معرفی فیلم های ماندگار علی نصیریان در سینما و تلویزیون

علی نصیریان

هشت سال پس از «میوه ممنوعه» نصیریان دیگر نتوانست قدرت و جبروت بازیگری اش را به رخ بکشد. تک نقش هایی که بازی می کرد برغم تلاش آشکار او، نشانه ای از روزهای اوج نداشت. گزاف نیست؛ علی نصیریان داشت فراموش می شد. آن ها که چند نسل با بازی هایش خاطره دارند، کم کاری اش را بیشتر می پسندیدند بلکه خاطرات خوش منقض نشود. «شهرزاد» اما معادلات را به هم ریخت؛ نصیریان با نقش «بزرگ آقا» نشان داد اگر متریال مناسب باشد، نصیریان همچنان مرد میدان است. حالا در خیل بازیگران خوش چهره و ستاره های محبوب نسل جوان ، این نصیریان کارکشته است که می درخشد و همه را مقهور ابهت خویش کرده. بزرگ آقا عصاره تمام تجربیات شصت سال بازیگری او است؛ توامان می توان حس های متناقض را در چهره و بازی او دید. در عین بی رحمی ، قابل احترام است و در عین قدرت ، منفور! او و کارگردان برای تمام وجوه نقش برنامه داشته اند. حرکات دست و نگاه ، طرز راه رفتن و ایستادن، شیوه ادای دیالوگ …. همه زبان حال درون او هستند که ذره ذره برای ما باز می شود. این قدرت نمایی بازیگر محبوب، بهانه ای است برای مرور ۱۰ نقش ماندگار علی نصیریان:

آقای هالو / ۱۳۴۹
 
 آقای هالو اسمی برخورنده دارد اما علی نصیریان در متن اولیه ای که نوشته بود و داریوش مهرجویی در پرداخت نهایی، کاراکتری خلق کردند که بخوبی بخش زیادی از مهاجران ساده دل به پایتخت را نمایندگی می کرد. او جوانی است که در بدو ورود به تهران کیفش سرقت می شود، دل در گرو عشقی نافرجام می گذارد، مورد سوء استفاده دوستش قرار می گیرد و در آخر با خاطری آزرده به موطن خویش بازمی گردد. نصیریان باید توامان همه این احساسات متناقض را در چهره، رفتار و بیانش نشان دهد. زنگ «بله گفتن» اش هنوز در گوش است.

پستچی/ ۱۳۵۱
 
تقی پستچی در رابطه با همسرش دچار ضعف است. این اشکال، چون خوره ای روحش را می خورد. همزمان به شخصی مظنون می شود و آزردگی روحش دوچندان می شود و در نهایت خشم خویش را با قتل همسر خاموش می کند. نصیریان باید این بار هم حس سرگردانی ، یاس ، خشم ، نفرت و انتقام را به باور مخاطب بنشاند. کار وقتی سخت می شود که او دیالوگ زیادی برای مکمل احساساتش ندارد. نصیریان اما این بار هم نقش تقی را با همه احساساتش پوست کنده عرضه می کند.  

سربداران / ۱۳۶۳
 
یکی از ماندگارترین کاراکترهای تلویزیون همین قاضی شارح است. شخصیتی مزور و سیاس که با کاملا در جهت منافع خود به سمت قدرت متمایل می شود. نصیریان در مصاف با این نقش کاملا موفق عمل کرده، نحوه بیان دیالوگ ها و لحنی که او  برای قاضی انتخاب کرده کاملا وجوه شخصیتی این کاراکتر را برای مخاطب هویدا می کند، خطابه ها او یکی از نقاط برجسته بازیش در «سربداران» است. او علاوه بر لحن  ازچشم هایش بیشترین استفاده را در نشان دادن دورنیات قاضی شارح برده، نگاه های او در برخی پلان ها کاملا نیات دورنی قاضی را بر ملا می کند.

کفش های میزرا نوروز / ۱۳۶۴
 
میرزا نوروز یکی از معدود نقش های کمدی است که نصیریان بازی کرده است. یک آدم خسیس و نوکیسه که حاضر نیست برای خودش هم ذره ای خرج کند. از این جنس آدم ها در فیلم و سریال های مختلف زیاد دیده ایم و دیگر یک تیپ آشنا هستند، اما نصیریان در اینجا از این تیپ آشنایی زدایی می کند. او در اینجا به اندازه وجوه یک آدم خسیس را در بازیش جلوه گر می کند، اما استیصال میرزا نوروز در تقابل با کفشی که شرش از سر او باز نمی شود، نقطه ای است که موجب می شود تا نصیریان بتواند وجوه دیگر این کاراکتر را بروز دهد.

نصیریان با نقش «بزرگ آقا» نشان داد اگر متریال مناسب باشد، نصیریان همچنان مرد میدان است. حالا در خیل بازیگران خوش چهره و ستاره های محبوب نسل جوان ، این نصیریان کارکشته است که می درخشد و همه را مقهور ابهت خویش کرده

شیرسنگی/ ۱۳۶۵
 
نصیریان بعد از تجربه «جاده های سرد» در «شیر سنگی» مسعود جعفری جوزانی حضوری پخته تر دارد. او در شمایل رئیس یکی از طایفه های ایل بختیاری تصویری تازه از خود بروز می دهد. خب نصیریان لر نیست اما به لطف فیلمنامه پر کشش جوزانی (که خود بختیاری است و بر خصلت ها و تاریخ آن اشراف کامل دارد) یکی از بهترین نقش هایش را ایفا کرد. آن چه به ماندگاری نقش کمک کرده، استواری و قدرت آعلی یار است که متفاوت از کاراکترهای پیشین این بازیگر است.

 ناخدا خورشید / ۱۳۶۵
 
محور داستان «ناخدا خورشید» مستر فرحان نیست اما قدرت ناصر تقوایی در خلق این شخصیت و توانایی علی نصیریان در جان دادن به آن باعث ماندگاری نقش شده . فرحان آدمی موذی ، منفعت طلب ، محافظه کار و در عین حال دارای قدرت تاثیرگذاری بر آدم های جزیره است. نحوه شمردن پول و آن دندان طلایی با شلوار آبی رنگ فرحان را در جزیره دور افتاده متمایز از دیگران می کرد. نصیریان بیش از همه از آرامش درونی اش به نقش دمیده؛ آرامشی آزار دهنده البته.

هزاردستان/ ۱۳۶۶
 
یک وطن پرست تمام عیار که زنده یاد علی حاتمی او را نماد مشروطه خواهان وطن پرست قرار داده بود. ابوالفتح صحاف مردی آرام بود که در گوشه ای از بازار ظاهرا مشغول به حرفه خویش است اما در واقع خود را برای هدفی بزرگتر یعنی همکاری با کمیته مجازات آماده می کند. سر تراشیده نصیریان در این نقش و لهجه دلنشین ترکی اش باعث شد ابوالفتحِ «هزاردستان» کاراکتری سمپات شود؛ شخصیتی آرام که با طمانینه نگاه می کند، با آرامش حرف می زند و با خونسردی از انصراف از کمیته خبر می دهد. زنگ جیران گفتنش هنوز در گوش است.

گرگ ها / ۱۳۶۶
 
حکیم در سریال «گرگ ها» نماد یک رهبر متدین و مقتدر است که علیه حاکم شهر بر می خیزد و در نهایت مردم را از ظلم وستم او رها می کند. این کاراکتر حکیم هم هست یعنی آدمی است اهل علم و دانش و آگاهی.شمایی که از حکیم در قامت نصریان می بینیم هم آدمی است فکور و با دانش و هم مقتدر و پیشرو، از همین رو مخاطب صلابت حکیم را باور می کند.

بوی پیراهن یوسف/ ۱۳۷۴
 
دایی غفور شمایل همه پدران منتظر است؛ پدرانی که پس از پایان جنگ و آزادی اسرا در خوف و رجا بسر می بردند و همیشه چشم شان به در بود. ابراهیم حاتمی کیا ، هوشمندانه چهره ای سمپات از نصیریان طراحی کرد که صورت و صوتش در عین اضطراب ِانتظار، پر از گرمی و امید است. آن چه دایی غفور را مانا کرده ، کلام گرم و آرام و چهره مهربانش است. نصیریان طوری نقش را بازی کرد که گویی سال ها در انتظار یوسفش بوده. فریاد خاموش و بریده بریده او لحظه ای که فرزندش را می بیند، اوج توانایی اوست. 

میوه ممنوعه/۱۳۸۶
 
علی نصیریان با سریال «میوه ممنوعه» تولدی دوباره یافت ؛ هم نقش جای کار داشت هم نصیریان انرژی مضاعفی به آن داد. داستان عشق پیرانه سری را در فیلم و سریال های زیادی دیده ایم اما او حاصل همکاری نصیریان و حسن فتحی متفاوت از دیگران است. حاج یونس وارد عشقی می شود که فرجامش ایستادن دربرابر خانواده ، ایمان و یک عمر آبرو است. بغض نصیریان حین ابراز تمنای عاشقانه و شرم و پشیمانی درخلوت خود ،کاراکتر حاج یونس را همچنان زنده و ملموس نگه داشته.