تربیت

سرویس نمایش هنرآنلاین//

مرد بالشی دربارهٔ تعلیم و تربیت درست در دوران کودکی است. دوران بسیار مهمی که بنا بر نظر فروید، روان‌شناس، شخصیت هر انسانی در دوره کودکی شکل می‌گیرد. وضعیتی که در آن بچه‌ها قربانی ندانم کاری والدین شده و نتیجه حس انتقامی است که نظم طبیعی زندگی را بر هم خواهد ریخت.

دو برادر یکی نویسنده و دومی معلول ذهنی است. نویسنده، کانوریان (علی سرابی) مدام در حال نوشتن داستان‌های کوتاهی است که در آن‌ها کودکان یا آزار می‌بینند و شکنجه می‌شوند و یا به قتل می‌رسند. پلیس هم بر اساس همین داستان‌ها مشکوک شده که قتل‌های کودکان ربطی به این نویسنده و برادرش، مایکل (احمد ساعتچیان) پیدا می‌کند. کاتوریان نویسنده در ۱۴ سالگی پدر و مادرش را خفه کرده تا برادر بزرگترش را از هفت سال شکنجه و اسارت در یک اتاق برهاند. پدر و مادر نمی‌خواهند این کودک معلول پا به خارج بگذارد چون به عقیده‌یشان این پسر مایه آبروریزی است. بعد از قتل والدین، برادر معلول به مدرسه فرستاده می‌شود. برادر بزرگ‌تر تحت تاثیر همین داستان‌های کوتاه وحشتناک کاتوریان، انگار که دو دختر و یک پسر را به قتل رسانیده و نویسنده برای تمام کردن این داستان‌ها برادر خود را با بالش خفه می‌کند. پلیس، اریل (نوید محمدزاده) درمی‌یابد که آن بچه‌ها همگی زنده‌اند و این توهمات دو برادر بوده است اما نویسنده باید برای همیشه از بین برود. بنابراین پلیس، توپولسکی (پام دهکردی) او را با شلیک گلوله‌ای می‌کشد به شرط آنکه ۵۰ سال داستان‌های کوتاهش را کنار پرونده قتل کاتوریان نگه‌داری و پس از آن منتشرش کنند.

آیدا کیخایی و محمد یعقوبی توانسته‌اند با ترکیبی درست از بازیگران و هدایت دقیق آنان مرد بالشی را به سرانجام برسانند و در مقایسه با آثار خارجی چنین اثری با استاندارهای بین‌المللی برابری می‌کند. بازی پیام دهکردی در نقش کارآگاه پلیس در سطح عالی است. او بسیار ظریف و خلاق به این نقش پرداخته است. از لباس و گریم گرفته تا نحوهٔ حرف زدن و حرکات و رفتار‌ها و مکث و سکوت‌هایش زیبا و موثر است. بی‌تعارف این بازی برابری بی‌اغراقی با جهان بازیگری دارد چراکه بسیار خلاق و باورپذیر است و از آن سو پیچیدگی‌های نقش هم جاذبه آن را بیشتر می‌کند. علی سرابی هم نویسنده را با پیچ و خم طراحی و ارائه کرده اما در صحنه قتل برادر متاسفانه خفه کردن او را لو می‌دهد. احمد ساعتچیان هم خلاق است اما در اجرای دوم جشنواره انگار خسته شده باشد. بالاخره نقش معلول ذهنی با کندی حرکت و سختی بیان مواجه است و حالا دو باره تکرار شدن این وضعیت بازی را خدشه‌دار می‌کند و بر ضرباهنگ هم لطمه می‌زند. نوید محمدزاده تا زمانی درست است که با آرامش رفتار می‌-کند و بازی در سکوت دارد اما در زمان تند شدن گاهی دوز حسی و رفتاری‌اش بسیار بالا می‌رود و بازی‌اش ناباورانه به نظر می‌‌رسد.

کارگردانان ایرانی خلاق می باشند و زیبا چیدمان ساده‌ای را مقابل دیدگان قرار می‌دهند. صحنه مینیمالیستی است و اتکایش بر بازی است مگر در صحنه‌هایی که داستان‌های کوتاه بر پرده می‌افتد و علی سرابی روایتگر آن‌ها است. فضای خالی حس ترس را تشدید می‌کند و این‌‌ همان فضای غالبی است که باید در اجرا اشباع شود. بقیه موارد هم به نحوهٔ بازی و شکنجه‌ها و برخورد تلخ پلیس برمی‌گردد که چنین فضایی را القا می‌کند. هر چند خنده و لبخند هم گاهی پیش می‌آید و آن تلخی کمی تلطیف می‌شود و نتیجه وضعیتی گروتسک است! همین روند با هدایت درست بازیگران و چیدمان صحنه و ترکیب‌های تصویری سمت‌ و سویی دقیق یافته است. به همین خاطر آنچه در متن وجود دارد در زمان اجرا القا می‌شود و چنین است که ما هم می‌توانیم به باوری از نمایش برسیم. اینکه باور کنیم که چقدر تربیت در دوران کودکی در فرآیند شکل گیری شخصیت و هدایتش در طول عمر موثر است. با چنین ویژگی‌ای مرد بالشی حس بادوام و بقایی را در ذهن مخاطب ایجاد می‌کند و جای خالی چنین کارهایی احساس می‌شود.

نمایش مرد بالشی روند رو به رشدی را طی می‌کند. یعنی ذره ذره همه چیز منجر به اتفاقاتی عجیب و غریب می‌شود و این خود یک واکاوی قرص و محکم از واقعیت‌ها دردناک پیرامونی ماست. بازیگران هم برآن می باشند در چهارچوب اثر حرکت کنند و بتوانند آنچه باید را القا کنند. اینکه گروه موفق است به خاطر آن است که مرعوب متن خارجی نشده است و توانسته با حس و حال درست و اینجایی انسان را برای مخاطبانش بشناساند. اینکه کودک نباید تحت هیچ شرایطی تحت آزار و اذیت باشد، و پیامدهای ویرانگر چنین عارضه‌ای زنگ خطر این نمایش است.

انتهای پیام/

رضا آشفته