۲۶م دیماه ،
هوا که سرد میشود بوی لبو و باقلای پخته در کوچه و بازار آدم را از خود بیخود میکند، سوپ و آش بیشتر میچسبد و دوست داری دائم شکلات و انواع مغز بخوری…

نمیدانم چرا مدام به مادرم میگویم مامان باقلاپلو و ماکارونی و لوبیا پلویت را چربتر کن! سرکار میلم بیشتر به چای میکشد تا آب و با این که در زمستان و تابستان دیگر در میوهفروشیها تفاوت چندانی بین انواع میوهها وجود ندارد، تنها دوست دارم نارنگی و پرتقال بخورم.
برخی عادتهای غذاییمان در این فصلها مناسبند اما بعضی دیگر سبب میشوند نزدیک به سال نو، عزا بگیریم که حالا این همه اضافه وزن را چطور میخواهیم کم کنیم.
در گفتوگویی با دکتر سعید حسینی، متخصص تغذیه و رژیمدرمانی و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران از اصول تغذیه صحیح در فصلهای سرد سال پرسیدیم.
مصرف چه نوع مواد غذایی را باید در فصل سرما افزایش دهیم؟
رژیم غذایی در فصلهای مختلف سال تغییر چندانی نمیکند. به طور کلی، اشخاص باید برای دریافت تمام مواد مغذی، در همه فصول ۵ گروه غذایی را به طور متناسب و کافی دریافت کنند اما در فصل سرما، مصرف خوراکیهایی که بتواند سیستم ایمنی را تقویت کند اهمیت بیشتری دارد. وقتی در معرض سرما قرار میگیریم، مژکهای مجاری تنفسیمان کارایی خود را تا حدی از دست میدهند و با قرار گرفتن در معرض عوامل میکروبی نمیتوانند مقاومت بالایی نشان دهند و آنها را دفع کنند. از سوی دیگر، چون در فصلهای سرد معمولاً در فضاهای بسته قرار داریم اگر فردی مبتلا به آلودگی میکروبی یا ویروسی باشد به سرعت به آن مبتلا میشویم، پس تقویت سیستم ایمنی در این فصل اهمیت بالایی دارد. از جمله مواد غذایی که سیستم ایمنیمان را تقویت میکنند، میتوان به میوه و سبزیجات تازه (به ویژه مرکباتی مثل لیموشیرین، پرتقال، هندوانه و گوجهفرنگی) به سبب داشتن ویتامین C، ماهی به سبب داشتن امگا ۳ و گوشت و حبوبات به سبب داشتن روی اشاره کرد. غیر از این، مصرف آب و مایعات به ویژه مایعات حاوی ویتامین C مثل آب لیمو و آب تازه مرکبات نیز پیشنهاد میشود زیرا هرچه ترشحات داخل بدن در این فصول رقیقتر باشد و زودتر از بدن تخلیه شوند، بهتر است.
اما در فصول سرد سال، اشخاص میل کمتری به نوشیدن آب یا مایعات خنک دارند و میزان مصرف نوشیدنیهای گرم مثل چای، قهوه و شیر بیشتر میشود. آیا مصرف این مایعات هم مفیدند؟
تا حدودی. آب بدن را باید در این فصول هم از طریق میوه و سبزی هم سایر نوشیدنیها تأمین کرد. البته بعضی نوشیدنیها در عین اینکه میزان آب بدن را بالا میبرند، دفع را هم بسیار میکنند مثل قهوه یا نوشیدنیهای کولادار.
مسئلهای که باید به آن توجه کرد این که زمستان برای کسانی که بیشتر در معرض سرما می باشند نیاز به انرژی را افزایش میدهد اما در شرایط فعلی که برای اغلب اشخاص در خانه و محل کار دمای مناسب تأمین میشود، نیاز به کالری افزایش پیدا نمیکند و اشخاص احتیاجی به مصرف خوراکیهای پرکالری ندارند
وقتی دفع بیشتر شد به این معنی است که مایع مصرف شده نیاز بدن را تأمین نمیکنند. چای غلیظ و نوشابههای کولادار جزو نوشیدنیهایی است که در این فصول چندان پیشنهاد نمیشوند. به جای آن بهتر است چای کمرنگ بنوشیم که هم بدن را گرم میکند و هم دفع ادراری کمتری به همراه دارد.
در سرما معمولاً طرفداران آجیل، شکلات و غذاهای پرچرب نیز بیشتر میشوند. این موضوع با سردی هوا در ارتباط است؟
چون شبهای پاییز و زمستان بلندتر می باشند، طبیعتاً شبنشینیها هم بیشتر است و در این مهمانیها معمولاً تنقلات بیشتر خورده میشود. مسئلهای که باید به آن توجه کرد این که زمستان برای کسانی که بیشتر در معرض سرما می باشند نیاز به انرژی را افزایش میدهد اما در شرایط فعلی که برای اغلب اشخاص در خانه و محل کار دمای مناسب تأمین میشود، نیاز به کالری افزایش پیدا نمیکند و اشخاص احتیاجی به مصرف خوراکیهای پرکالری ندارند و مصرف این خوراکیها فقط سبب چاقی و اضافه وزن میشود. در چنین مواردی گرایش به مصرف غذاهای شیرین و چرب جنبه روانی و عادتی دارد و مربوط به نیاز فیزیولوژیک بدن نیست. درگذشته اگر این کار نیاز بود، الآن تنها یک عادت است که باید آن را تغییر دهیم.
با توجه به کوتاه شدن روزها آیا لازم است تغییری در تعداد وعدههای اصلی یا میانوعدههایمان بدهیم؟
کوتاه شدن روزها در فصل سرما سبب نمیشود که وعدههای اصلی غذا را کم کنیم. نکته مهم این است که وعده شام حداقل ۲ یا ۳ ساعت قبل از خواب خورده شود و اگر اشخاص به سبب تاریک شدن هوا و کوتاه شدن روز میخواهند زودتر بخوابند، بهتر است زودتر شام بخورند زیرا کوتاه بودن فاصله بین خوردن شام و زمان خواب، مشکلات گوارشی را به دنبال خواهد داشت. به این ترتیب، میتوانیم به سبب بلند بودن شبها، شام را حوالی ساعت ۸ بخوریم تا سنگین نخوابیم و میانوعده صبح و عصر را به شب منتقل کنیم تا اگر شبنشینی داشتیم کالری بسیاری دریافت نکنیم و دچار اضافه وزن نشویم.
بخش تغذیه و آشپزی تبیان
منبع: هفته نامه سلامت – سمیه مقصودعلی
مطالب مرتبط:
ویتامینها و مواد معدنی زمستانی
۹ مادهی غذایی برای بهتر گذراندن زمستان
قبل از رسیدن زمستان سیستم ایمنی بدنتان را تقویت کنید
سلامت پاییزی با ۶ مادهی غذایی
غذاهای گرم برای روزهای سرد!
تغذیهی زمستانی از نگاه طب سنتی
۱۰ نکته برای سالم ماندن در فصل سرما
بخور نخورهای سرماخوردگی
آیا لازم است در فصل سرما غذای بیشتری بخوریم؟
بهترین رژیم غذایی در زمستان
تغذیهی پاییزی از نگاه طب سنتی
۶ خوراکی مناسب برای فصل سرما
![]()
سایت موسسه فرهنگی تبیان > بخش تغذیه و آشپزی
باز بازنشر: پورتال خبری ممتاز نیوز www.momtaznews.com