بورس خرس شد!

خبراقتصادی:در عرف بازار سهام کشورهای اروپایی «گاو نر» نشانه قدرت و رونق بازار است. به همین جهت شاید آن روزهای بورس را بتوان با همین عنوان «گاو نر» توصیف کرد اما روزهایی که این گاو نر هر روز قدرت خود را بیشتر به رخ می‌کشید و توانایی‌های خود را با افزایش شاخص نشان می‌داد بعضی این قدرت را ناشی از افزایش نرخ ارز دانسته و بعضی دیگر واگذاری بزرگترین شرکت اصل ۴۴ در بورس یعنی هلدینگ خلیج‌فارس را موثر می‌دانستند؛ واگذاری‌ای که در آن ۶۰ درصد سهام‌ها به اشخاص حقیقی واگذار شد. در واقع اگر این طور باشد به نظر می‌رسد کمک این شخصیت‌های حقوقی و در عین حال با هویت‌های نامشخص بوده که بورس را چون گاو نری کرده بود. 

پس از انتخابات ریاست جمهوری نیز روند رشد شاخص بورس آهسته و پیوسته‌تر شد. بسیار از فعالان بازار سهام این رشد را ناشی از امیدواری به اصلاح سیاست‌های اقتصادی کشور توسط دولت یازدهم عنوان می‌کردند. اما در همان شرایط هم مدیر عامل بورس تهران اخطار داد که هرکسی وارد بورس نشود. در واقع نبود اطمینان به شاخص بورس منجر می‌شد مسئولان بورس نتوانند به صورت قاطعانه مردم را به حضور در بازار سرمایه تشویق کنند. حسن قالیباف اصل متذکر شده بود که مردم با فروش دارایی‌های خود وارد بازار سهام نشوند. اما در همین شرایط عدم اطمینان، طی ۱۲ هفته شاخص بورس ۱۶ هزار واحد رشد کرد.

سپس طی ۲ هفته اخیر شاخص بورس بیش از ۳ هزار واحد ریزش کرد. سوم شهریور ماه امسال شاخص بورس به مرز بیش از ۶۱ هزار واحد رسیده بود اما در یک فرایند پر نوسان در پایان هفته اخیر این شاخص به ۵۸ هزار واحد رسید. در واقع این افت نشان می‌دهد که اخطارهای پیش از این مسئولان بورسی چندان بی‌مورد نبود و بورس نشان داد که هنوز آنچنان هم قابل اتکا نیست. با وجود این، حتی زمانی که مسئولان بورسی به آماتورهای بازار سرمایه اخطار می‌دادند که از بورس خارج شوند هرگز وجود حباب را در بازار سرمایه نپذیرفتند؛ مساله‌ای که مسئولان سابق بورس از جمله دکتر احمد میر مطهری و دکتر حسین عبده تبریزی هم چند مرتبه‌ای به آن اشاره کرده و اخطار دادند. استدلال این کارشناس‌ها این بود که طی چند وقت اخیر هیچ سبب قابل قبولی برای افزایش شاخص‌ها وجود نداشته است. مدتی بعد وقتی که محمد رضا نوبخت در قامت معاون رئیس جمهوری اعلام کرد که نرخ رشد اقتصادی ایران منفی ۵ درصد است بار دیگر چرا‌غ‌های حباب‌دار بودن رشد شاخص بورس روشن شد. مساله این است که در شرایط منفی بودن رشد اقتصادی کشور و در حالی که واحدهای تولیدی کشور اصلا تولید رو به رشدی ندارند، چطور ممکن است شاخص بورس رشد کند! حال طی هفته اخیر هم وقتی که بورس افت کرد بسیار از مسئولان و فعالان بازار سرمایه نگرانی از تحولات سیاسی و بحران سوریه را عامل اصلی معرفی کردند.

در واقع همان‌طور که عوامل پایداری مانند رشد اقتصادی منجر به رشد شاخص بورس نشده بود این بار نیز عوامل غیرپایدار و غیرتولیدی یا به عبارت بهتر عوامل غیراقتصادی روند شاخص بورس را تغییر دادند و نزولی کردند. این است که بورس ایران هر روز چهره نگران‌کننده‌تری به خود می‌گیرد و به نظر می‌رسد گاو نر بازار سهام این روزها کم‌کم دارد به «خرسی» تبدیل می‌شود که می‌خواهد ضعف اقتصاد ایران را بیش از پیش نشان دهد. در عرف بازار سهام کشورهای اروپایی همان طور که «گاو نر» نشانه قدرت و رونق بازار است، «خرس» هم نشانه ضعف و کسادی است. به نظر می‌رسد خرس بازار سرمایه ایران تا به گاو نر قابل اتکایی تبدیل شود نیاز به مدت زمانی طولانی دارد که با اتکا به عوامل اقتصادی و رشد اقتصادی پایدار، به یک رشد پایداری دست یابد.