آئین‌ها و آخرین سه‌شنبه سال…

به گزارش خبرنگار تئاتر ممتاز به نقل از هنرآنلاین، در جامعه کمی قدیمی‌تر و سنتی ایرانی آئین‌ها و روسوم همیشه بهانه‌ای برای جمع شدن اعضای خانواده و همسایه‌ها و دوستان بود و هنوز تکنولوژی به این گسترده‌گی وارد خانه‌ها نشده بود. اما امروز با تغییر نوع روابط به اقتضای روز بعضی از این آئین‌ها به دست فراموشی سپرده شدند. آخرین سه شنبه سال ۹۲ بهانه‌ای به دست‌مان می‌دهد تا از آئین‌های کوچک ” چهارشنبه سوری” یاد کنیم.

آتش افروختن:

زیباترین و شاید قدیمترین آداب چهارشنبه سوری آتش افروختن و جستن از آن و شادی کردن در کنار آتش است.

تقریباً در تمام ایران شب چهارشنبه سوری توده‌هایی از بوته خودروی بیابانی فراهم می‌آورند و نزدیک یکدیگر قرارمی‌دهند زن و مرد و پیر و جوان در صحن‌خانه یا در میدان‌های عمومی و بر سر چهارسوها و چهارراه‌های شهر و ده از روی این اخگرهای افروخته یکی پس از دیگری جستن می‌کنند و در هر جستنی می‌گویند: “زردی من از تو سرخی تو از من ” یعنی زردی بیماری و ناتوانی را از من بستان و سرخی و شادابی و تندرستی را که در خود داری به من ببخش ” پس از سوخته شدن خاکستری را که از آتش می‌ماند باید در خاک اندازی جمع کنند و از خانه بیرون برند و در کنار دیوار بریزند و آنکس که بیرون ریخته است در بازگشت در می‌زند باید از درون خانه از او بپرسند: “کیست ؟” و او هم جواب دهد؛ “منم ” گویند: “از کجاآمده ای ؟” جواب دهد که : “از عروسی ” بپرسند. چه آورده‌ای ؟” گوید: تندرستی “.

کوزه شکستن:

مردم تهران تا چند سال‌ها پیش که از سر در نقاره خانه بالا می‌رفتند کوزه‌ای آب ندیده با خود می‌بردند و از آنجا به زمین می افکندند و می‌شکستند و کسانی که بدانجا دسترس نداشتند از بام خویش کوزه را برزمین می افکندند این کار در بسیاری از نقاط ایران معمول است و عقیده دارند که بلاها و قضاهای بد را در کوزه متراکم کرده‌اند و چون بشکنند آن قضا و آن بلا دفع شود…

آجیل:

در شب چهارشنبه سوری آجیل خوردن از رسوم و آداب مخصوص است و مخصوصاً بایستی آجیل شور و شیرین باشد… در میان زنان ایران درشب چهارشنبه سوری و حتی مواقع دیگری که کسی را مشکلی در پیش باشد و استجابت مرادی را بخواهد آجیل مخصوصی با آداب و حضور قلب خاصی معمول است که نذر می‌کنند و داستان شیرینی برای ابتکار آن می‌گویند…

آجیل مشکل گشا از آداب خاص شب چهارشنبه سوری نیست ولی کسانی که بدان اعتقاد کامل دارند گذشته از آنکه شب جمعه آخر هر ماه بدان عمل می‌کنند شب چهارشنبه سوری نیز به آداب آن میپردازند.

فالگوش:

کسانی که حاجتی داشتند شب چهارشنبه سوری نیت می‌کردند و بر سر چهارراهی یا اگر چهارراه نبود بر سر ره‌گذری به فالگوش میایستند و نخستین عابری را که گذشت بسخن او توجه می‌کنند و هر چه از دهان او برون آمد در استجابت مقصود خود به فال نیک یا به فال بد می‌گیرند اگر آن نخستین سخن به اجابت آرزوی صاحب حاجت مطابق باشد آن آرزوی برآورده است و گرنه برآورده نیست. همین فال را ممکن است بر پشت در خانه‌ای یا در اطاقی گرفت و باید آهسته به پشت درآمد و بی آنکه کسانی که اندرون خانه یا اطاق‌اند بدانند که کسی بر در ایستاده است گوش فراداد و اولین سخنی را که گفته می‌شود در اجابت مقصود خود یا ناروا ماندن آن فال گرفت.

گره گشایی:

کسانی که بخت ایشان گره خورده و عقده‌ای در کارشان روی داده است چاره‌ای جز آن ندارند که شب چهارشنبه سوری گوشه دستمالی یا چارقدی یا گوشه دیگر از جامه خود و یا پارچه‌ای را گره زنند و بر سر راهی بایستند و از اولین کسی که بر ایشان گذشت خواستار شوند که آن گره را بدست خود بگشاید ممکن است قفلی را بر پارچه یا دستمال و یا گوشه ای از جامه بست و بر سر راه ایستاد و کلید آن را به نخستین کسی که از راه میگذرد داد که با آن کلید قفل را بگشاید و عقده از کار فروبسته آن درمانده باز کند.

کندر و خوشبو:

یکی از آداب چهارشنبه سوری آن بود که بر در دکان عطاری میروند و از او “کندر وشا برای کارگشا” میخواهند و تا عطار برود بیاورد فرار می‌کردند! این دکان باید رو بقبله باشد سپس بدکان دیگری که رو بقبله باشد میروند و “خوشبو” میخواهند که مراد اسفند است و چون عطار پی آن برود باز میگریزند و سپس بدکان سومی که رو بقبله باشد میروند و مقداری کندرو اسفند میخرند و در خانه برای دفع چشم زخم و حل مشکل خود دود میکنند.

آش بیمار:

در خانه‌ای که بیماری باشد شب چهارشنبه سوری باید در شفای او کوشید که بیماری او بسال دیگر نرسد برای این کار آشی میپزند که در میان زنان به اسم “آش بیمار” یا “آش امام زین العابدین بیمار” معروف است. باید بادیه مسین بدست گرفت و با قاشق بدرخانه‌ای یا به در اطاق همسایه رفت و چنانکه او نداند که این خواهش از جانب کیست با آن قاشق بر آن ظرف مسین کوبید و صاحب خانه یا اطاق وجداناً مکلف است که چیزی که بتوان در آش ریخت مانند آرد یا برنج یا غلات و بنشن و پیاز و هر چه از این قبیل در خانه موجود باشد و اگر نیست چند شاهی پول در آن ظرف بریزد. هر چه در ظرف ریخته میشود باید در ترکیب آش داخل شود و اگرپول در آن ظرف ریختند با آن پول باید لوازم آش را تدارک دیده و از آن آش بیمار را داد و بازمانده آن رابه تهی دستان رهگذر داد و همین آش هر دردی را شفا می بخشد.

انتهای پیام/