چگونگی برخورد با بی‌اشتهایی کودکان

۲۶ آبان iبه نقل از منبع ذکر شده، در پورتال خبری ممتاز نیوز منتشر گردیده است


در مورد وقت، مکان و نوع غذای عرضه‌شده قاطع باشید ولی عصبانی نشوید تا نظم لازم در کودک ایجاد و نهادینه شود.


کودک

در قسمت اول این مطلب درباره‌ی ۱۳ عامل بی‌اشتهایی کودکان صحبت کردیم حالا راهکارهای برخورد با آن را متذکر می‌شویم. پیش از پرداختن iبه نحوه برخورد و اصلاح احتمالی مشکلات تغذیه کودکان، مطالب و مواردی جهت اطلاع و آگاهی بیشتر مادران جوانی که هنوز تجربه و اطلاع کافی از روند رشد و نمو دوران کودکی ندارند، ارائه می‌شود که iبهتر است پیش از هر اقدام و احتمالاً iبه کار بستن پیشنهاد‌های تغذیه‌ای غیر علمی اطرافیان مطالعه شوند.

رشد کودک

رشد کودک در قالب تغییرات قابل ملاحظه و اندازه‌گیری در طی وقت معینی در اندازه‌های بدن مشخص می‌شود. برای تعیین رشد قدی از سانتی‌مترهای استاندارد غیرقابل ارتجاع و برای تعیین وزن از یک ترازوی دقیق باید استفاده شود. این وسایل اندازه‌گیری نباید تغییر کنند؛ بنابراین برای کنترل قد و وزن همواره یک قدسنج و ترازوی ثابت را iبه کار ببرید و نتیجه iبه دست آمده را در کارت رشد درج کنید. جدول صفحه بعد معیاری است که حداقل، حداکثر و حد متوسط تغییرات قد و وزن را نسبت iبه جنس و سن کودکان نشان می‌دهد. iبه یاد داشته باشید همیشه کودک را با خودشو با منحنی‌های استاندارد، و نه با کودکان دیگر، مقایسه کنید؛ چرا که آن‌ها از جنبه‌های مختلف با یکدیگر متفاوتند.

جدول قد و وزن iبه شما کمک می‌کند تا روند افزایش قد و وزن فرزندتان را کنترل کنید. لازم iبه یادآوری است که هم وزن و هم قد تحت تأثیر عوامل وراثتی و محیطی قرار دارند و طبیعتاً ممکن است در موارد نادری تفاوت‌های چشمگیر و دور از انتظاری نیز ملاحظه گردد. در هر صورت سریع‌ترین میزان رشد بعد از iبه دنیا آمدن کودک در شش ماهه اول اتفاق می‌افتد و وزن اولیه، که حاصل ۹ ماه زندگی در داخل رحم مادر است، در فاصله ۵ تا ۶ ماهگی iبه دو برابر وقت تولد و در پایان سال اول تقریباً iبه سه برابر می‌رسد. همچنین قد نوزاد ۲۵ تا ۳۰ سانتی‌متر افزایش می‌یابد (البته بچه‌های نارس و کم‌وزن از الگوی دیگری پیروی می‌کنند). مجدداً یادآوری می‌شود رشد نهایی فرد و سرعت آن ارتباط مستقیمی با زمینه‌های ژنتیکی دارد. عوامل دیگر عبارتند از: کمیت و کیفیت تغذیه، فصل (در iبهار رشد قدی و در زمستان افزایش وزن اتفاق می‌افتد)، عوامل روحی و روانی، بیماری‌های مزمن و نحوه عملکرد غدد داخل‌ریز.

نمو کودکان

نمو کودکان عبارت است از تغییر، تکامل، کارایی و مهارت کودک و بروز اعمال و رفتارهای پخته‌تر. iبه طور کلی محیط زندگی، رفتار پدر و مادر و اطرافیان و عوامل ژنتیکی در شکل‌گیری و پختگی شخصیت کودک و روند کسب مهارت‌های گفتاری و رفتاری و یادگیری‌های او بسیار تعیین‌کننده و موثر است.

چگونه می‌توان بی‌اشتهایی و مشکلات تغذیه‌ای کودکان را از بین برد:

از یک سالگی iبه بعد روند رشد کودک نسبت iبه سال اول کندتر می‌شود و نیاز کودکان iبه مواد غذایی کاهش می‌یابد؛ بنابراین باید میزان شیر روزانه کاهش یافته (حداکثر چهار بار در روز با شیر خودتان، که در سال دوم نیز از ارزش و اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، کودک را تغذیه کنید) و با حذف غذاهای دوران شیرخواری، کودک با مسافرته خانواده آشنا شود.

گرچه باید iبه تمایل و علاقه کودک توجه کرد، ولی نباید اجازه داد که او همواره

عقیده خود را مبنی بر دوست داشتن یا نداشتن غذایی خاص iبه خانواده تحمیل کند.

در چنین مواردی مادر باید غذای تهیه‌شده را در بشقاب کودک ریخته و iبه او بگوید

اگر دوست دارد غذا را بخورد، زیرا غذای دیگری وجود ندارد

اما توجه داشته باشید که با حضور او بر سر مسافرته و خوردن یا نخوردن غذای تهیه‌شده نباید هیجانی از خود نشان دهید، چرا که هرگونه عکس‌العمل مثبت یا منفی و تشویق و توبیخ شما در این مورد کودک را متوجه خواهد کرد که چقدر غذا خوردن او برای اعضای خانواده اهمیت دارد؛ بنابراین از این حربه برای iبه کرسی نشاندن خواسته‌های کودکانه و گاهی نامعقول خود استفاده می‌کند. در این موارد:

۱- در مورد وقت، مکان و نوع غذای عرضه‌شده قاطع باشید ولی عصبانی نشوید تا نظم لازم در کودک ایجاد و نهادینه شود.

۲- گرچه باید iبه تمایل و علاقه کودک توجه کرد، ولی نباید اجازه داد که او همواره عقیده خود را مبنی بر دوست داشتن یا نداشتن غذایی خاص iبه خانواده تحمیل کند. در چنین مواردی مادر باید غذای تهیه‌شده را در بشقاب کودک ریخته و iبه او بگوید اگر دوست دارد غذا را بخورد، زیرا غذای دیگری وجود ندارد. باید توجه کنید که اگر در قبال خواسته فرزندتان iبه هر سببی مخالفت کردید تحت هیچ شرایطی، حتی با وجود پیشنهاد‌های دلسوزانه خانواده، عقب‌نشینی نکنید؛ چرا که اولین تسلیم شما در قبال خواسته نامعقول فرزندتان آخرین انصراف شما از تصمیم‌گیری‌های عاقلانه و مشفقانه‌تان نخواهد بود و همواره مجبور خواهید شد تسلیم خواسته‌های ناتمام کودکتان شوید. iبه این ترتیب کودک سالاری iبه تدریج بر همه امور تربیتی شما حاکم خواهد شد و نمی‌توانید iبه طور صحیح و شایسته iبه تربیت او بپردازید.

۳- iبهتر است با توجه iبه شناخت و تجربه خود در مورد کودک غذاهایی را تهیه کنید که مورد علاقه او باشد؛ اما در این موارد نیز اصرار بسیاری iبه خوردن یا همه کردن غذای او نداشته باشید.

۴- غذای کمتری در ظرف کودک بریزید و از ظروف و مسافرته و حتی غذاهایی استفاده کنید که رنگ‌های گرم و شاد دارند (مثل نارنجی یا قرمز)، زیرا رنگ‌ها و غذاهای خوش‌رنگ و بو سبب تحریک اشتهای کودک می‌شوند. در ضمن، هنگام صرف غذا، مرتباً iبه بشقاب کودکتان نگاه نکنید. همچنین توضیح درباره محسنات غذا یا اصرار برای خوراندن غذایی خاص سبب خواهد شد بچه iبه طور دائم حتی در سنین بعدی از خوردن آن اجتناب کند.

۵- بچه‌ها دوست دارند با دست خود غذا را لمس و با غذا بازی کنند، اجازه دهید کودکتان این کار را انجام دهد. مطمئن باشید در آینده‌ای نه چندان دور غذا خوردن با قاشق و چنگال را کاملاً یاد خواهد گرفت و از لیوان آب یا شیر خود با مهارت بیشتری استفاده خواهد کرد.

۶- اگر می‌خواهید کودک وعده‌های اصلی غذا، یعنی صبحانه، ناهار و شام را با اشتها بخورد، نباید خسته و خواب‌آلوده دور میز یا سر مسافرته بنشیند. خانواده‌هایی که اجازه می‌دهند بچه‌ها تا پاسی از شب بیدار بمانند و همواره او را با کارتون و برنامه‌های تلویزیونی سرگرم می‌کنند، فرزندان آن‌ها رشد و نمو کامل و اشتهای چندانی iبه غذا ندارند و روند رشد مناسبی را طی نخواهند کرد.

۷- قاطعانه از دادن نوشابه‌های رنگارنگ، هله‌هوله، شکلات و بستنی‌های رنگی، چیپس و پفک که فاقد مواد مغذی لازم و حاوی مواد نگه‌دارنده با طعم و رنگ‌دهنده‌های مختلف و یا بسیار شور یا شیرین و چرب می باشند، اجتناب کنید. هر ماده بی‌ارزشی اگر بیش از شش تا هشت بار در ماه iبه کودک عرضه شود، چنان او را وابسته می‌کند که همه عمر قادر iبه کنار گذاشتن آن نخواهد بود.

توضیح درباره محسنات غذا یا اصرار برای خوراندن غذایی خاص سبب خواهد شد

بچه iبه طور دائم حتی در سنین بعدی از خوردن آن اجتناب کند

۸- سعی کنید محیط آرام و در عین حال شادی هنگام صرف وعده‌های غذایی فراهم شود. گله و شکایت، بگو مگو، پیشنهاد و تربیت و عصبانیت و تهدید را iبه وقت دیگری موکول کنید. همچنین اگر در روش‌های تربیتی و تغذیه کودک با همسرتان تضادی دارید iبهتر است این موضوع را iبه طور خصوصی حل و فصل کنید نه در سر مسافرته و یا حین صرف غذا.

۹- در حضور کودکتان راجع iبه نحوه غذا خوردن یا نخوردن فرزندتان با مادران دیگری که کودک هم سن و سال دارند صحبت و ابراز خوشحالی و یا تأسف و دل‌تنگی نکنید. او نباید متوجه شود با نخوردن غذاهای موجود می‌تواند خود را در کانون توجه بیشتر پدر و مادر و خانواده قرار دهد و خواسته‌های خود را از این طریق عملی کند. از طرفی، هرگونه ابراز شادی و قدردانی شما سبب خواهد شد بچه پرخور و چاق شود.

۱۰- اگر بنا iبه تشخیص متخصص کودک و تغذیه، کودک شما از نظر جسمی سالم است و روند رشد طبیعی دارد، جای نگرانی نیست. خواسته‌های معقول شما iبه مرور وقت و با کنترل منطقی عملکردتان تحقق خواهد یافت.

۱۱- نه تنها الگوی مصرف مواد غذایی در بین کودکان هم سن و سال و هم‌جنس متفاوت است، بلکه رفتارهای غذایی آن‌ها نیز غیرقابل پیش‌بینی می‌باشد. ممکن است بچه‌ها مدت‌ها غذایی را با میل و رغبت بخورند ولی iبه ناگاه از خوردن غذای مورد علاقه‌شان اجتناب کنند. این عکس‌العمل اغلب موقتی و سریعگذر است؛ iبه شرط آنکه مادران گران‌قدر هیجان‌زده نشوند و iبه زور کودک را وادار iبه خوردن آن نکنند، زیرا در این صورت عدم میل و رغبت آن‌ها ماندگار خواهد شد و یا اشتهای کاذب و پرخوری‌های دائمی جایگزین احساس گرسنگی واقعی می‌شود.

با کمی دقت و حوصله ایجاد عادات غذایی خوب و ارزشمند امکان‌پذیر می‌گردد.

الف. غذای کودک باید سر ساعت معین و در محیط روشن و خوشایند و در ظروف خوش‌رنگ (قرمز – نارنجی) در اختیار او قرار گیرد. توجه داشته باشید که رنگ‌های سرد، مثل آبی و سبز، و محیط تاریک و بدون نور کافی اشتهای بچه‌ها را کاهش می‌دهد. در بین وعده‌های اصلی و میان‌وعده‌ها صبحانه اهمیت ویژه‌ای دارد. استفاده از غذاهایی مانند نان و غلات آماده‌شده، شیر، پنیر، حلیم، کره، تخم‌مرغ، میوه یا آب میوه، سوپ و عدسی برای صبحانه بسیار مناسب است.

ب. غذا خوردن iبه همراه خانواده، iبه شرط آنکه سر و صدا و بگو مگو نباشد، شوق و ذوق بچه‌ها را iبه غذا خوردن برمی‌انگیزد. محل نشستن کودک باید راحت و بشقاب غذایش گود باشد. قاشق و چنگال او iبهتر است از جنس پلاستیک‌های قابل ضدعفونی و لیوانش خوش‌رنگ و کمی سرخالی باشد.

ج. کودکان تمایلی iبه غذاهای تند و تیز و پرادویه ندارند و چنین غذاهایی آن‌ها را بی‌اشتها می‌کند. همچنین، دسر و شیرینی و شکلات نباید iبه طور مداوم و بیش از اندازه iبه بچه‌ها داده شود. در ضمن کودکان بیشتر تمایل دارند از گوشت‌های چرخ‌کرده، میوه و سبزیجات قاچ و بریده‌شده و تکه غذاهایی مثل کتلت، همبرگر خانگی، شامی و برش‌هایی که با دست کوچک آن‌ها قابل لمس و برداشتن باشد استفاده کنند.

د. خود را در مقابل شیرین‌کاری‌ها یا اشتباهات کودکانه بچه‌ها کنترل کنید. خندیدن یا قهر و دعوا در برابر رفتارهای عمدی یا سهوی کودکان هر دو زیان‌بار است و سبب بدآموزی آن‌ها می‌شود.

بخش تغذیه و آشپزی تبیان


منبع: دنیای تغذیه – دکتر سید ضیاءالدین مظهری، متخصص تغذیه و رژیم درمانی

مطالب مرتبط:

۱۳ عامل بی‌اشتهایی در کودکان

اگر فرزندتان بدغذاست، بخوانید

۱۰ پیشنهاد برای میان‌وعده غذایی کودکان

چگونه کودکان را iبه خوردن میوه تشویق کنیم؟

فقر آهن در کودکان را جدی بگیرید!

تاثیر رنگ در اشتهای کودکان بدغذا

آیا کودکتان بد غذاست؟

بهانه گیری کودک سر غذا خوردن

کودکم غذا نمی‌خورد؟ چه کار کنم؟


سایت موسسه فرهنگی تبیان > بخش تغذیه و آشپزی
باز نشر: پورتال خبری ممتاز نیوز www.momtaznews.com

نظرتان را در مورد مطلب فوق بنویسید. نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.