این غریبه‌ی خانگی

یکی از عمده دغدغه های والدین در خصوص نحوه تربیت کودکان، به مساله تلویزیون بر می‌گردد.کودک با دیدن نقش های هر یک از اعضای خانواده در صفحه تلویزیون، با نقشی که قرار است خودش در زندگی خانواده اش بازی کند، آگاه تر از قبل شده و برای پذیرش این نقش آماده تر می گردد.

بی گمان، نحوه برقراری ارتباط و تعامل سازنده بزرگسالان با کودکان، هنری است که همه والدین ندارند، ‌اما این یک هنر کاملا اکتسابی است که می توان با صرف اندکی وقت و حوصله، ‌آن را به خوبی آموخت و در زندگی خانوادگی به کار بست.یکی از عمده دغدغه های والدین در خصوص نحوه تربیت کودکان، به مساله تلویزیون بر می‌گردد.کودک با دیدن نقش های هر یک از اعضای خانواده در صفحه تلویزیون، با نقشی که قرار است خودش در زندگی خانواده اش بازی کند، آگاه تر از قبل شده و برای پذیرش این نقش آماده تر می گردد.

فاطمه قویمی، روانشناس و پژوهشگر مسائل کودکان با نگارش دو مقاله علمی در حوزه کودکان، راه های عملی ارتباط موثر والدین با فرزندان را تشریح کرده است که این مقاله با نگاهی اجمالی به محتوای این پژوهش ها، به معرفی اصولی ترین شیوه های تربیتی خردسالان خانواده ها می پردازد.

انواع والدین بر حسب نحوه برخورد با کودکان

مطابق تحقیقات قویمی، والدین بر اساس اینکه چه میزان از قاطعیت و محبت را در ارتباط با کودکان خودشان نشان می دهند، به چهار دسته تقسیم می شوند.

دسته اول، والدینی می باشند که قاطع و محبت کننده می باشند. این دسته از والدین با وجود قاطعیت در کلام و رفتار، محبت و صمیمیت بسیاری را هم به فرزندانشان منتقل می کنند.

والدین قاطع و محبت کننده، تسلیم مطلق خواسته های کودکانشان نمی شوند و به نیازهای کودک به صورت متعادل توجه دارند.

“لوس بار نیامدن کودک” یکی از خروجی های مهم این گونه از تربیت والدین است.

دسته دوم، والدین قاطع و طرد کننده می باشند. این دسته از والدین باوجود آنکه در کلام و رفتارشان قاطعیت دارند اما محبت و صمیمیتی در آن ها دیده نمی شود.

سختگیری و خشونت بسیار این دسته از والدین سبب می گردد که این کودکان، یا همچون والدینشان سرد و خشن بار بیایند و یا اینکه به شدت نیازمند محبت می شوند.

دسته سوم، والدین با محبت و فاقد قاطعیت می باشند. پدر و مادرهایی با این سبک رفتاری، به سرعت تسلیم خواسته های کودکانشان می شوند.

“لوس بار آمدن” را می توان از محصول طبیعی این مدل تربیتی برشمرد.

گونه آخر از والدین، پدر و مادرهایی می باشند که نه قاطعیت دارند و نه به فرزند خود محبت کافی دارند.

“والدین فاقد قاطعیت و طرد کننده” کودک را به حال خود رها می کنند و هیچ توجهی به خواسته های جسمی و عاطفی فرزندانشان ندارند.

“سالمترین فرزندان را گروه والدین قاطع با محبت پرورش می دهند. این دسته از کودکان، اعتماد به نفس بالایی داند و قدرت منطق و استدلال آنها در کنار تامین شدن نیازهای عاطفی شان رشد پیدا می کند.”

چند پیشنهاد تربیتی برای ارتباط موثر با کودک

بی شک، اساسی ترین بخش ارتباط با کودک از طریق زبان و گفتار است. کودک با الگو گرفتن از سخنان والدین، ارتباط ربانی را  ابتدا از طریق پدر و مادر  می آموزد. به همین سبب والدین باید از بکاربردن واژه ها،  اصطلاحات و تلفظ کودکانه اجتناب کنند.

والدین نباید با گول زدن کودک به خاطر آرام شدن موقت فرزندشان و یا از تنبیه کردن، برای فرونشاندن خشم و ناراحتی خود استفاده کنند.

“خواسته هایی را که شما دلایل منطقی برای رد آنها دارید با قاطعیت رد کنید. در غیر این صورت اگر قرار است رفتاری را با اصرار کودک، تسلیم شده و انجام دهید، بدون اصرار او در همان مرحله اول خواستن انجام دهید.”

رابطه تلویزیون با کودک و نوجوان

یکی از عمده دغدغه های والدین در خصوص نحوه تربیت کودکان، به مساله تلویزیون بر می گردد.

ترس از این که کودک، اکثر اوقاتش را به تماشای تلویزیون بگذراند، بسیاری از والدین را مضطرب می کند.

اما باید توجه داشت که تلویزیون هم مثل همه اختراعات بشر، کارکردهای مثبت، منفی و یا اثری خنثی دارد.

باید در نظر داشت که کودکان به دو صورت منفعل و فعال با تلویزیون برخورد می کنند. در واقع، گزینشی برخورد کردن با برنامه های تلویزیون با بالا رفتن سن کودکان رابطه مستقیم دارد.

سن ۲ و نیم سالگی را به عنوان میانگین سن تماشای منظم تلویزیون در کودکان می دانند و  در سن ۶ سالگی نیز  دلبستگی با تلویزیون در کودک، تشدید می گردد.

کارکردهای مثبت تلویزیون برای کودکان

اکثر کودکان جهان قبل از ورود به مدرسه زمان بسیاری را صرف تماشای تلویزیون می کنند. ۷۰درصد مهدکودک ها در روزهای خاصی از تلویزیون استفاده می کنند. در سال به طور متوسط کودکان حدود ۹۰۰ ساعت را در مدرسه و تقریباً حدود ۱۰۲۳ ساعت را در جلوی صفحه نمایش تلویزیون می گذرانند.مطابق آمار ارائه شده در آمریکا، کودکان روزانه حدود ۴ساعت تلویزیون تماشا می کنند در حالی که کارشناسان معتقدند کودکان بزرگتر از ۲ سال نباید در روز بیش از یک یا دو ساعت برنامه های مفید و آموزشی تلویزیون را تماشا کنند و کودکان زیر ۲ سال به هیچ وجه نباید زمانی را صرف تماشای تلویزیون، ویدئو، کامپیوتر یا بازی های ویدئویی کنند.

۲ سال اول حیاتی ترین زمان برای تحولات و رشد مغز می باشد و تلویزیون می تواند زمان مفید کودک برای بودن با والدین و بازی با آن که می تواند به رشدمهارت هایی که برای پرورش شناخت، رشد احساسات و حرکات فیزیکی و بدنی لازم است را از آن ها بگیرد. جدای از این که افراط در تماشای تلویزیون می تواند کودک را به یک وابسته صرف تبدیل کند اما برای این جعبه جادویی می توان کارکردهای مثبت متعددی نیز  برشمرد.

بدیهی ترین کارکرد مثبت تلویزیون برای کودکان، پر شدن اوقات فراغت آنهاست. فعالیت اصلی کودک پیش از مدرسه، بازی کردن است و پس از مدرسه به درس خواندن تبدیل می گردد. البته بازی و درس نمی تواند همواره زمان های خالی کودک را با توجه به حس تنوع پذیری کودکان پر کند، در چنین شرایطی تلویزیون نقش پر کردن اوقات فراغت را به بهترین نحو بازی می کند.

کودکان پیش دبستانی می توانند از طریق تماشای تلویزیون الفبا را بیاموزند. در سنین بالاتر می توانند با تماشای برنامه حیات وحش و تصاویر طبیعت راجع به دنیای خود اطلاعات کسب کنند و حتی با تماشای خبرها معلومات خود را گسترش دهند و البته تلویزیون می تواند بهترین معلم و مربی برای آنها باشد.

کارکرد بعدی تلویزیون را باید در اجتماعی شدن کودکان جستجو کرد. کودک از طریق تلویزیون دربارهٔ زندگی خود، نحوه رفتار در شرایط مختلف و چگونگی برخورد با مشکلات، نکات برجسته ای می آموزد.

همچنین، کودک از طریق تلویزیون، نقش جنسیتی خود را بهتر درک می کند. یعنی با وجود این که زمان ۱۸ ماهگی تا سه سالگی را دوره درک جنسیت کودک می دانند، همین دوره سنی، تقریبا مصادف با زمانی است که کودک به طور منظم به تماشای تلویزیون می پردازد.

حتی تلویزیون می تواند یک بینش خاص به کودکان بدهد که آنها را  برای انتخاب شغل در آینده کمک کند. زیرا تلویزیون این قدرت را دارد که مشاغل مختلف را از طریق صفحه تلویزیون به کودکان معرفی کند.

بالا رفتن معلومات عمومی و پذیرش نقش خانوادگی، از دیگر مزایای تماشای تلویزیون برای کودکان است.

کودک با دیدن نقش های هر یک از اعضای خانواده در صفحه تلویزیون، با نقشی که قرار است خودش در زندگی خانواده اش بازی کند، آگاه تر از قبل شده و برای پذیرش این نقش آماده تر می گردد.

فرآوری: نسرین صفری

بخش خانواده ایرانی تبیان

منابع:جام جم آنلاین/روزنامه ایران

مطالب مرتبط:

شایع‌ترین مشکلات پدران امروز

من دروغ می‌گم، تو دروغ نگو!

تربیت طلایی داشته باشید

شایع‌ترین مشکلات پدران امروز

من دروغ می‌گم، تو دروغ نگو!