رابطه‌ای که میگرن را شفا می‌دهد

۰۱م آذر ،

نگاهی به فیلم «میگرن»

سینماپرس-گروه نقد/مهدی علیپور

مانلی شجاعی فرد سعی کرده است در این فیلم بیننده را به بخش کوچکی از جامعه وارد کرده و با نفوذ به گوشه ای از زندگی سه خانواده با خلقیات متفاوت، به مشکلات آنها بپردازد.

خانواده اول؛ زنی بیوه و کمی وسواسی بنام رعنا ستوده که با دختر کوچک خود زندگی کرده و برای امرار معاش به تدریس زبان انگلیسی و مترجمی اشتغال دارد. صاحب خانه رعنا نیز شدیدا وی را تحت فشار قرار داده و او از این مطلب بشدت رنج می برد و در صدد پیداکردن خانه است.
خانواده دوم؛ پیر پسری بنام حسن که کنار مادر و مادربزرگش زندگی کرده و تمام هم وغمش ارتباط بر قرار کردن با جنس مخالف است.

خانواده سوم؛ زنی میانسال بنام محبوبه که شوهرش سعی دارد با فروش خانه و سفر به ترکیه تغییراتی اساسی در زندگی خانواده ایجاد کرده و آینده‌ خوبی برای دو فرزندشان بسازد.

غیر از آنچه در مورد سه خانواده ذکر شد مطلب خاص دیگری نشان داده نشده و تمام شخصیت‌های فیلم در سطح باقی می مانند. روابط نیز کاملا تحت‌ الشعاع شخصیت‌ها قرار گرفته و با پرداختی بسیار سطحی، از نفوذ بیننده به داخل شخصیت‌ها و شناخت دقیق دردها و رنج های سه خانواده و همذات پنداری با آنها کاملا جلوگیری شده است. در کل ما در طول فیلم با تیپ هایی روبرو هستیم که فیلمساز قصد دارد در روایتی نمادین اجتماع شهری و قشر متوسط ایران را به تصویر بکشد و از همین طریق نگاه و نظر خاص خود را به تمام جامعه تعمیم دهد؛ این مطلب خود به خود تاکیدات فراوان فیلمساز بر بسیاری از مسائل مطرح در فیلم را بیهوده و غیر ضروری می سازد.

به عنوان مثال بیشترین صحنه هایی که ما از ستوده داریم تاکید بر تنهایی اوست که در قالب مشکلاتی که او در شهر برای یافتن خانه دارد، و یا صحنه های یادداشت نویسی شبانه ستوده به آن اشاره شده و این مطلب کاملا در جهت اتلاف وقت بیننده است؛ و اساسا صحنه های خاطره نویسی ستوده جز اشاره به تنهایی چیز دیگری به او نمی افزاید و آشکار است که اصرار فیلمساز بر این مطلب صرفا نمایش یکی از وجوه شخصیتی مانلی شجاعی فرد بوده و ارتباطی با قصه ندارد. حتی فیلمساز در بعضی از نماها نیز به این خصوصیت اشاره کرده و تا انتهای از تاکید بر آن دست بر نمی دارد. به طور مثال در یکی از سکانسها نمایی از ستوده را داریم که در کنار آکواریم نشسته و داخل آکواریم ماهی سرخ تنهایی را می بینیم که مدتی قبل جفتش مرده است.

اتلاف وقت شریف بیننده و آب بستن به فیلم تقریبا در اکثر صحنه های مربوط یه خانواده حسن نیز ملاحظه شده و ما جز شمایل کاریکاتوری مادر بزرگ حسن و لوده بازیهای او که بشدت به فیلم لطمه زده، و آنچه در ابتدا به آن اشاره شد چیز دیگری از این خانواده نمی بینیم.

اما برای آنکه به هدف اصلی فیلم و آنچه مانلی شجاعی فرد سعی دارد با قصه بسیار آشفته میگرن به بیننده القا کند، پی ببریم باید به تنها مشکل مشترک هر سه خانواده توجه کنیم؛
پس از همسایه شدن خانواده محبوبه با دو خانواده دیگر پسر محبوبه با دختر ستوده دوست می گردد. اما بعد از مدتی برای دختر ستوده در مدرسه جشن تکلیف گرفته شده و رابطه صمیمی آن دو بخاطر این مسئله و رفتار نیلوفر دوست دختر ستوده به هم می خورد. این مسئله سببات رنجش دختر ستوده را فراهم آورده و او دچار شب ادراری می شود. کابوس دیدن و شب ادراری دختر ستوده ادامه دارد تا آنکه روزی او با دادن یک جفت جانور خانگی ( احتمالا خوکچه هندی) به پسر محبوبه، مشکلش حل می گردد.

اگر به خود ستوده و خصوصا توجه وی به مسائل بسیار کوچک و بی اهمیت همانند صاف بودن ریشه های فرش دقت شود، به این مطلب پی خواهیم برد که بعد از آنکه آقای آذری کمی به او محبت می کند، ستوده از داخل غار تنهایی خود خارج آمده و با کنار زدن پرده ها و استشمام هوای تازه و نیز دور شدن از وسواسی که به آن مبتلا بود با امید خانه را ترک می کند؛
مشکل خانواده محبوبه نیز رابطه نچندان گرم او با همسرش است که دائم دم از فروش خانه و رفتن به ترکیه می زند.

مشکل زندگی حسن نیز همانطور که ذکر شد بر قراری رابطه با جنس مخالف بوده که در اواخر فیلم زمانیکه مادر حسن دختری را برای او پیدا می کند گویا مشکل او نیز حل می گردد.

توجه بر این مشکلات ما را به این می رساند که در همه خانواده ها مشکل ارتباط با جنس مخالف وجود داشته و این مشکل تنها عنصر ارتباط دهنده سه خانواده در فیلم است. با توجه به اینکه هیچکدام از شخصیت ها پرداخت نشده و در حد تیپ باقی می مانند و همگی نیز نمادی از قشر متوسط جامعه (با سه نگرش متفاوت) می باشند، و نیز دقت بر رابطه دختر ستوده و پسر محبوبه، ما را به این مطلب می رساند که فیلمساز سعی دارد اساس مشکلات جامعه را رابطه جنس مذکر و مونث بیان کرده که از دوران کودکی تا پیری همه ایرانیان (لااقل قشر متوسط) با آن دست به گریبانند و حل این مسئله حتی از خیل عظیم مشکلات اجتماعی و اقتصادی نیز واجب تر است. البته با آنکه فیلمساز کلید فهم مشکل جدایی دو جنس را در همان ابتدای فیلم با نمایش حروف از هم جدای عنوان فیلم قرار داده است، اما بدلیل قصه آشفته و نیز به سر انجام نرسیدن تقریبا تمام روابط (مثلا آذری و ستوده، محبوبه و آرش، حسن و جنس مخالف) احتمال اینکه فیلمساز بتواند چنین مطلبی را که در لایه های فیلم پنهان کرده (اگر لایه ای وجود داشته باشد)، به بیننده القا کند، بسیار ضعیف بوده و می توان گفت تلاش وی تلاشی‌ست عبث و بیهوده.

انتهای پیام/ن.ف

انتهای خبر / شبکه خبری سینمای ایران/ کد خبر ۳۸۶۰۸


شبکه خبری سینمای ایران
باز نشر: پورتال خبری ممتاز نیوز www.momtaznews.com

نظرتان را در مورد مطلب فوق بنویسید. نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.