لطفا من رو عد کن

رابطه دوستی یکی از مهم‌ترین روابطی است که ما در زندگی‌مان درصدد بهبود و پیشرفت آن هستیم. ممکن است یافتن دوست، کار بسیار آسانی باشد اما یافتن دوستی که در طول رابطه و در مواقعی که ما با سختی‌ها و مشکلاتی مواجه می‌شویم بخواهد و بتواند به کمکمان بیاید و در واقع یافتن یک دوست حقیقی، سخت است.

نقش دوست در زندگی به قدری بسیار و برجسته است که حضرت علی علیه السلام می فرماید: از همنشین‌ و رفیق‌ بد دوری‌ کنید؛ زیرا او رفیق‌ خود را فاسد و هلاک‌ می‌کند.» ^۱

در واقع سعادتمند کسی است که دوستان واقعی برای خود به دست آورد و در دوستی با آنان از هیچ فداکاری و از خودگذشتگی دریغ ننماید تا هم او از آنان فضائل اخلاقی کسب کند و هم آنان از وی بهره اخلاقی برگیرند.

نیک بختی شما بستگی به هیچ چیز ندارد مگر به مهارتی که در شیوه معاشرت با مردمان به کار می برم. براستی انسان در سایه دوستان وفادار و صمیمی است که می تواند پلکان ترقی و تعالی را یکی پس از دیگری طی نماید و این دوست است که گاه بشر را تا اوج افتخار و عظمت رهنمون می گردد و منشأ خیرات وبرکات اجتماعی می گردد. همچنین در سایه همزیستی و همدلی است که استعدادها شکوفا شده و بشر می تواند اختراعات و اکتشافات وآثار ماندگار از خود بر جای بگذارد که جامعه از آنها سود ببرد.بطور کلی یکی از نیازهای روحی و عاطفی انسان، داشتن دوستان صمیمی است. دوستی رابطه ای است براساس محبت که دو انسان را به هم دیگر پیوند می دهد و نیاز عاطفی آن ها را برآورده می سازد. علاوه بر آن، دوستان صمیمی یار و یاور یک دیگر در حل مشکلات زندگی می باشند. بدون داشتن دوستان واقعی، انسان هم تنها و بی یاور است و هم از نظر روحی و عاطفی با مشکلات جدی روبرو است. 

یکی از مهم ترین مراحلی جذب و برقراری ارتباط بین دو دوست سنین نوجوانی است، از نظر روانشناسان و جامعه شناسان دوستی در دوران نوجوانی اهمیت خاصی دارد، زیرا در سنین بلوغ، عواطف انسانی بیدار شده و آماده ی شکل گیری و شکوفایی است و به همین سبب، انگیزه ی عاطفی نیرومندی نوجوانان را به سوی دوستی با هم سالان سوق می دهد. این انگیزه که در سنین کودکی سطحی و زودگذر بود، اما در مراحل نوجوانی  به صورت عمیقی در دورن نوجوان فعال می گردد و لذا دوستی های نوجوانان به زودی به دست فراموشی سپرده نمی شود. برقراری پیوند دوستی در این دوران به شکوفایی و پرورش عواطف نوع دوستی و محبت انسانی کمک می کند و سبب می گردد شخصیت اجتماعی نوجوانان شکل گیرد. وقتی علاقه ی قلبی بین دو دوست ایجاد می گردد، آن دو از صفات و حالات یک دیگر تاثیر می پذیرند. این تاثیر، ناآگاهانه و تدریجی است و با گذشت زمان بر میزان آن افزوده می گردد.

یکی از مهمترین مسایل نوجوانان و جوانان، دوست و دوستیابی می باشد که بخش مهمی از زندگی آنها را تشکیل می دهد. نوجوانان به دوستان خود کاملا اطمینان دارند و آنها را محرم رازهای خویش می پندارند. آنها مسایل و مشکلاتی که به دلایلی همچون: ایجاد فاصله سنی، عدم توجه والدین و یا ترس از آنها، نمی توانند با آنان در میان بگذارند با دوستان خود به راحتی در میان می گذارند و از آنها راهنمایی می خواهند.

نوجوانان در این دوره به دوست و همدم خوب نیاز دارند تا اوقات تنهایی خو

د را با او سپری کنند و چنانچه والدین نسبت به این قضیه بی تفاوت باشند و فرزند خود را کاملا آزاد بگذارند، ممکن است عواقب ناخوشایندی در پیش داشته باشد. همچنین سختگیریهای بی مورد پدران و مادران نیز می تواند مشکلات بزرگتری به بار آورد. والدین می توانند با فرزندان خود به گونه ای رفتار کنند که فرزندانشان در ابتدا آنها را به عنوان دوستان باتجربه تر و بزرگتر خود قبول کنند و در انتخاب دوستان دیگر از آنها کمک و راهنمایی بخواهند.

بدیهی است که بهترین و شادترین لحظات زندگی نوجوانان اوقاتی است که با دوستان خوب خود، سپری می کنند. رفت و آمدهای سالم و دوستانه به نوجوانان شور و نشاط می بخشد و خستگیها و افسردگیهایشان را از بین می برد و غمهایشان را می زداید. همچنین همنشینی با دوستان باتجربه و عاقل، می تواند سبب ترقی و پیشرفت نوجوانان در امور مادی و معنوی بشود. بر عکس دوستان ناباب و ناشایسته نیز می توانند سبب سقوط انسان از بلندترین جایگاه به پست ترین مقام بشوند. پس نباید این نیاز ضروری در زندگی آنها نادیده گرفته شود. البته برگزیدن دوست برای نوجوان نه می تواند به صورت یک امر تحمیلی و اجباری باشد و نه اینکه او در این راه کاملا آزاد گذاشته شود.

نقش دوستان در زندگی نوجوانان بسیار مهم و حساس می باشد و اکثر اوقات نوجوانان از دوستان خود الگو می پذیرند. نه تنها والدین در این زمینه نقش مهم و حساسی دارند، بلکه نوجوانان نیز باید بدانند چنانچه والدین نسبت به این مساله توجه بیش از حد دارند، به خاطر مسایل و مشکلاتی است که در جامعه امروزی وجود دارد. بسیاری از مسایل همچون; اعتیاد، سرقت، فرار از خانه، بی بند و باریها و … نتیجه دوستان ناباب و ناآگاه می باشد. این امر پدران و مادران متعهد را بر آن می دارد که نسبت به دوستان فرزندان خود توجه کنند. مطمئنا والدین خیرخواه فرزندان می باشند و می توان گفت هیچ دوستی واقعی تر و دلسوزتر از پدر و مادر وجود ندارد. پس فرزندان باید پدران و مادران خود را به عنوان یک دوست قبول کنند و مسایل و مشکلات خود را با آنان در میان بگذارند. اگر می خواهند با دوستی رفت و آمد کنند والدین را در جریان این کار قرار بدهند و دوستان خود را به پدر و مادرشان معرفی کنند. این سبب اعتماد پدر و مادران خواهد شد. همچنین عملی انجام ندهند که سبب سوء تفاهم و ایجاد حساسیت والدین شود. حتی می توانند گاهی اوقات با پدر و مادر خود به خانه دوستانشان رفت و آمد کنند. این امر سبب می گردد که هم دوست خود و هم کانونی را که وی در آن پرورش یافته است، بهتر بشناسند.

والدین آگاه، در مساعدت  نوجوان و جوان خود در باب دوستیابی  پیشنهاد های ذیل را مبذول دارند:

*به فرزندانتان بگوئید دوستی را انتخاب کنند که به پرورش و شکوفایی بُعد معنوی وجودشان کمک نماید:

خدا جو و خدا پرستشان کند  نه این‏که شهوت یا هواهای نفسانیه شان برانگیزاند. روایت است از پیغمبر پرسیدند: بهترین رفیق کیست؟ آدم که می‏خواهد رفیق انتخاب کند که با او مصاحبت کند و رابطه تنگاتنگ داشته باشد، چه خصوصیاتی باید دارا باشد؟ حضرت فرمود: آن کسی که اگر به یاد خدا افتادی، تو را کمک کند و اگر خدا از یادت رفته است، تو را به یاد خدا بیاندازد. ^۴

*یاری گر و کمک کار او باشد: پیغمبر اکرم فرمودند: «وقتی خداوند بخواهد به بنده‏ای خیری برساند، برای او یک وزیر صالح قرار می‏دهد»(۵). مراد از وزیر یعنی کسی که کمک‏کار انسان است و آن‏ کسی که به تو کمک کند، بهترین رفیق تو است.

*راهنما و دلسوز باشد: در کارها و اعمالی که می‏خواهید انجام بدهید، لفظاً راهنمایی و کمک کند ( زبانی) یعنی اگر دید دارید معصیت می‏کنید، شما را نهی کند. اگر  کار خلاف می‏کنید، او شما را نهی کند.دوست خوب ،  اگر دید کار خیر می‏کنید، شما را کمک  می کند که کار خیرتان را ادامه دهید و شما را تشویق می کند(عملی).

کسی را انتخاب کنید که او از نظر عمل به شما روش بدهد. به تو آموزش عملی بدهد چون این بُردش بیشتر است، تا آن‏که لفظاً بگوید. عملاً  به شما بیاموزد(رفتاری).

*  به او بگویید :دوست «امر و نهی کن» بهتر از دوست «چاپلوس و متملق» است :

علی (علیه السلام) می‏فرماید: « صَدِیقُکَ مَن نَهَاکَ وَ عَدُوُّکَ مَن أغرَاکَ » (۶)دوست تو آن کسی است که اگر خواستی معصیت بکنی، تو را نهی‏ کند و دشمن تو آن است که اگر خواستی کار زشت انجام بدهی، تو را فریب‏ بدهد و مغرورت کند. چه به امر شر دعوت کند، چه اگر کار زشتی انجام دادی، تو را تشویق کند.

پی نوشت‌ها:

۱- غررالحکم، ج۱ص۱۴۲,

۲- نهج البلاغه، حکمت۲۶۸

۳- سوره توبه آیه ۷۱

۴-بحارالأنوار، ۷۴،۱۴۰

۵- بحارالأنوار ،۷۴، ۱۶۶

۶-غررالحکم ،۴۱۵

فرآوری: نسرین صفری

بخش خانواده ایرانی تبیان

منابع: خانواده مطهر/ پایگاه اینترنتی آیت الله آقا مجتبی تهرانی

همراه با اضافات و تغییرات

مطالب مرتبط:

شکست در کنکور، واقیتی تلخ

زندگی به سبک خوابگاه

دختران ناجنس، پسران بدجنس