از جمله مسائلی است که در کودکان چاق دیده می‌شود. حتی خود خانواده نیز که در ابتدا با کلماتی مانند تپل، بامزه و… از چاقی کودک نوپای خود یاد و او را به پرخوری تشویق می‌کند، کودک را تنبل و چاق می‌خواند و سبب آزار روانی او می‌شود.بی‌تحرکی کودکان وکاهش فعالیت بدنی (استفاده بیش از حد از کامپیوتر، تماشای تلویزیون به مدت طولانی و …) و کاهش فرصت‌های بازی در خارج از منزل سبب می‌شود بخشی از انرژی دریافتی از مواد غذایی در بدن به صورت چربی تجمع پیدا کرده و سبب اضافه وزن و چاقی شود.

چرا کودکم چاق می‌شود؟

کودکانی که به طور مرتب بیشتر از نیازشان، انرژی دریافت می‌کنند و دچاراضافه وزن می‌شوند، اگر چنین روندی را تغییر ندهند، بیش از پیش چاق خواهند شد.

عوامل مختلف بسیاری سبب عدم تعادل بین انرژی مصرفی و دریافتی می‌شود که بعضی از آنها عبارتند از:

۱-عوامل ژنتیک: در بعضی خانواده‌ها چاقی ارثی است و احتمال چاقی در کودکی که پدر،مادر،خواهر یا برادرش چاق می باشند، بسیاراست.البته عوامل ژنتیک به تنهایی سبب چاقی نمی‌شود. چاقی زمانی که کودک بیش از مقدار مورد نیاز خود انرژی دریافت کند، اتفاق می‌افتد.
۲- عادات غذایی: امروزه اشخاص غذاهای سالم و مغذی مثل میوه، سبزی و غلات کامل(سبوس‌دار) را کمتر و غذاهای آماده و نوشابه را بیشتر مصرف می‌کنند.این مواد خوراکی دارای چربی و کالری بالایی می باشند وسایرمواد مغذی درآنها کم است.

۳- فعالیت بدنی و ورزشی: تماشای تلویزیون و بازی‌های کامپیوتری و ویدئویی در بین کودکان سبب کاهش تحرک بدنی در آنها شده است. به عنوان مثال، کودکان آمریکایی به طور متوسط روزانه ۳ ساعت به تماشای تلویزیون می‌پردازند و معمولا در این مواقع خوراکی‌ها و تنقلات پرکالری فراوانی مصرف می‌کنند.چنین کارهایی سبب بی‌تحرکی و کاهش مصرف انرژی می‌شود.

دست به کار شوید

اگر کودک شما چاق است می‌توانید از افزایش وزن او جلوگیری کنید. پدر و مادر می‌توانند به کودک خود کمک کنند تا وزن خود را در حد طبیعی نگه دارد.

•  در دوران نوزادی، شیرخوارگی و زمان آغاز غذای کمکی، می‌توانید از چاقی کودک پیشگیری کنید.

•  در سنین پایین باید به کودک میان وعده‌های مغذی و کم چرب بدهید و هر روز او را تشویق به انجام فعالیت بدنی ( مثل انواع ورزش‌ها ) کنید.

•  می‌توانید به بچه‌های بزرگتریاد بدهید که غذاهای سالم و مغذی را برای خود انتخاب کنند و ورزش‌های مفید انجام دهند.همچنین باید مدت زمان تماشای تلویزیون و بازی کامپیوتری یا ویدئویی را کاهش دهند. به آنها یاد دهید غذاهای سالم و مغذی را برای خود انتخاب کنند و ورزش‌های مفید را انجام دهند.

بچه‌ها رژیم بگیرند یا نه؟

دکتر محمدرضا وفا، متخصص تغذیه در مورد چاقی کودکان وراهکارهای کاهش وزن در کودکان نکاتی را مطرح می‌کند.

بر اساس تحقیقات و پژوهش‌های انجام شده در کودکان و نوجوانان مهم‌ترین سبب چاقی دریافت خوراکی‌های پرکالری است. خوراکی‌های پرکالری مانند فست فود و غذاهای پرچرب است که مقداری کالری در واحد وزن دارند.کاهش فعالیت‌های بدنی و زندگی شهری و آپارتمانی به نوعی فرصت ورزش کردن را از همه خانواده‌ها گرفته است. نبود امکانات ورزشی در پارک‌ها و همچنین رفتارهای اشتباه غذاخوری و غذاهای صنعتی که نیمه پخته می باشند ونیاز به جویدن کمتری دارند، سبب می‌شوند غذا سریع‌تر مصرف شود که همین سبب می‌شود حجم بسیاری غذا مصرف شده که منجر به چاقی می‌شود.

به صورت کلی عوامل چاقی در کودکان را می‌توان به چند دسته تقسیم کرد.

•  خوردن غذاهای پرکالری و غذاهای صنعتی که دریافت چربی را افزایش می‌دهند. هر یک گرم چربی ۹ کیلوکالری و هر یک گرم پروتئین ۴ کیلوکالری انرژی دارد. چربی‌ها یا به صورت آشکار یا نیمه پنهان می باشند. چربی‌های آشکار مانند ماست پرچرب و شیر پرچرب می باشند. همه اینها سبب می‌شود دریافت کالری بیشتر و افزایش وزن ایجاد شود. غذاهای پرکالری مهم‌ترین سبب چاقی در تمام دنیا می باشند.

•  کاهش فعالیت‌های فیزیکی و ورزش نکردن و تغییر عادات غذاخوری در خانواده‌ها از جمله خوردن غذاهای صنعتی و نیمه پخته که نیاز به جویدن کمتری دارند و سریع مصرف می‌شوند سبب می‌شود احساس سیری طبیعی در بدن دیرتر اتفاق ‌افتد و منجر به اضافه وزن ‌شود.

کودکان چاق چه باید بکنند

مسلما کودکان چاق باید وزن‌شان را کم کنند. اول از همه باید عادات مصرف غذایی آنها اصلاح شود. برای این کار اول باید از خانواده آغاز کرد. خانواده‌ها باید عادات غذایی را تغییر دهند و از خورن غذاهای فست فود و غذاهای نیمه پخته صنعتی اجتناب کنند و فرصت فعالیت فیزیکی و ورزش را برای کودک به وجود بیاورند. رژیم یک مسئله مهم است که بر اساس راهنماهای موجود انجام می‌شود وکاملا استانداد و علمی است.در کودکان زیر ۷ سال همانند بزرگسالان  رژیم درمانی صورت نمی‌گیرد چون با توجه به سرعت رشد در این سن ممکن است آسیب‌هایی برای کودک به وجود بیاید وبراساس دستورات سلامت و تغذیه رژیم به معنی رژیم درمانی نیست. انتخاب مناسب خوراکی و عادات درست غذایی خانواده و افزایش فعالیت‌های فیزیکی و ورزش با حمایت خانواده پیشنهاد می‌شود.

رژیم در کودکان۷ سال به بالا

کودکانی که بالای ۷ سال دارند ممکن است در اثرچاقی درمعرض خطر باشند. براساس استانداردهای سلامت علاوه بر موارد ذکر شده در بالا این کودکان می‌توانند تحت رژیم درمانی واقعی قرار بگیرند.این رژیم باید حتما تحت نظر متخصص تغذیه و با توجه به شرایط کودک،  عادات غذایی و شرایط خانوادگی و پیشینه کودک از هر نظرصورت گیرد. در رژیم هر فرد کالری مورد نیاز او را حساب می‌کنند و برحسب آن رژیم خاص را به فرد می‌دهند.در رژیم برای هر فرد معمولابین ۲۰۰ تا ۵۰۰ کیلوکالری کم می‌کنند. منوی غذایی براساس شرایط جسمی و خانوادگی و عواملی که در اجرای رژیم مهم است در نظر گرفته می‌شود.هر رژیم برای هر فرد بر اساس مدت زمان خاصی انجام می‌شود.