خطر دات کام!

اینترنت یک رسانه ی جمعی است که استقبال از آن به خصوص در میان نسل تازه در حال گسترش است. اینترنت یک فضای مجازی، جذاب و مجهز با امکانات بی شمار است که همچون هر فناوری تازه دیگری فرصتها و مخاطرات خاص خود را به همراه دارد.

اینترنت  آگاهیها و اطلاعات عمومی نوجوانان را افزایش می دهد و آنها را با جهانی گسترده تر آشنا می کند. دنیایی که بر لزوم به کارگیری هر چه بیشتر خلاقیت و آشنایی بیشتر با علوم روز تاکید می کند. استفاده ی مناسب و به جا از این رسانه ی سریع و مدرن ، می تواند به افزایش احساس خودکارآمدی ، خلاقیت ، اعتماد به نفس و عزت نفس نوجوانان کمک کند.  چرا که بهره گیری از آن ،احساس روز آمد شدن وهمگامی با پیشرفتهای روز را در آنها پدید می آورد.

امروزه ، سن استفاده از اینترنت در کشور ما، مانند سایر کشورهای جهان، پایین آمده است و کودکان بسیاری نیز وارد این دنیای مجازی می شوند. این مسئله از یک جهت می تواند سبب بهبود مهارتهایی مانند یادگیری زبان انگلیسی و توانایی هماهنگی بیشتر بین چشم و دست و… در کودکان شود. اما از جهات دیگر می تواند مضراتی را متوجه وی سازد. به عبارت دیگر کاهش سن استفاده از اینترنت، مواجهه با مخاطرات خاص این رسانه را تسریع کرده است. چرا که اغلب کاربران کودک و نوجوان ،  در مورد امکانات و شیوه ی استفاده ی صحیح از این ابزار اطلاعات بسیاری ندارند و از سوی دیگر ، قدرت چندانی در انتخاب، پردازش و تجزیه و تحلیل درست اطلاعات دریافتی ندارند. اغلب آنها هدف مشخصی در استفاده از اینترنت ندارند  و  به همین سبب به بخشهای سرگرمی ، مسائل ضد اخلاقی و گفتگوهای بیهوده در اتاقهای چت روی می آورند. مانند بازیهای رایانه ای ، مهمترین تاثیر منفی اینترنت نیز در زمینه ی اعتیاد به این رسانه است. 

تحقیقات روانشناسان نشان داده است که اشخاصی که اعتیاد اینترنتی دارند ، کسانی می باشند که به سادگی خسته می شوند ، تنها ، کمرو ، خجالتی و دچار افسردگی و سایر انواع اعتیاد می باشند. این نوع اعتیاد با علائم دیگری نیز همراه است: مانند اضطراب، کج خلقی ، بی قراری ، تفکرهای وسواسی ، کناره گیری ، اختلالات عاطفی ، از هم گسیختگی روابط اجتماعی ، گوشه گیری ، اختلال در الگوی خواب، احساس نیاز به تنها بودن و فراموش کردن مسولیتهای خانوادگی . نوجوانان و کودکانی که دچار اعتیاد به اینترنت شده اند با افت عملکرد تحصیلی و افزایش غیبت در مدرسه  نیز مواجه می شوند.

اعتقاد نوجوان به اینکه هیچ کس در خارج از اینترنت پذیرنده ی او نیست و  از او حمایت نمی کند ، می تواند سبب گرایش اعتیادی وی به اینترنت شود. اینترنت برای بسیاری از کودکان و نوجوانان ، تنها دوست مخصو ص و صمیمی است بنابراین از مراودات اجتماعی واقعی کاسته و به ساعاتی که در دنیای وب می گذراند اضافه می کند. البته عواملی که می توانند سبب اعتیاد به اینترنت شوند مانند عزت نفس پایین ، ادراک حمایت اجتماعی کم، انزوای اجتماعی ، ناکامی های تحصیلی و عدم مسولیت پذیری اجتماعی ، می توانند در نتیجه ی اعتیاد به اینترنت نیز برای وی ایجاد شوند. به عبارت دیگر ، اعتیاد به اینترنت رابطه ای دو سویه با عوامل خطر ساز آن دارد.

از آنجا که کودکان و نوجوانان اغلب از رایانه های خانگی خود برای ورود به دنیای اینترنت استفاده می کنند ، اطلاع رسانی و آموزش درست والدین در زمینه ی چگونگی استفاده از این ابزار به فرزندان ، نقش بسیاری در پیشگیری از ابتلای آنها به اینترنت ایفا می کند. بسیاری از مطالعات نیز، از بین مداخلات مختلفی که می توان برای ارتقای استفاده از اینترنت و رفتارهای اینترنتی درست انجام داد، تنها نظارت خانواده را به طور قابل ملاحظه ای با کاهش رفتارهای غیر مفید اینترنتی مرتبط دانسته اند.

والدینی که به حد کافی با اینترنت آشنایی دارند و پایگاه اینترنتیهای مفید برای فرزندشان را می شناسند ، می توانند راهنمای خوب و موثری برای فرزندان خود باشند.

گذاشتن رمز برای رایانه یا فیلتر کردن ، تاثیر چندانی در جلوگیری از ورود فرزندان بخصوص نوجوانان به پایگاه اینترنتیهای مخرب ندارد . زیرا جستجوی مداوم نوجوان وی را به سوی پایگاه اینترنتی مورد نظر سوق خواهد داد. بنابراین بهتر است والدین با مشورت با فرزندشان ، ساعاتی مشخص را برای استفاده وی از اینترنت در نظر بگیرند و در طول مدت استفاده کودک/ نوجوان از اینترنت آن هم توسط رایانه ای که در قسمت پر تردد منزل قرار دارد، کنار او بنشینند و با صمیمیت او را به استفاده بهینه از مزایای اینترنت راهنمایی کنند.

توصیه می گردد گاهی نیز به فرزندشان فرصت دهند تا تازه هایی را که دربارهٔ ی اینترنت آموخته با آنها به اشتراک بگذارد . این کار نه تنها سبب تقویت ارتباط مساوی و دوستانه والد- فرزند می گردد بلکه فرصتی را نیز برای تقویت اعتماد به نفس نوجوان و نیز آشنایی بیشتر والدین با اینترنت فراهم می آورد. 

توصیه می گردد والدین در مورد مخاطرات ارتباطات اینترنتی نیز به کودکان و نوجوانان خود اطلاع رسانی مناسب را بنمایند و از او بخواهند که از ارائه ی اطلاعات شخصی خود به اشخاصی که در فضای اینترنت با آنها آشنا می گردد به شدت بپرهیزند ، چرا که احتمال مورد سوء استفاده واقع شدن در این فضا بیشتر از دنیای واقعی است. همچنین لازم است والدین به فرزندان شان آموزش دهند که از پاسخ دادن به پیغامهای ناشناس و مشکوک به خصوص پیغامهایی که آنها را به ملاقات حضوری دعوت می کند اجتناب کرده و در صورت برخورد با چنین مواردی والدین را در جریان بگذارند. لازمه ی این اعتماد فرزند، بهره مندی از توجه و پذیرش کافی از جانب والدین است . به علاوه زمان آغاز  آموزشهای لازم در این زمینه سنین پیش دبستانی و دبستان است.  

راحله فلاح

بخش خانواده ایرانی تبیان

مطالب مرتبط:

اصول ورود به دنیای مجازی

حضور اینترنت در زندگی بشر

اول محافظت بعد ورود!

کانکت شدن به خوبی ها و بدی ها

No related posts found