۱۲ تیرماه ۱۳،
در حال حاضر در بسیاری از نقاط دنیا، سرطان و از جمله سرطان روده، دومین عامل مرگ و میر پس از بیماریهای قلبی است.

شاید حذف عوامل ایجاد کننده سرطان روده به طور کلی ممکن نباشد، اما مطمئنا میتوان با داشتن یک رژیم غذایی مناسب و سالم، احتمال ابتلا به این بیماری را به میزان قابلتوجهی کاهش داد. روده عضوی مهم و حیاتی در بدن است که سلامت آن ارتباط مستقیم با نوع تغذیه اشخاص دارد. برای حفظ سلامت این عضو، باید به کیفیت تغذیه خود بیش از پیش توجه کنیم. آماری مربوط به سال ۲۰۱۰ نشان میدهد که سبب بیش از یک سوم از ۵۶۹۵۰۰ مرگ ناشی از سرطان در آمریکا، تغذیه نامناسب، چاقی و کم تحرکی بوده است.
همه ما پیشنهادهایی از قبیل خوردن میوه و سبزیجات و داشتن تحرک را بارها از منابع و اشخاص گوناگون شنیدهایم؛ اما به همان میزان که شناختن غذاهای مفید برای جلوگیری از ابتلا به بیماریها ضروری است، آشنا شدن با مواد مضری که باید از آنها به شدت اجتناب کرد نیز لازم است. برای آغاز مبارزهای جدی با بیماریهای روده و از جمله سرطان، لازم است در مصرف مواد غذایی زیر نهایت دقت و تعادل را به خرج دهید. بعضی از این مواد باید به کلی از رژیم غذاییتان حذف شوند.
گوشتهای فرآوری شده
شاید شما هم مثل بسیاری از اشخاص عاشق سوسیس، کالباس یا همبرگر باشید، اما این گونه گوشتهای فرآوری شده جزو مواد غذایی کمتر مناسب، به حساب میآیند. با خوردن گوشتهای فرآوری شده، شما در واقع در حال مصرف سدیم نیترات میباشید. از این ماده به عنوان نگهدارنده، تثبیتکننده رنگ، طعمدهنده و ضدمیکروب استفاده میشود. متاسفانه ثابتشده که سدیم نیترات در بدن انسان به نیتروزآمینهای سرطانزا تبدیل میشود. به همین سبب است که بسیاری از تحقیقات و آزمایشات، رابطهای قوی بین مصرف گوشتهای فرآوری شده و ابتلا به سرطان را ثابت کردهاند.
گوشت قرمز
برخی تحقیقات نشان میدهند که مصرف فراوان یکی از مواد مغذی موجود در گوشت قرمز، مرغ و لبنیات میتواند منجر به ایجاد پولیپهای رودهای شود که در نهایت ممکن است به سرطان روده منتهی شود. هر چند این تحقیقات در سطح مقدماتی بوده و هنوز نمیتوان به طور قطع بر آنها تکیه کرد، اما توجه به نتایج آن خالی از فایده نیست. گوشت قرمز تنها عامل مشکلات رودهای نیست، بلکه مصرف فراوان مرغ و ماهی نیز میتواند سبب بروز بیماریهای رودهای شود.
پختن و یا سرخ کردن گوشت در دمای بالا و به مدت طولانی، میتواند
سرطانزا بودن آن را تشدید کند. بعضی آمینواسیدهای موجود در گوشت،
در دمای بالا تبدیل به آمینهای هتروسیکلیک (HCA) میشوند. این مواد
احتمال ابتلا به سرطان روده را افزایش میدهند
مطالعات اخیر بر روی ۳۲۰۰۰ نفر در طول ۶ سال، نشان میدهد اشخاصی که در رژیم خود گوشت، مرغ و ماهی بیشتری مصرف میکردهاند، سه برابر بیش از سایرین به بیماریهای روده مبتلا میشوند. سبب این امر وجود مادهای به نام کولین در این مواد غذایی است. درعینحال ثابت شده که مصرف حبوبات (مانند لوبیا، نخود و عدس)، احتمال ابتلا به سرطان روده را تا ۵۰ درصد کاهش میدهد، البته باید توجه داشت که مصرف مقدار مناسب گوشت قرمز (به سبب وجود پروتئین و آهن فراوان در آن) در رژیم غذایی ضروری است. انتخاب گوشتهای تازه و طبیعی، به کاهش خطرات آن کمک بسیار میکند. نکته قابلتوجه دیگر این است که پختن و یا سرخ کردن گوشت در دمای بالا و به مدت طولانی، میتواند سرطانزا بودن آن را تشدید کند. بعضی آمینواسیدهای موجود در گوشت، در دمای بالا تبدیل به آمینهای هتروسیکلیک (HCA) میشوند. این مواد احتمال ابتلا به سرطان روده را افزایش میدهند.
سیبزمینی سرخکرده و چیپس
چیپس و سیبزمینی سرخکرده حاوی مقادیر بسیاری آکریلامید می باشند. این ماده نیز در اثر تماس بعضی مواد غذایی با حرارت بالا (هنگام پختن یا سرخ کردن) ایجاد میشود. آزمایشهایی که تا کنون بر روی حیوانات صورت گرفته نشان میدهد که آکریلامیدها میتوانند منجر به بروز چندین نوع سرطان و از جمله سرطان روده شوند. در کل میتوان گفت آکریلامیدها در اثر حرارت دیدن هر یک از مواد غذایی میتوانند ایجاد شوند؛ اما احتمال تشکیل آنها از سیبزمینی بسیار بیشتر است. این مسئله آن قدر جدی است که سازمان بهداشت جهانی (WHO) در رابطه با آن اظهار نگرانی جدی کرده است.

قند- خصوصاً فروکتوز
شاید شما هم شنیده باشید که قند، غذای سلولهای سرطانی است. هر چند همه سلولها (اعم از سلولهای سالم و سرطانی)، برای رشد و تکثیر خود از فروکتوز (یکی از اجزای قند و شکر معمولی که به قند میوه نیز معروف است)، استفاده میکنند؛ اما استفاده سلولهای سرطانی از این نوع قند بسیار بیشتر و موثرتر از سلولهای سالم است. تحقیقات، رابطهای قوی بین مصرف قند و رشد سرطان روده در بدن نشان میدهند. به همین سبب پیشنهاد میکنیم برای جلوگیری از ایجاد این نوع سرطان یا پیشرفت آن، مصرف قند را محدود کنید. بعضی معتقدند فروکتوز (که در مواد غذایی شیرین شده و از جمله در نوشابه موجود است)، در تغذیه و رشد سلولهای سرطانی از گلوکز موثرتر است. محققان برای اثبات این نظریه از فروکتوز و گلوکز برای تغذیه سلولهای سرطانی در محیط آزمایشگاه استفاده کردند. نتایج نشانگر این موضوع است که هر چند سلولهای سرطانی گلوکز را بهتر جذب میکردند، اما با استفاده از فروکتوز میتوانستند تکثیر سلولی انجام دهند. این مسئله به این معناست که مصرف فروکتوز در تکثیر و گسترش سلولهای سرطانی موثرتر است.
سخن پایانی
در انتها یادآوری میشود که مشکلات و بیماریهای مربوط به روده (و از جمله سرطان روده)، علل و عوامل گوناگونی دارد؛ که از جمله این عوامل میتوان به تغذیه نامناسب اشاره کرد. با داشتن یک رژیم غذایی سالم و بدون خطر، میتوان احتمال ابتلا به انواع بیماریهای روده (خصوصاً سرطان) را به میزان قابلتوجهی کاهش داد.
بخش تغذیه و آشپزی تبیان
منبع: ماهنامه دنیای تغذیه – دکتر احمدرضا درستی
مطالب مرتبط:
تغذیه در سندرم روده ی کوتاه
تغذیه در سندرم روده تحریک پذیر
تغذیه و رژیم درمانی در جراحی های روده
گاز روده و علل آن
بیماری کولیت اولسراتیو یا التهاب روده زخمی
مواد غذایی سرشار از نشاسته سبب عود سرطان کولون میشود
سرطان کولون: از این ۳ مادهی غذایی بپرهیزید
مواد غذایی ضد سرطان کولون
جلوگیری از سرطان روده با زردچوبه و پیاز
پیشگیری از سرطان کولورکتال با رژیم غذایی
![]()
سایت موسسه فرهنگی تبیان > بخش تغذیه و آشپزی
باز نشر: پورتال خبری ممتاز نیوز www.momtaznews.com