نظام اجتماعی هر کشوری از خردهنظامها و زیرمجموعههایی تشکیل شده است که سلامت آنان میتواند تعیین کنندهی سلامت کل نظام اجتماعی باشد. یکی از مهمترین خردهنظامهای هر جامعه که مبنا و محور تمام سیستمهای بالادستی به شمار میرود و درحقیقت خمیرمایه و چکیدهی هر جامعه را تشکیل میدهد، نظام خانواده است که رشد و تعالی فرهنگی و تمدن جامعه نیز از آن نشأت میگیرد. این نهاد کوچک و در عین حال بنیادی، وظایف متعددی را ایفا میکند و دارای کارکردهای گوناگونی از جمله کارکرد اقتصادی است.
عملکرد خانواده در حوزهی تولید، مصرف بهینهی سرمایهها و همچنین استفادهی درست از امکانات اقتصادی که جامعه در اختیار آن قرار میدهد را کارکرد اقتصادی خانواده میگویند. درحقیقت میتوان خانواده را واحدی اقتصادی فرض کرد که اعضای آن برای تأمین نیازهای معیشتی خود با یکدیگر همکاری میکنند تا نیازهای مادی خود را برطرف سازند. امروزه خانوادهها بخصوص خانوادههای شهری نقش غیرمستقیمی در تولید دارند.

در اسلام نیز به کارکرد اقتصادی خانواده اهمیت داده شده است. زیرا هنگامی که دختر و پسر جوانی با هم ازدواج میکنند، به دنبال تشکیل خانوادهای مستقل هستند و همین امر سبب استقلال اقتصادی آنها میگردد. در واقع با تشکیل خانوادهی جدید، درآمد مستقلی طلب میشود که از دیگران بینیاز گردند. استقلال اقتصادی به خصوص به مرد انرژی و تحرک بیشتری میبخشد تا زندگی خود را تأمین کند. مسؤولیت محول شده باعث میگردد که تکاپوی اقتصادی افراد و همچنین آیندهنگری آنها بیشتر شود و در نتیجه زندگی آنها هدفدارتر میگردد.
وجود ارتباطات درونی بین نقشهای شغلی و خانوادگی کارکرد اقتصاد خانواده را منحصر به فرد میکند و باید با جدیت و برنامه ریزی دقیق آن را دنبال کرد. یعنی تمام اعضای خانواده موظفند از سیاستهای اقتصادی خانواده در جهت پیشبرد اهداف آن تبعیت کنند و مدیریت اقتصادی خانواده باید بر اساس میزان درآمدهای هر یک از اعضای خانواده و هزینه ها تنظیم شود.
مسائل اقتصادی یکی از مهمترین دغدغههای اکثر خانوادههاست و آشنایی خانوادهها با اصول علمی اقتصاد خانواده میتواند آنها را به اتخاذ بهترین تصمیمها به منظور دستیابی به اهداف بهتر و زندگی مرفهتر یاری کند.
تکتم عرفانیان