غزنی؛ پایتخت ناامن فرهنگی آسیا

به گزارش هنرآنلاین، شهر غزنی یکی از سی‌وچهار ولایت افغانستان و در شرق این کشور واقع است. این شهر در پنجمین نشست سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی کشورهای اسلامی که سال ۲۰۰۷ میلادی در طرابلس، پایتخت لیبی، برگزار شد، به عنوان “پایتخت فرهنگ اسلامی در آسیا” در سال ۲۰۲۴ شناخته شد.

بنابر این گزارش، این شهر که در ۱۴۰ کیلومتری جنوب‌غربی شهر کابل قرار دارد، هنوز به عنوان یکی از مراکز درگیری بین نیروهای امنیتی و گروه‌های طالبان، ناامن است. شاهراه کابل- قندهار که شهرهای شمالی را به شهرهای جنوبی افغانستان وصل می‌کند، از این شهر نیز می‌گذرد.

پایتخت فرهنگی ناامن

عارف، یکی از روزنامه‌نگاران افغانی، راه رسیدن به غزنی با دشواری‌های بسیاری همراه است. او می‌گوید: “با این‌که فاصله‌ کابل تا غزنی با خودرو بیش از ۲ ساعت نیست، ولی من در حال حاضر نمی‌توانم به زادگاهم سفر کنم. چون طالبان تهدید کردند که خارجی‌ها و همه‌ کسانی را که با رسانه‌‌های خارجی کار می‌کنند، گروگان می‌گیرند و می‌کشند.”

عارف برای برقراری تماس با همکاران خود در غزنی، از طریق دنیای مجازی و امکانات شبکه‌های اجتماعی عمل می‌کند؛ از جمله با وحیدالله عمریار، مدیر رادیوی خصوصی‌ای که با آن همکاری دارد، از راه اسکایپ در ارتباط است.

به نوشته دویچه‌وله، وحیدالله عمریار در رابطه با انتخاب شهر زادگاهش به عنوان “پایتخت فرهنگ اسلامی در آسیا” می‌گوید: “ما بسیار خوشحال شدیم که این شهر، پایتخت فرهنگی شد. چون فکر کردیم که دنیا ما را فراموش نکرده و تاریخ این شهر دوباره زنده می‌شود.”

به گفته فعال میراث فرهنگی و روزنامه‌نگار، ولی از ۳۰ برنامه‌ عمرانی‌ای که قرار بود به مرحله‌ اجرا درآید، تاکنون تنها چند طرح پیاده شده است.

اغلب کارشناسان فرهنگی منطقه، بیم آن دارند که غزنی و آثار باستانی آن، پیش از آنکه به عنوان پایتخت فرهنگی در رسانه‌های جهانی مطرح شوند، به دست فراموشی سپرده شوند و این نامگذاری دستاوردی برای شهر و ۱۴۰ هزار سکنه‌ آن ببار نیاورد.

عمریار می‌گوید: “۱۵میلیون دلار آمریکایی برای بازسازی این شهر به حساب اداره‌های افغانستان واریز شده است. ولی من ندیدم با این پول طرحی به اجرا درآید. از همه مهم‌تر شهر فرودگاه ندارد. گردشگر‌ علاقمند بدون فرودگاه، چطور به غزنی بیاید؟”

به گفته این روزنامه‌نگار، اغلب طرح‌های برنامه‌ریزی‌شده، عملی نشده است. او به عنوان مثال از تاسیس شبکه‌ برق در سراسر شهر، بنای یک مرکز فرهنگی اسلامی و آسفالت جاده‌ای به طول ۱۵۰ کیلومتر نام می‌برد و نتیجه می‌گیرد: “می‌گویند تا به ‌حال تنها ۵۰ کیلومتر از این جاده آسفالت شده. همین.”

همکاری آلمانی‌ها

کارشناسان و مهندسان آلمانی زیر نظر میشائیل یانزن از دانشگاه آخن، در طرح ترمیم و بنای دیوار دور شهر با مهندسان و کارگران افغانی همکاری می‌کنند. این گروه، کار خود را از سال۲۰۱۰ میلادی آغاز کرده و تاکنون پایه‌های ۱۵۰۰متر از آن را تحکیم، تعمیر و ترمیم کرده است.

کارستن لی، یکی از اعضاء تیم کارشناسی آلمانی، دربارهٔ‌ وضعیت نابسامان طرح گروه خود می‌گوید: “ما در بازدید اول، با دیدن وضعیت خراب دیوار کمی وحشت کردیم.” این دیوار، با یک ارک و دو مناره‌ ۱۲ زاویه‌ای در واقع نماد شهر غزنی‌ است.

به گفته‌ میشائیل یانزن، دولت آلمان برای بازسازی این دیوار حدود ۱/۷ هزار یورو در اختیار گروه قرار داده است. روزانه ۴۰۰ کارگر و معمار در اجرای این طرح به کار گرفته می‌شوند. کارستن لی نگران چگونگی تامین امنیت همکارانش نیست.

او می‌گوید: “تروریست‌های انتحاری به سراغ ما نمی‌آیند. آن‌ها عملیات خود را در جاهای شلوغ و پرجمعیت متمرکز می‌کنند. واحدهای ارتشی هم نه در شهر، بلکه در دروازه‌های آن مستقرند.”

پایتخت فرهنگی متحرک

در حال حاضر علاقمندان خارجی و داخلی نه از طریق جاده و نه از راه هوا، نمی‌توانند به غزنی سفر کنند. به نظر دست اندرکاران و مشاوران فرهنگی این طرح، “وقتی شرایط برای بازدید از آثار باستانی غزنی فراهم نیست، باید غزنی به سراغ علاقمندان برود.» با ترتیب‌دادن نمایشگاه‌های عکس، فیلم، ویدئوهای تبلیغی و… به این ترتیب، غزنی، آثار باستانی و تاریخ آن دست کم تا اندازه‌ای در منطقه شناخته می‌شود.

میراث فرهنگی غزنی، یادگار تلاش‌های سلطان محمود غزنوی، اولین پادشاه دودمان غزنویان است. او بسیاری از شاعران و فیلسوفان آن دوران را به دربار خود فراخواند و از آنان حمایت کرد. در نتیجه این شهر که بین سال‌های ۹۷۵ و ۱۱۸۷ میلادی پایتخت سلسله‌ غزنویان بود، به کانون تجمع دانشمندان بسیاری مانند ابوریحان خارجی، فردوسی، ابوالفضل بیهقی، عبدالحی گردیزی، سنایی، مسعود سعدسلمان، عنصری و فرخی سیستانی بدل شد.

ویرانه‌های این شهر کهن، در شمال شرقی آن همچنان پا برجاست. غزنی در قرن ۱۱میلادی، یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگی ادبی پارسی در منطقه بود. این شهر به داشتن مناره‌های ستاره شکلی از سده‌ دوازدهم میلادی نیز مشهور است. این مناره‌ها با طرح‌های هندسی و آیاتی از قرآن با خط کوفی تزئین شده‌اند.

انتهای پیام/