رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با بیان اینکه تولید محصولات غذایی کشور از ۲۵ میلیون تن به حدود ۱۳۰ میلیون تن رسیده است، گفت: این میزان را میتوان به بیش از ۴۰۰ میلیون تن رساند.
به گزارش ممتاز نیوز، محمدعلی ابراهیم زاده موسوی در نشست خبری روز چهارشنبه ۲۸ مرداد که در دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در کرج برگزار شد، با اشاره به سابقه دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران اظهار کرد: امروز در دنیا دیگر از دانشگاهها تنها آموزش و پژوهش انتظار نمیرود و دانشگاههای نسل چهارم و پنجم به دنبال ایجاد چرخهای پیوسته از تولید دانش، تربیت نیروی متخصص، گفتمان سازی، تولید نمونههای فناورانه و تجاری سازی آن با مشارکت بخش خصوصی هستند.
وی با بیان اینکه نمونههایی از این مدل در کشورهای مختلف سابقهای چند دههای دارد، گفت: در دانشگاههای برتر دنیا، دانش دانشگاه به نمونههای قابل بهره برداری و صنعتی تبدیل میشود، بخش خصوصی وارد کار میشود و در نهایت محصول به بازار میرسد. این چرخه با ایجاد ارزش افزوده بالا توسعه پیدا کرده و کشورهای دیگری نیز از این الگو استفاده کردهاند.
وی ادامه داد: ما در کشور همچنان تا حد زیادی در این پاشنه قدیمی هستیم که دانشگاه باید مدرک بدهد، نیروی انسانی تربیت کند و مقاله تولید کند، البته اینها کارهای ارزشمندی هستند، اما دیگر کافی نیستند. از سال گذشته تلاش کردیم این الگو را در دانشگاه تهران و مشخصاً در دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی برای یکی از مسائل کلان کشور یعنی امنیت غذایی پیاده کنیم.
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با تأکید بر اهمیت امنیت غذایی اظهار کرد: امروز امنیت غذایی در کشورهای مختلف جهان بخشی از امنیت ملی است و اتفاقات دهه گذشته، به ویژه جنگ اوکراین و نوسانات شدید قیمت و عرضه مواد غذایی، این موضوع را بیش از گذشته نمایان کرد.
وی بیان کرد: حتی کشورهای اروپایی که سالها برای تأمین غذا از کشت فراسرزمینی استفاده میکردند، متوجه شدند که در شرایط بحرانهای سیاسی، اجتماعی و نظامی نمیتوانند با اطمینان به منابع خارج از مرزهای خود تکیه کنند و به همین دلیل دوباره به سمت افزایش تولید داخلی و استقلال غذایی حرکت کردهاند.
ابراهیم زاده موسوی ادامه داد: کشوری مانند ایران که به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی همواره در معرض تهدید و فشار قرار دارد، بیش از بسیاری از کشورها به امنیت غذایی پایدار، تابآور، کافی، سالم و قابل دسترس نیاز دارد و در غیر این صورت خسارتهای اجتماعی و اقتصادی زیادی متوجه کشور خواهد شد.
تولید محصولات غذایی کشور از ۲۵ میلیون تن به حدود ۱۳۰ میلیون تن رسیده است
وی با اشاره به رشد تولید محصولات غذایی کشور پس از انقلاب اسلامی گفت: تولیدات غذایی کشور از حدود ۲۵ میلیون تن پیش از انقلاب اسلامی به حدود ۱۳۰ میلیون تن در سال رسیده است که رشد بیش از شش برابری را نشان میدهد، اما این میزان همچنان کفایت نمیکند و کشور در بخشهایی هم در محصولات نهایی و هم در نهادهها و مواد اولیه وابستگی دارد.
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران ادامه داد: دانشگاه باید الگویی ارائه دهد که با همین اقلیم، میزان آب، شرایط خاک، محیط زیست، جنگلها، مراتع و سایر زیرساختهای موجود، بتوان چندین برابر وضعیت فعلی غذا تولید کرد. به اعتقاد ما، با استفاده از دانش و فناوری امکان افزایش چند برابری تولید وجود دارد و این موضوع شعار نیست، بلکه باید به شکل عملیاتی و قابل مشاهده اثبات شود.
وی با بیان اینکه دانشگاه از سال گذشته این رویکرد را دنبال کرده است، افزود: اگر میگوییم کشاورزی باید شغلی پرسود باشد و روستاییان در روستا بمانند و از کشاورزی ثروتمند شوند، باید نمونه عملی آن را نشان دهیم؛ باید مشخص کنیم که چگونه با آب کمتر، محصولی با ارزش، عملکرد بالا و سود بیشتر تولید شود.
ابراهیم زاده موسوی از شکلگیری اکوسیستم یا دهکده نوآوری کشاورزی و امنیت غذایی و زیستی در این دانشکدگان خبر داد و افزود: یک بال این اکوسیستم، دانش و پژوهش دانشگاه، استادان و دانشجویان هستند و بال دیگر آن سرمایه بخش خصوصی است تا الگوهای عملیاتی ایجاد شود.
وی مطرح کرد: این موضوع اکنون مأموریت محوری و اصلی دانشکدگان است و امیدواریم ظرف سه تا چهار سال آینده در همه بخشهای امنیت غذایی الگوهای قابل ارائه داشته باشیم.
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به اجرای الگوی عملیاتی در حوزه باغبانی کشور گفت: در این حوزه میتوانیم نسخه عملیاتی و ملموسی به کشور ارائه کنیم که نشان دهد چگونه میتوان آب مورد نیاز باغبانی را به کمتر از نصف رساند، عملکرد را حتی تا سه برابر افزایش داد و ثروت بیشتری برای بهرهبرداران و کشاورزان ایجاد کرد.
۶۵ میلیون هکتار بیابان نباید همچنان تهدید باقی بماند
وی در ادامه با بیان اینکه امنیت غذایی یک پازل بزرگ با اجزای متعدد است، اظهار کرد: تولیدات باغی، زراعی، دام سبک و سنگین، شیلات، جنگل، مرتع و بیابان هرکدام بخشی از این پازل هستند و برای هرکدام باید الگوی قابل اجرا ارائه شود.
ابراهیم زاده موسوی در مورد عرصههای بیابانی نیز گفت: امروز حدود ۶۵ میلیون هکتار بیابان داریم و اگر بیابان را صرفاً یک تهدید بدانیم، راه به جایی نمیبریم. در دنیا کشورهایی مانند چین نشان دادهاند که میتوان شنهای روان و بیابان را تثبیت و از این عرصهها برای تولید محصولات گیاهی و خوراک دام استفاده کرد.
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به ظرفیت اراضی کشاورزی کشور عنوان کرد: مجموع اراضی قابل کشت کشور حدود ۱۷ میلیون هکتار است که سالانه حدود تا ۱۲ میلیون هکتار آن کشت میشود و در همین سطح حدود ۱۳۰ میلیون تن غذا تولید میکنیم.
وی ادامه داد: سؤال این است که آیا این میزان تولید، حداکثر ظرفیت کشور است یا میتوان با همین منابع تولید بیشتری داشت. توسعه کشاورزی در سالهای گذشته بیشتر با هدف افزایش تولید و خودکفایی دنبال شده، اما به منابع پایه به اندازه کافی توجه نشده و در نتیجه چاهها و سفرههای زیرزمینی با افت مواجه شدهاند.
ابراهیم زاده موسوی عنوان کرد: در کنار تغییر اقلیم، کشاورزی دانش بنیان و فناورانه به اندازه کافی توسعه پیدا نکرده و منابع پایه آسیب دیدهاند. برای نمونه، میانگین مصرف آب برای تولید یک کیلوگرم گندم در جهان حدود ۹۰۰ لیتر است و در سطح بالاتر حدود ۲ هزار لیتر عنوان میشود، در حالی که در کشور ما این میزان به حدود ۲ هزار لیتر نزدیک است و باید به سمت کاهش آن حرکت کنیم.
وی درباره بخش باغبانی نیز گفت: در حدود دو میلیون هکتار باغ، حدود ۲۴ میلیون تن محصولات باغی، صیفی و سبزیجات تولید میشود و حدود ۲۰ میلیارد مترمکعب آب مصرف میشود. سؤال این است که آیا این میزان مصرف آب بهینه است یا میتوان با نصف این میزان آب، همین مقدار تولید را داشت و در گام بعد، با همان نصف آب، میزان تولید را افزایش داد.
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، با تأکید بر اینکه افزایش تولید به تنهایی کافی نیست، گفت: امنیت غذایی پایدار یعنی منابع پایه نیز حفظ شوند. اگر چند سال به خاک و آب فشار وارد کنیم، نسلهای آینده دیگر امکان تولید و زندگی در این سرزمین را نخواهند داشت.
وی افزود: در کنار افزایش تولید، باید پایداری و تابآوری را نیز در نظر گرفت. ممکن است منابع پایدار باشند اما در شرایط بحران، کشور تابآوری لازم را برای تأمین غذا نداشته باشد. بنابراین افزایش تولید، خودکفایی، پایداری منابع، تابآوری و حکمرانی صحیح باید در کنار یکدیگر دیده شوند.
ارزش زنجیره غذایی ایران نصف میانگین جهانی است
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران همچنین بر ضرورت اصلاح زنجیره ارزش و توزیع عادلانهتر ثروت در بخش کشاورزی تأکید کرد و گفت: در جهان حدود ۹ میلیارد تن مواد غذایی تولید میشود که در زنجیره ارزش آن حدود ۱۸ هزار میلیارد دلار ثروت ایجاد میشود، یعنی به طور میانگین به ازای هر تن ماده غذایی حدود ۲۰۰۰ دلار ثروت ایجاد میشود.
وی ادامه داد: در ایران بر اساس آمارهای رسمی و پژوهشهای انجام شده، ارزش ایجاد شده به ازای هر تن مواد غذایی حدود هزار دلار که تقریباً نصف میانگین جهانی است. در نتیجه ارزش تولیدات غذایی کشور حدود ۱۱۰ تا ۱۲۰ میلیارد دلار برآورد میشود، در حالی که ظرفیت افزایش آن وجود دارد.
ابراهیم زاده موسوی با اشاره به فاصله قیمت تولیدکننده تا مصرف کننده بیان کرد: بخشی از این ثروت در تجارت و واسطهگری ایجاد میشود، در حالی که کشاورز که تولیدکننده اصلی است سهم مناسبی از آن دریافت نمیکند و مصرف کننده نیز متضرر میشود.
وی تأکید کرد: مدیریت زنجیره تأمین و ارزش مواد غذایی بسیار مهم است و اگر این زنجیره به شکل صحیح مدیریت شود، با همین میزان تولید نیز میتوان ارزش ایجاد شده را افزایش داد و در کنار آن، با افزایش تولید، ارزش اقتصادی بخش کشاورزی را ارتقا داد.
هدف گذاری برای افزایش تولید تا بیش از ۴۰۰ میلیون تن
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران گفت: با اصلاح عناصر زنجیره تولید میتوان تولید محصولات کشاورزی کشور را از حدود ۱۲۰ میلیون تن به بیش از ۴۰۰ میلیون تن رساند، البته این کار نیازمند برنامهریزی، حکمرانی و استمرار در اجرای الگوهاست.
وی در تشریح یکی از نمونههای اجراشده در این زمینه اظهار کرد: در سال گذشته با تغییر یک نهاده و استفاده از نشای پیوندی به جای نشای معمولی، در عرصههای عملیاتی و با همکاری کشاورزان، میزان تولید برخی محصولات بین پنج تا ۱۰ برابر افزایش یافت، بدون اینکه تغییری در میزان آب مصرفی ایجاد شود.
ابراهیم زاده موسوی یادآور شد: در این الگو مصرف سم نیز به صفر رسید. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا میزان باقی مانده سموم و کودهای شیمیایی در برخی محصولات بالاست و حتی موجب برگشت برخی محصولات صادراتی میشود. بنابراین میتوان با اصلاح یک نهاده، هم تولید را افزایش داد، هم مصرف سم را حذف کرد و هم بخشی از مشکلات صادراتی و هزینههای تولید را کاهش داد.
وی ادامه داد: در کنار این اقدام، استفاده از پوششها برای کاهش آفتاب سوختگی و آفات، اصلاح سیستم آبیاری و حرکت به سمت آبیاری زیرسطحی در باغها و سایر فناوریهای جدید میتواند هرکدام یک حلقه از این زنجیره را اصلاح کند.
وی در پایان گفت: مأموریت بزرگی برای دانشگاه تعریف شده است و الگوسازی در بخشهای مختلف امنیت غذایی آغاز شده و امیدواریم در یک بازه سه تا چهار ساله بخش عمدهای از این الگوها آماده و قابل ارائه به کشور باشد.
انتهای پیام/
ایران
نظرتان را در مورد مطلب فوق بنویسید. نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.