ایجاد انگیزه در کارکنان

برای ایجاد انگیزه در کارکنان تحت نظارت نیاز به تامین شرایط متعددی داریم که مهمترین آن عامل انسانی است . انگیزش کارکنان باافزایش سطح روحیه و رضایت شغلی آنان فراهم می آید اما لازم است به ارضای نیازهای آنان در محیط کار توجه کنیم .      در این نوشته سعی شده است رابطه بین انگیزش کارکنان و فضای سازمانی نشان داده شود و برای شناخت انگیزش و افزایش بهره وری روشهای عملی ارائه گردد .      سرپرستان باید علاوه بر کنترل و هدایت رفتار کارکنان تحت نظارت، انگیزش آنان و عوامل مؤثر بر انگیزش کاررا نیز اداره و رهبری کنند. همچنین اگر توانایی لازم برای آگاهی از نیازهای بارز و مسلط هریک از کارکنان تحت نظارت خود را داشته باشند، بهتر می توانند این نیازها را ارضا کنند لذا ابتدا باید به افکار و احساسات کارمندان توجه و سپس به سؤالهای زیر پاسخ دهند :۱٫   افراد تحت نظارت من درباره تجربه های خود چگونه و با چه شیوه ای سخن می گویند و منظور واقعی آنان از بیان هر مطلب چیست ؟۲٫      وقتی در حال انجام یک کار هستند، احتمالا” چه افکاری در ذهن خود دارند ؟۳٫      چه شرایط و اوضاع و احوال یا عواملی موجبات رضایت خاطر بیشتر آنان را فراهم می آورد ؟     اگر سرپرستان واحدها و رؤسای دستگاههای حفاری بتوانند با تلاش وبا استفاده از همه امکانات موجود و تا آن میزان با مفاهیم اساسی روانشناسی کاربردی آشنا شوند که بتوانند به این گونه سؤالها پاسخ صحیح بدهند، به زودی متوجه خواهند شد که توانایی قضاوت کردن دربازه انگیزه های نیرومند کارکنان خود را نیز پیدا کرده اند. هر چه تجربه یک سرپرست در زمینه شناخت حیات روانی آدمی بیشتر شود، مهارت او در زمینه شناخت تغییرات ذهنی و فکری کارکنان نیز افزایش می یابد .      بطور مثال کارمندی رادر نظر بگیرید که شواهد نشان میدهد در کار خود جدیت دارد، درباره هدفهای خود در زمینه حفاری یا تعمیر و نگهداری ماشین آلات به نحو صحیح، سریع و با ضریب ایمنی بالا صحبت می کند و رفتار او چنان است که احساس می شود برای او رسیدن به این هدفها بیش از دریافت حقوق ودستمزد و یا پاداش جلو افتادگی یا تولید راضی کننده است .      این کارمند از اینکه قبل از اقدام به وظیفه محوله، به میزان زیادی به جزئیات کار توجه نشان می دهد به خود می بالد. نه تنها ماهیت رقابت آمیز کار را دوست دارد، بلکه بارها به سرپرست خود گفته است که تا چه میزان از آزادی و مسئولیتی که در انجام وظایف شغلی خود احساس می کند، رضایت دارد .     برای یک سرپرست با تجربه و مطلع در زمینه مفاهیم اساسی روانشناسی کاربردی، واقعیتهای موجود نشان می دهد که انگیزه پیشرفت در این کارمند زیاد است. اما در مقابل، همکار دیگر او فقط راجع به درآمد سخن می گوید، از اینکه باید ساعت زیادی را کار کند چندان خشنود به نظر نمی رسد و بالاخره بیشتر درباره دوستی خود با همکاران دیگر در شرکت بیش از کسب درآمد سخن می گوید، دوست ندارد کسی از او ناراضی باشد ودر مواردی نیز تنها به دلیل آنکه همکارش را نرنجاند، با او مخالفتی نشان نداده است .     یک سرپرست کارآمد می تواند ضمن آشنایی با همین ویژگی کارمند دوم تحت نظارت خود، متوجه شود که این کارمند خاص بدلیل نیازش برای پیوستگی و پذیرش ( توجه خاص به برقراری روابط گرم و صمیمانه با دیگران) انگیخته می شود و نیاز به پیشرفت،کمتر در او خودنمایی می کند. از دیگر نیازها می توان به انگیزه نیاز به قدرت ( احساس رضایت هنگامی که بر فعالیت دیگران کنترل و تاثیر می گذارند ) اشاره نمود .     اکنون که شما با چگونگی شناخت وارزیابی نیازهای اساسی و مؤثر در عملکرد کارکنان آشنا شدید، موقع آن رسیده است که روشهای هماهنگ ساختن نیازهای کارکنان از یک طرف، ووظایف محوله به هر کارمند، کارآیی و اثربخشی هر یک از کارکنان واحد تحت نظارت خود را به بالاترین سطح ممکن برسانید .     برای مثال رئیس دستگاه یا سرپرست واحد می تواند در جلسه ای که به منظور بررسی نحوه انجام کار کارکنان تحت نظارت او تشکیل شده است، توضیح دهد که چه پاداشهایی را برای بهترین نحوه انجام کار در نظر گرفته است. با همین روش ساده، مدیر می تواند بر احساسات و پیش بینی های کارکنان نسبت به شغل خود اثر بگذارد و مستقیما” موجبات برانگیختن نیازها و انگیزش مورد نظر در آنان را فراهم سازد . اگر رئیس دستگاه متوجه شود که نیاز به پیوستگی در یکی از کارکنان تحت نظارت او قوی است، می تواند این نیاز را با ایجاد روابط گرم و صمیمانه با وی برآورده سازد و طی این رابطه خاص و صمیمانه، موجبات علاقه مند ساختن او را نسبت به بهبود عملکرد خویش، فراهم آورد .     در نهایت عامل انسانی نیز هنگامی بهره وری بهینه خواهد داشت که برای کار انگیخته شده باشد. نگاهی دقیقتر به مهمترین عوامل مؤثر در افزایش بهره وری احتمال صحت این اعتقاد را افزایش می دهد. این عوامل عبارتند از :۱٫      نگرش کارکنان نسبت به کار و سازمان محل کار خود۲٫      ماهیت کار۳٫      دانش واطلاعات تخصصی متصدیان گوناگون مشاغل در سازمان۴٫      فرهنگ کار و اعتقاد کارکنان نسبت به ایفای مؤثر و وظایف خود در سازمان۵٫      تعادل روانی و جسمانی کارکنان سازمان۶٫      انگیزه افراد برای انجام وظایف شغلی خود در حد بهینه۷٫      روحیه کارکنان سازمان و خشنودی آنان از کار در سازمان۸٫      میزان همکاری افراد در سازمان و علاقه به انجام کارهای گروهی۹٫      نظم و انضباط در کار واعمال مدیریت زمان در سازمان۱۰٫ مشارکت کارکنان در تصمیمات۱۱٫ اعمال مدیریت اثربخش و کارآمد۱۲٫ فراهم بودن امکانات آموزشی۱۳٫ نوآوری و خلاقیت و فراهم بودن محیط برای رشد خلاقیتها۱۴٫ تجربه و سوابق مناسب برای ایفای وظایف شغلی۱۵٫ ایجاد فضای روانی مناسب