لقمه: این میوه دارای مواد شیمیایی بسیاری است که در مبارزه با تصلب شرائین ، آماس سرطان و همچنین در کند کردن واکنشهای پیر شدن سلولها (Cellular aging process) مؤثر میباشد.
برخی مواد شیمیائی موجود در این گیاه عبارت است از:
Pelletierine , Methylisopelletierine , Usopelletierine , Pseudopelletierine
تانن ها و فلاوونوئیدها: گروهی از این ترکیبات آنتی اکسیدانهای هستند که در روغن انار یافت میشوند و بنظر میرسد از بدن در مقابل بیماریهای قلبی محافظت میکنند.
در طول دو دهه گذشته پژوهشگران ثابت کرده اند که متابولیتهای مضر فرعی حاصل از اکسیداسیون که نتیجه واکنشهای طبیعی بدن هستند و به وسیله مصرف چربی های اکسید شده مواد غذایی ایجاد میشوند، در گسترش تصلب شرائین و در واکنشهای پیر شدن سلولها و سرطان شرکت دارند.
اکنون مدارکی در دست است که بیان میدارد آنتی اکسیدانها(مواد شیمیایی که از اکسیداسیون جلوگیری میکند) میتواند با ممتنعت از تشکیل این مواد مضر، مفید واقع شوند.
در پژوهشی که توسط پروفسور Ishak Neeman و همکاران انجام شد، وجود و یا عدم وجود این آنتی اکسیدانها در انار مورد بررسی قرار گرفت آنها انار را انتخاب کردن زیرا این میوه به طور سنتی در ایران و هند و … به عنوان دارو و درمان بیماریها و عفونتها به کار میرفته ، بنابر این دانشمندان حدس زدن بخشی از ارزشهای ارزشهای درمانی آن بواسطه وجود آنتی اکسیدان میباشد.
آنها روغن سرد حاصل از فشردن سرد دانه های انار را مطالعه کرده و از آن بطور شیمیائی فلاوونوئیدها را استخراج کردند. زیرا هدف تعیین فعالیت آنتی اکسیدانی این مواد بود. به این منظور قدرت آنها را در خنثی کردن مواد اکسید کننده در لوله های آزمایش سنجیدند.
یافته های آنها نشان داد فلاوونوئیدهای موجود، در مبارزه علیه اکسیداسیون قوی هستند. البته محققین مطمئن نیستند کدام ماده شیمیائی در انار دقیقاً اثر آنتی اکسیدانی دارد. تنها گمان میکنند که این خاصیت بیشتر ناشی از فعالیت فلاوونوئیدها میباشد.
روغن دانه انار (Pomegranate seed oil) ممانعت کننده قوی آنزیمهای ایجاد کننده آماس و دارای مقادیر فراوانی از یک اسید چرب یگانه به نام Punicic acid میباشد. که در روغن دانه انار منحصر به فرد است.
ادامه مطالعات نشان داد آب انار تخمیر نشده و خاصیت آنتی اکسیدانی بیشتری نسبت به انگور دارد. البته دانشمندان خاطر نشان کرده اند که اثرات درمانی آب انار یا روغن دانه آن تنها از مصرف مرتب آنها در زمان طولانی به دست میاید
در مطالعه دیگری که در رابطه با فواید درمانی انار بر روی موشها و انسان انجام شد، مشخص کردید آب انار میتواند به کاهش برخی فاکتورهای اصلی ریسک بیماریهای قلبی کمک کند.
گروهی از محققین دریافته اند آب میوه که غنی از آنتی اکسیدانها میباشد از ایجاد پلاکت (Plaque) در شریانهای موش جلوگیری میکند و علاوه بر این در موشهای که در سرخرگهایشان پلاکت تشکیل شده است از تغییرات مضر جلوگیری مینماید. در یک گروه از مردان سالم که به مدت ۲ هفته روزانه ۵۰ میلی لیتر آب انار نوشیدند معلوم شد که آبمیوه فعالیت آنزیم محافظت کننده در برابر تغییر مضر را افزایش میدهد.
البته آبمیوه انار اکسیداسیون کلسترول بد (LDL) را نیز کاهش میدهد، مرحله ای که سبب میشود ذرات کلسترول به دیواره های سرخرگ بچسبد که خود میتواند منجر به بیماری قلبی شود. رادیکالهای آزاد و ذرات سلول آسیب دیده (Cell dammaging particles) در حالیکه آنتی اکسیدانها میتوانند با از میان برداشتن رادیکالهای آزاد از اکسیداسیون کلسترول LDL جلوگیری نمایند.
بنابر گفته Micheal Aviram به منظور افزایش سیستمهای دفاعی در مقابل Exidative Stress نیازمند مصرف آنتی اکسیدانهای طبیعی هستیم. او می افزاید آب انار اثرات مضر رادیکالهای آزاد را کاهش میدهد و بدینوسیله سبب تقلیل بیماریهای قلبی-عروقی میشود.
در موشها که از نظر ژنتیکی مستعد بیماریهای قلبی هستند،نوشیدن آب میوه به مدت ۱۱ هفته سبب کاهش اندازه Fatty lesions در سرخرگها به میزان ۴۴% شده و از تعداد سلولهای Fuain که مرتبط با بیماری قلبی هستند میکاهد.
همچنین آب انار از اکسیداسیون کلسترول LDL در موش تا ۹۰% جلوگیری میکند. بر پایه این یافته ها نوشیدن یک لیوان آب انار را در هر روز پیشنهاد میشود.
دکتر Adel A.Kader که در زمینه مواد شیمیائی تحقیق کرده است. بر اساس نتایج به دست آمده ظرفیت آنتی اکسیدانی ۱۰۰ میلی لیتر آب انار را تا ۳ برابر همان میزان شراب قرمز و چای سبز برآورد میکند و این بواسطه مقدار بیشتر پلی فنلها در انار است.
در تحقیق دیگری که با عنوان خواص آنتی اکسیدانی و ممانعت کنندگی آنزیم ایکوزانوئید در فلاوونوئیدهای روغن دانه انار و آب انار تخمیر شده در انسیتوی تکنولوژی اسرائیل انجام و در تیرماه ۱۹۹۹ در J. Ethnopharmacolبه چاب رسیده بیان میدارد میزان فلاوونوئیدها در انار بیشتر از انگور است.
این محققین اظهار داشتند آب انار و روغن دانه انار حاصل از Cold-Press فعالیت آنتی اکسیدانی قوی دارند، شدت این فعالیت بیش از شراب قرمز و چای سبز و برابر با BHA یا butylated hydroxy anisole میباشد.
این دانشمندان نشان دادند پلی فنلهای دانه انار با خاصیت آنتی اکسیدانی قوی اثرات قلبی-عروقی و همچنین خواص ضد التهاب دارند. اگر آب انار به مدت طولانی مصرف شود آنتی اکسیدانهای موجود در آن میتوانند با سرطان مبارزه کرده، همچنین از سخت شدن Arteries جلوگیری کنند.
در انگلستان محققین در حال مطاله تولید یک آنتی ویروس از انار هستند که بتواند با ویروس HIV مقابله کند.
مطالعه دیگری در هند در مورد فعالیتهای ضد میکروبی دانه های انار نشان داده است این دانه ها دارای فعالیت قوی ضد میکروبی در مقابل میکروارگانیسمهای مانند باسیلوس ، سوبتلیس ، اشریشتاکلی و ساکارومیسس سرویسسه هستند.
به غیر از موارد یاد شده انار حاوی گروهی از مواد شیمیائی است که از نظر ساختمانی مشابه استروژن انسانی بوده و گمان میرود اثراتی مانند آن داشته باشند که در مباحث بعد به تفصیل به آن خواهیم پرداخت.
استروژنهای گیاهی Phytoestrogens:
به ترکیبات مشابه استروژن انسانی موجود در گیاهان فیتواستروژن از فیتو به معانی گیاه و استروژن به واسطه اثر گذاری آنها بر فعالیتهای استرژیک بدن گرفته شده است. این ترکیبات اگر چه میتواند واکنشهائی شبیه استروژن داشته باشند؛ ولی استروژنهای واقعی مشابه آنچه در بدن انسان تولید میشود، نیستند.
قویترین استروژن بدن estradiol است، بشتر فیتواستروژنهائی که در گیاه یافت شده اند non-sterodial هستند اما برخی از آنها حاوی مقادیر جزئی از استروژنهای Steroidal میباشند که با استروژنهای تولید شده در بدن همانگ هستند.
گیاهانی که حاوی مقدار اندکی استروژنهای Steroidal مانند (estriol, estrone, estadiol) میباشند، عبارتند از: انار ، سیب ، خرما ، شیرین بیان و برنج.
بخش عمده فیتواستروژنهای non-sterodial به خانواده فنولیکلها تعلق دارند. این خانواده شامل ترکیباتی مانند فلاوونها ، فلاوانونها ، ایزوفلاوونها ، لیگنانها ، آنتوسیانینها ، کالکونها و دی هیدروکالونها میباشند. که بسیاری از منابع گیاهی یافت میشوند.
در این گروه ایزوفلاوونها مانند (Genistein,diadzein) و لیگانها مانند(Enterodiol,Enterolatone) فیتواستروژنهای اصلی هستند. میتوان گفت فیتواستروژنها به دو گروه تقسیم میشوند: لینگانها که فرآوردهای حاصل از فعالیتهای میکروبی هستند (Microbial breakdown products) و ایزوفلاوونها که در بقولات مانند لوبیای سویا ، سیر ، هویج ، سیب و قهوه وجود دارند.
از نظر شیمیائی فلاوونوئیدها به وسیله اسکلت کربنی C6-C3-C6 مشخص میشوند، بخشهای C3 حلقه های آروماتیک هستند، مقدار اکسیداسیون و سایر ویژگیهای ساختمانی زنجیر کربنی C3 نوع خاص فلاوونوئید را تعیین میکند. بعضی از فلاوونوئیدها از نظر ساختمانی شباهت زیادی به استروژن داخلی بدن (۱۷B-Estradiol) دارند.
نحوه فعالیت فیتواستروژنها:
پیش از صحبت درباره نحوه فعالیت فیتواستروژنها، باید ابتدا چگونگی عمل هورمونها بدانیم هورمونها به وسیله غده های مختلف بدن ساخته میشوند و درون جریان خون رها میگردند تا بوسیله آن به بافت هدف یرسند. این بافت دارای مکانهای گیرنده ای (Receptor Site) است که ویژه هورمونهای معینی است. زمانیکه هورمونها به این مکانها متصل شوند میتوانند بر بافت هدف اثر بگذارند.
فیتواستروژنها میتوانند در بدن به گیرندهای استروژن متصل شده و اثرات Pro-Estrohenic و یا Ani-Estrogenic داشته باشند. چگونگی اثر فیتواستروژنها بر بافت به غلظت آنها، غلظت استروژن درون زا و چگونگی اشباع مکانهای گیرنده بستگی دارد. فعالیت استروژنی این ترکیبات حدود ۱۰۰۰-۱۰۰ برابر کمتر از Estradiol میباشد، اما غلظت آنها در پلاسما میتواند ۱۰۰ برابر استروژن درون زا باشد.
اگر مقدار استروژن در بدن کم باشد، مانند زمان یائسگی، مکانهای خالی گیرنده استروژن میتواند با فیتواستروژنها پر شود. در این هنگام این ترکیبات یک اثر Pro-Estrogenic اعمال میکنند. اثرات استروژنیک عبارتند از محافظت در مقابل بیماریهای قلبی-عروقی و Osteoporosis.
اگر مقدار استروژن در بدن زیاد باشد؛ مانند زمان قبل از یائسگی باز هم فیتواستروژنها برای چسبیدن به گیرنده ها با استروژنهای بدن رقابت میکنند و اگر در این رقابت، فیتواستروژنها موفق باشند، فعالیت کلی استروژنیک کاهش میابد. زیرا اثرشان بر بافت نهائی کمتر از زمان اتصال Estradiol است. در این حالت آثار آنتی استروژنیک آشکار میشود که عبارتند از:
– مدت اتصال فیتواستروژنها به گیرنده
– سرعت شکستن اتصال
برخی مطالعات نشان دهنده کاهش Bous Loss در خانمهایی بوده که فیتواستروژنهای سویا مصرف میکرده اند. سایر تحقیقات نیز کاهش احتمال بیماریهای قلبی-عروقی را تائید کرده اند. علاو براین، مطالعات اپیدمیولوژیکی در زمینه مقایسه زنان بومی آسیا با سایر نقاط جهان مشخص کرده است که مقدار زیاد فیتواستروژن در رژیم غذایی آنها عامل نرخ پائین سرطان سینه و سهولت گذر آنها از دوران یائسگی میباشد.
تاثیر فعالیت فیتواستروژنها:
فلاوونوئیدها میتوانند به عنوان ضد ویروس، ضد التهاب، ضد حساسیت و آنتی اکسیدانهای مؤثر عمل کنند. این ترکیبات از صدمه سلولی که به وسیله مولکولهای اکسیژن ناپایدار ایجاد میشود، جلوگیری می نماید. فعالیت آنها را میتوان در موارد ذیل خلاصه نمود:
کاهش احتمال سرطان:مصرف زیاد فلاوونوئیدهائی مانند پلی فنلها و Quercetin نرخ سرطان معده،لوزالمعده،ریه و سینه را کاهش میدهد. مصرف فلاوونوئید Genistein (یک استروژن گیاهی که به شکل ضعیفی از هورمون استروژن عمل میکند) میتواند از سرطان سینه و سایر سرطانها با منشاء هرمونی نظیز سرطان پروستات جلوگیری نماید.
کاهش احتمال Strok و بیماریهای قلبی:مطالعات نشان داده رژیم غذایی غنی از فلاوونوئیدها به خصوص Quercetin,Pcos (الیگومرهای پروسیانیدولیک که به عنوان پروآنتوسیانیدین نیز شناخته شده اند) میتواند در جلوگیری از لخته شدن خون و Blocked Arteries و در کاهش مرگ ناشی از Strok یا بیماریهای قلبی مؤثر باشد.
محافظت در مقابل اختلالات بینایی وابسته به سن مانند آب مروارید و Macular Degeneration:یکی از عوامل توسعه آب مروارید تجمع قند سوربیتول در عدسی چشم است. مطالعات نشان میدهد فلاوونوئید Quercetin از این عمل جلوگیری میکند. عصاره دانه انگور نیز بعنوان یک فلاوونوئید به مبارزه با آب مروارید کمک میکند و با بهبود بخشیدن به جریان خون در چشم از Macular Degeneration جلوگیری مینماید.
تسکین علائم تب یونجه، سینوزیت و تنگی نفس:امروزه اثبات شده که خواص ضدالتهاب Quercetion در مقابله با واکنشهای آلرژیک در مقابل گرده به بدن کمک میکند. همچنین به نظر میرسد این ماده التهاب ریه ها و سایر مسیرهای عبور هوا را کاهش داده و تنفس را آسانتر میسازد.
کاهش التهاب پوست مانند اگزما و محل نیش حشرات: خاصیت ضد التهاب Quercetion میتواند به درمان این گونه التهابهای پوست کمک کند.
سایر تاثیرات فعالیت فیتواستروژنها:
به حداقل رساندن گرگرفتگی در زمان یائسگی:Quercetion که در فرآورده های سویا فراوان است، میتواند علائم فوق الذکر را کاهش دهد؛ زیرا قادر است اثرات استروژن را در بدن به حداقل برساند.
کاهش التهاب در مفاصل و ماهیچه ها،نقرس و روماتیسم مفاصل:Quercetion به علت دارا بودن خاصیت ضد التهاب در درمان این بیماریها مؤثر است.
درمان هموروئید و سیاهرگهای مبتلا به واریس:فلاوونوئیدهای موجود در مرکبات و Pocs به وسیله محکم نمودن دیواره رگهای خونی به بهبود هموروئید و واریس کمک میکند.
مبارزه با عفونتهای ویروسی :فلاوونوئیدها در مقابل بیماریها مصونیت ایجاد کرده و به مبارزه بدن در مقابل بیماریها کمک میکنند و میتوانند در مدت زمان بهبودی سرعت ببخشند.
نتیجه گیری:
درمجموع با توجه به مطالب یان شده میتوان گفت انار به علت دارا بودن تعدادی مواد شیمیائی، در صورت مصرف دراز مدت میتواند در درمان بیماریهای قلبی-عروقی، تصلب شرائین، آماس، سرطان، التهاب و همچنین کند کردن پیری سلولها و کاهش عوارض یائسگی و … مؤثر باشد.
ذکر این نکته ضروری است که این مواد شیمیایی (فیتواستروژنها) که از خانواده فلاوونوئیدها میباشند؛ علاوه بر انار در بسیاری دیگر از میوه ها و سبزیها مانند سیب، هویچ، دارچین، گیلاس، آلبالو، رازیانه، سیر، لوبیا سبز، رازک، شیرین بیان، یولاف، نخود فرنگی، آلو، لوبیا قرمز، ریواس، برنج، چاودار، سیب زمینی، کنجد، لوبیای سویا، گندم و… نیز وجود دارد.
با استناد به مطالب ارائه شده میتوان به این نکته اشاره کرد که اگر چه بسیاری از میوه ها و سبزیها داری چنین خواصی هستند؛ اما همواره این ویژگیها در مورد میوه انار بیشتر مورد تاکید بوده است. به همین علت میتوان مصرف طولانی مدت آب انار را به عنوان یکی از منابع قابل توجه این ترکیبات توصیه نمود.
نقل از :انار ایران
![]()
آخرین اخبار
منبع: نوساز
بازنشر: ممتاز نیوز