جام جم آنلاین: این سوره با بیان جنایات گروهى شکنجهگر آغاز مىشود که گودالى عمیق حفر مىکردند و آتشى عظیم در آن مىافروختند و مؤمنان را به سوزاندن در آتش تهدید مىکردند و هر که را دست از ایمان برنمىداشت، در آتش مىافکندند.
خداوند نیز آنان را به آتش سخت دوزخ وعده مىدهد که با آتش دنیا قابل مقایسه نیست و به این وسیله مؤمنان را دلدارى مىدهد و آنان را به مقاومت در برابر ستمگران دعوت مى‌کند.
«اخدود» به معناى گودال عمیق است و مراد از «اصحاب الاخدود» کسانى هستند که در زمین گودالى وسیع ایجاد کردند و آتشى بزرگ در آن افروختند و سپس مؤمنان را در آتش انداخته و آنان را زنده زنده سوزاندند. چنان که در مورد حضرت ابراهیم نیز چنین عمل کردند.
«بروج» جمع «برج» به معناى امر ظاهر و آشکار است، چنانکه «تبرج» به معناى آشکار ساختن زینت است. اگر به عمارتهاى بلند و مرتفع، برج گفته مىشود، از آن جهت است که در میان دیگر ساختمانها آشکارتر است. مراد از «بروج» در این آیات، ستارگان آسمان است که همچون برجى بلند، از دور آشکار و درخشان است.
براى آیه «شاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ» حدود ۳۰ مصداق گفته شده است، از جمله این‌که شاهد، خداوند و مشهود، ماسوى اللّه است؛ یعنى سوگند به خالق و به کلّ هستى. امام حسن علیه‌السلام مىفرمایند: مراد از شاهد، پیامبر است به دلیل آیه إِنَّا أَرْسَلْناکَ شاهِداً… (احزاب/ ۴۵) و مراد از مشهود، قیامت است، به دلیل آیه «ذلِکَ یَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ وَ ذلِکَ یَوْمٌ مَشْهُودٌ»( هود/ ۱۰۳)
ارتکاب گناه یک مسأله است، ولى سنگدلى و نظارهگرى و رضایت بر آن، مسأله دیگر. ستمگرانى که شاهد بر شکنجه مؤمنانند، بدانند که خدا شاهد بر آنان و کار آنهاست. تفکّر ظلم ستیزى و ظالمکوبى ارزش است، گرچه ظالم وجود نداشته باشد. اصحاب اخدود امروز حضور ندارند، چنانکه ابولهب امروز نیست، اما روحیه تنفّر از آنان باید همچنان زنده باشد.
پایدارى بر ایمان، تاوان دارد. «وَ ما نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَنْ یُؤْمِنُوا». جمله «یُؤْمِنُوا» به جاى «آمنوا» رمز آن است که کفّار از پایدارى مؤمنان ناراحت بودند و اگر دست بر مىداشتند، شکنجهاى در کار نبود. نزد کفّار، ایمان بزرگترین جرم است و جز با دست برداشتن از ایمان به چیز دیگرى راضى نمىشوند.
«فتنه» در اصل به معناى قرار دادن طلا در آتش، براى به دست آوردن میزان خلوص آن است و در اصطلاح، به معناى عذاب و شکنجه یا آزمایشهاى سخت نیز به کار مىرود. امّا در آیه مورد بحث به معناى عذاب و آزار است(تفسیر نمونه). چنانکه در آیهاى دیگر مىفرماید: «یَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ یُفْتَنُونَ ذُوقُوا فِتْنَتَکُمْ هذَا الَّذِی کُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ» (ذاریات/ ۱۳ و ۱۴)
در حوادث تلخ و سخت تاریخ، همواره زنان و مردان مؤمن در کنار یکدیگر بودهاند و نقش زنان در حرکتهاى اصلاحى و انقلابى فراموش نشدنى است لذا ستمگران جنایتکار نیز، آنان را همچون مردان مورد آزار و شکنجه قرار مىدادند.
راه توبه همواره باز است و براى هیچ کس بنبست وجود ندارد و لذا یأس از رحمت خدا ممنوع است. آرى، خداوند حتّى شکنجهگرانى که مؤمنان را مىسوزاندند، دعوت به توبه کرده است.
jamejamonline.ir – 22 – RSS Version