آموزش توالت کردن کودکان

آموزش توالت کردن یک نقطه عطف در تکامل کودک است. یادگیری زمانی روی می‌دهد که توانایی جدید فیزیکی، کلامی و اعتماد به نفس به سرعت در حال پیشرفت باشد کودکان باید انتظارات والدین و اجتماع را با نیازهای درونی‌شان برای استقلال و خودباوری توام کنند. سرانجام تمام کودکان سالم توالت کردن را یاد می‌گیرند، اما بیشتر والدین و پرستاران تا حدی در این زمینه درگیر هستند. براساس پژوهش‌ها و شواهد در ایالت متحده و انجمن کودکان آمریکا میانگین سنی شروع آموزش توالت طی چهار دهه اخیر از زیر ۱۸ ماه به ۲۱-۳۶ ماهگی افزایش یافته است. مطالعات جدیدتر آموزش فشرده قبل از ۲۷ ماهگی را بی‌تأثیر می‌دانند؛ چرا که مهارت‌های تکاملی برای آموزش توالت مورد نیاز است. رویکرد آموزش توالت کودک محور (Bra Zelton) از بلوغ فیزیولوژیک کودک، توانایی درک، پاسخ و انگیزش درونی برای آمادگی کودک استفاده می‌کند که معمولاً از ۱۸ ماهگی شروع و بعد از ۲۴-۳۰ ماهگی تمام می‌شود. روند آموزش پس از نشانه آمادگی با استفاده از کلمات مثبت و تحسین بدون اعمال فشار با دستورات خاصی اجرا می‌شود.

کودکان تا زمانی‌که از نظر رفتاری، احساسی و تکاملی آماده شوند، نباید برای آموزش توالت کردن تحت فشار قرار گیرند. توصیه شده آموزش بعد از ۱۸ ماهگی شروع شود.وقتی کودک استقلال خود را بروز دهد و از کلمه «نه» استفاده و رفتار والدین را تقلید کند و قادر به پیروی از دستورات ساده، نشستن و راه رفتن باشد و پوشک کثیف را خبر دهد و پوشک تمیز بخواهد، می‌توان شروع به آموزش کرد.شروع با صندلی لگن‌دار باشد و صندلی لگن‌دار به کودک معرفی شود. لگن‌ها انواع مختلف دارند: لگن یکپارچه ساده، ارزان قیمت، کوچک و سبک قابل حمل که رنگ‌های متنوع و شادی دارد برای کودکان بزرگ‌تر مناسبند. لگن با نشیمن‌گاه متحرک بزرگ و درپوش‌دار لگن‌های فانتزی، شکل‌های مختلف و تنوع زیادی دارد وسائل سرگرم کننده دارد و کودک می‌تواند زمان بیشتری روی آن بنشیند. بهتر است هنگام خرید کودک را با خود ببرید تا نظر بدهد؛ در این صورت به لگن علاقه‌مند می‌شود و از آن بیشتر استفاده می‌کند.روزی ۲ -۳ بار هر بار ۵-۱۰ دقیقه از صندلی لگن‌دار استفاده و از کودک بخواهید با لباس‌هایش روی آن بنشیند. صندلی لگن‌دار را ابتدا در اطاق نشیمن قرار دهید تا کودک عادت کند. در زمان نشستن با او صحبت کنید یا قصه بخوانید و هر زمانی توالت صندلی را ترک کند پس از یکی دو هفته لباس و پوشک را درآورید و اگر کودک پوشک را کثیف کرد پوشک را داخل صندلی خالی کنید و توضیح دهید اینجا محلی برای مدفوع است. این کار را چندین بار تکرار کنید و وقتی مهارت دفع مدفوع را به دست آورد، از مشورت‌های تمرینی استفاده کرده و به کودک بیاموزید آن را چطور بالا بکشد.مراحل مختلف آموزش توالت کردن با استفاده از عروسک مورد علاقه کودک انجام شود. وقتی عروسک خیس شد، محتوای صندلی لگن‌دار را در توالت خالی کرده و سیفون را بکشید و صندلی را در جای اصلی خود بگذارید.در هنگام ادرار کردن از صدای شیر آب جهت تحریک ادرار کردن استفاده کنید و به کودک آموزش دهید تا شورت خیس و خشک را تشخیص دهد و در مورد شورت خشک با دادن جایزه کودک را تشویق نمائید. شورتش را بالا و پائین بکشد. پس از مدفوع کردن در صندلی لگن‌دار، یک وعده غذای مورد علاقه‌اش را بدهید و او را تشویق کنید. برای شورت‌های خیس کودک را وادار کنید خودش را تعویض کند.در نوع و زمان آموزش پسران و دختران تفاوت‌هایی وجود دارد؛ چرا که آنها از نظر جسمانی تفاوت زیادی با یکدیگر دارند. در مورد آموزش پسران باید به نکاتی توجه داشت؛ زیرا معمولاً کسانی که آموزش را به عهده می‌گیرند، اغلب خانم‌ها هستند گاه سوالاتی برای مادران پیش می‌آید که آیا پسرها هنگام رفتن به دستشویی باید بایستند یا بنشینند. موارد بهداشتی ادرار کردن در لگن را باید به آنها یاد داد. لگن‌های لبه‌دار مانع تراوش ادرار پسران بر روی زمین و کفپوش خانه می‌شوند. البته گاهی این قسمت باعث اذیت آلت تناسلی کودک می‌شود که باید نحوه صحیح نشستن بر روی لگن‌ را به کودک آموزش داد. بهتر است برای آموزش پسران از پدران کمک گرفت. داشتن یک الگوی همجنس در تسریع آموزش نقش بسزایی دارد. اولین مهارت نگهداری که ایجاد می‌شود نگهداری حرکات روده‌ای در طول شب است که در دخترها حدود ۲۲ ماهگی و در پسرها ۲۵ ماهگی اتفاق می‌افتد. توانایی بالا کشیدن لباس زیر یا شورت در دخترها۳۰ ‌ماهگی و در پسرها ۳۳ ماهگی به وجود می‌آید. توصیه می‌شود لباس‌های کودکان بلند و ساده و راحت باشد و کمتر از بند و دکمه استفاده شود. در دخترها اکثر مهارت‌ها زودتر از پسران ظاهر می‌شود. کودکانی که والدین‌شان زمان آمادگی را زودتر تخمین بزنند ممکن است با آموزش طولانی‌تر یا مشکلات توالت کردن مواجه نشوند. ابتدا وظیفه تمیز کردن کودک به‌عهده والدین است، ولی به تدریج باید به تنهایی نشستن و اصول بهداشتی را به کودک آموزش داد. آموزش نظافت و شستن دست‌ها بعد از دستشویی کار راحتی نیست. شیر آب برای کودک حکم یک تفریج را دارد و ممکن است به خیس شدن دستشویی و حمام منجر شود که با صبر و حوصله بهتر می‌شود. باید به کودک یاد دهید چگونه از کاغذ توالت برای نظافت خود استفاده کند. برای دختران به علت عفونت ادراری شیوه صحیح این است که از جلو به عقب تمیز شوند؛ چه با دستمال و چه با آب. با این روش هیچ نوع باکتری از عقب به سمت جلو، یعنی مجاری ادرار وارد نمی‌شود.به کودک حداقل یک‌ کلمه اشاره یا علامت هنگام ادرار یا مدفوع برای خبر دادن یاد دهید. این کلمه راحت، قشنگ و مطبوع باشد؛ مانند پی‌پی یا جیش.کودک معمولاً در این مواقع دست به طرف دستگاه تناسلی برده و حرکات نمایشی نیز دارد.زمانی‌که کودک خیس یا کثیفی خودش را اعلام کرد او را به توالت برده لباس کهنه یا پوشک او را تعویض کنید و از اینکه به شما خبر داده او را مورد تشویق قرار دهید. در ابتدا کثیف بودن او را نادیده بگیرید.برای آگاهی کودک نسبت به اعمال خود به شلوار خیس و کثیفش دست زده و یا آن را ببینید و در حین مدفوع کردن برای او توضیح دهید که مشغول چه کاری است و نام این کار چیست. به تن داشتن لباس خیس یا کثیف برای کودک ناراحت کننده است، اجازه دهید کودک این ناراحتی را تجربه کند، زیرا انگیزه خوبی برای کنترل ادرار و مدفوع می‌شود و در نهایت کودک باید مسئولیت کارهای منجر به رفتار نامناسب در کودک می‌شود و گاهی اوقات برای جلب توجه والدین صورت می‌گیرد.کودک باید مسؤولیت کارهای خود را به عهده بگیرد. به عنوان مثال برای شستن دست‌ها یا لباس و شلوار از او کمک بگیرید و در پوشیدن لباس و شلوار به او کمک و آموزش دهید.اگر کودک در طول روز نیاز به توالت رفتن داشت، به او بگویید چند ثانیه صبر کرده و سپس به توالت برود این امر موجب کنترل ادرار در کودک می‌شود. در صورتی‌که کودک از محل توالت و سیفون می‌ترسد، ترس‌های او را برطرف کنید. با او همراه شوید تا محل توالت را چندین بار ببیند و خودش سیفون را بکشد. همچنین او را تشویق کنید تا درباره ترس‌هایش صحبت کند و نسبت به حل این مسأله موفق‌تر عمل نماید.توالت تمیز باید به راحتی در دسترس کودک و برای او جالب باشد مسأله برخی والدین از مکان توالت برای تنبیه کودک استفاده می‌کنند. این‌کار موجب ناامن شدن محل توالت برای کودک شده و در آنجا احساس ترس می‌کند.گاهی اوقات کودکان هنگام دفع به علت یبوست احساس درد می‌کنند. غذاهای فیبردار مانند انواع سبزیجات، میوه‌جات ملین، ‌مانند هلو، گلابی، زردآلو، آلوزرد و . . . موجب شلی و راحتی مدفوع می‌شود. خوردن مایعات فراوان یا مصرف غذاهایی مانند سوپ جو موجب شلی و راحتی دفع شده و در نتیجه عمل دفع در ذهن کودک دردناک محسوب نمی‌شود.برخی از کودکان که توالت کردن را یاد گرفته‌اند، در زمان دفع مدفوع مخفی می‌شوند شیوع این رفتار بیشتر در سن ۳۲ ماهگی است. کودکانی‌که مخفی می‌شوند، بیشتر احتمال دارد که امتناع از مدفوع کردن بعلت یبوست، نگه داشتن مدفوع و مشکلات بعدی آموزش داده شود.این کودکان ممکن است به دلیل خجالت یا ترس مخفی شوند یا به دلیل اینکه فکر می‌کنند مدفوع کردن یک رفتار خصوصی است.آموزش دیرهنگام خانواده برای توالت کردن چندین علت دارد؛ مثلاً راحت‌ بودن پوشک‌های یکبار مصرف و شورت‌های راحت ممکن است باعث شود برخی از والدین آموزش توالت را به تأخیر بیندازند. برخی دیگر ممکن است کودکان را زودتر آموزش دهند تا در هزینه‌ها صرفه‌جویی شود عوارض آموزش‌های دیرهنگام شامل استرس خانواده و اثرات جانبی پوشک‌های غیر قابل جذب زیست محیطی و آلودگی و افزایش خطر اسهال و عفونت ادراری ناشی از تعویض بیشتر پوشک‌ها در مهد کودک می‌باشد. از آنجا که هر خانواده و کودک منحصر به فرد هستند، توصیه‌ها در مورد زمان ایده‌آل یا روش مطلوب برای همه یکسان نیست. پزشکان خانواده باید راهنمایی‌هایی در مورد روش‌های آموزشی توالت ارائه و کودکانی را که در رسیدن به این نقطه عطف تکاملی مشکل دارند، شناسایی کنند و راهکارهای مناسب را ارائه دهند.