یادداشت/ شاعرانگی کشتن

سرویس نمایش هنرآنلاین//

باغبان مرگ اثری اندیشمند است چون بین یک قاتل مرد و یک زن خبرنگار گفت‌وگویی پیش از اعدام این قاتل انجام می‌شود و در این‌جا حرف‌هایی عمیق و فلسفی رد و بدل می‌شود. مرد ۲۵ زن را کشته و در باغچه منزلش به شکل مجسمه درآورده است. قاتل همچنان خونسرد است و نگران از این‌که توسط طناب آویزان نشود مبادا که شلوارش موقع اعدام کثیف بشود!

دو هفته مانده به لحظهٔ اعدام در یک زندان امنیتی و در اتاقی با یک میز بلند هر دو دور از هم قرار گرفته‌اند. دختر پرسش‌گر است و قاتل پاسخ‌دهنده. دختر می‌خواهد انگیزه قتل این ۲۵ زن بی‌گناه را بداند و مرد تاکید می‌کند که این‌ها را به دلایلی کشته اما تا پایان هم این دلایل بر ما به ظاهر آشکار نمی‌شود. نوعی ایهام حاکم بر گفتار است و بافت شاعرانه‌ای بر این گفتار‌ها غالب می‌شود.

باغبان مرگ با تناقضات غریبی مواجه شده است. اینکه مرد باغبان است و قاتل. باغبان باید مراقب و زیباپرست باشد اما او به جای هرس کردن از بیخ و بن زده و تعدادی زن را از بین برده است. زن‌ها می‌توانستند چون درختان آفریننده و زندگی‌دهنده باشند و مرد می‌توانست چون باغبان مراقب باشد اما باغبان دیگر باغبانی نکرده است و چون قاتلی این زن‌ها را مسموم و زجرکش کرده تا بمیرند. انگار او لذت می‌برده از این مسمومیت، استفراغ و اسهال. به همین سبب به همین شیوه همگی را کشته است. اگر کمی دقت کنیم؛ مشابهت‌هایی بین کریسی (خبرنگار) و دیگر زن‌ها هست. او هم یک زن میانسال و مطلقه گریزان از شوهرداری و بچه‌داری است. این زن‌ها هم همسر و بچه نداشته‌اند و در تنهایی و ملالی به سر می‌برده‌اند. آرنولد یا باغبان در لباس دستفروش لوازم خانگی در خانه این زن‌ها نفوذ می‌کند و بعد از ارتباط جنسی به دنبال اجرای نقشه کشتن بوده است. بعد هم این‌ها را در قالب مجسمه در باغچه‌اش نگه‌داری می‌کرده است. این گریز از همسر و بچه شاید تنها سببی باشد که بشود جهان ذهنی قاتل را بهتر کشف کنیم. چون در این رابطه دو سویه به نظر قاتل، کریسی آمده تا خود را کشف کند تا این‌که بخواهد یا بتواند آرنولد را کشف کند.

اجرای باغبان متکی بر حداقل‌هاست. در صحنه‌آرایی یک فضای خالی و وسیع متکی به دو صندلی و یک میز بلند و یک تلویزیون است. البته صدا هم مهندسی دقیقی در فضاسازی دارد. بازیگران هم تحرکی ندارند اما هر دو مسلط‌اند. هم آتیلا پسیانی و هم طناز طباطبایی می‌توانند تماشاگر را سر جایش نگه دارند و حتا فرصت پلک زدن هم نمی‌دهند. سبب این موفقیت به خاطر تمرکز به اصل ماجرا و ابراز نوعی گفت‌وگوی حقیقی است. مکث‌ها و سکوت‌ها رازآمیزند و تماشاگر دچار نوعی خلسه هوشیارانه و مدهوشی ژرف نسبت به این رابطه می‌شود. بازی آتیلا پسیانی یادآور بازی آنتونی هاپکینز در سکوت بره‌ها و هانیبال است. آنجا هم یک قاتل بالفطره تماشاگر را دچار حیرت می‌کند. شاید باورپذیری آنتونی هابکینز بیشتر باشد چون روان‌شناس است و دارای جهان‌بینی و فلسفه حیات. اما این باغبان یا دستفروش نمی‌تواند با نگاهی عمیق به قضایا نگاه کند. اگر هم می‌‌تواند باید نشانه‌ها و دلایلش هم در متن موجود باشد. باغبان مطالعات فلسفی داشته؟ یا این درک و درایت را در مسیر زندگی کشف کرده است؟ اما جنس بازی تقریبا شبیه به هم است و شاید فارغ از شغل و نسبت طبقاتی بشود این قاتل را باور کرد. مادر در این نمایش چقدر اهمیت دارد؟ چرا باید باغبان از آوردن نام مادر توسط خبرنگار برافروخته شود؟ چرا این مرد مادرش را تا حد پرستش دوست دارد؟ مردی که خداباور نیست و برایش بسیار اهمیت دارد که تمیز کشته بشود و اصلا هم نگران کشته شدنش نیست. شاید شناخت مادر گره‌گشای این موقعیت باشد. مادر به دست قاتل کشته شده؟ معلوم نیست! مادر این فرزند و پدرش را ترک کرده و یک عمر در تنهایی به سر برده است؟ معلوم نیست! مادر زن بدکره بوده است؟ معلوم نیست! شاید بودن یک سبب این چنینی می‌توانست ما را به انگیزه قتل بیشتر نزدیک کند.

فضای مینی‌مالیستی توجیهات خود را هم به دنبال دارد که این دو بازیگر از هاچ اف استفاده کنند و حتا دقایقی از اجرا به تصاویر پخش شده در تلویزیون اختصاص یابد. تصویر باغ و عروسک و دست و پا و صورت و حرف زدن این دو نقش در کنار بازی زنده آنان اجرا را دربرمی‌گیرد. ضرباهنگ دقیق است و مکاشفه‌گر و حوصله را سر نمی‌برد چون هر چیزی به موقع دیده می‌شود. یعنی کارگردانی آروند دشت‌آرای مشهود است و تماشاگر با علاقه آن را دنبال می‌کند و اشتیاق پس از اجرا با پرسش‌گری پیرامونش کامل‌تر می‌شود. ‌

انتهای پیام/

رضا آشفته