پایگاه تغذیه سالم

تغذیه > موادغذائی– به‌منظور ارتقای سلامت تغذیه‌ای دانش‌آموزان دستورالعمل پایگاه تغذیه سالم براساس ماده سه آیین‌نامه اجرایی تأمین، حفظ و ارتقای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی دانش‌آموزان مصوب هیأت وزیران به شماره ۵۵۰۲۸/ت۲۹۲۶۴ هـ مورخ۹/۹/۱۳۸۴ با هدف ارتقای تأمین بخشی از انرژی مورد نیاز دانش‌آموزان، ارائه موادغذایی سالم و جلوگیری از عرضه موادغذایی کم‌ارزش تغذیه‌ای به آنها، تهیه و تنظیم شده‌است.

از این منظر پایگاه تغذیه سالم مکانی است در مدرسه که ساختمان آن مطابق ماده دو تبصره آیین‌نامه بهداشت محیط مدارس و برابر با قانون اصلاح ماده۱۳ قانون موادخوراکی، آشامیدنی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی احداث و تجهیز شده و موادخوراکی به‌عنوان میان‌وعده از طریق آن به دانش‌آموزان عرضه می‌شود.

میان‌وعده: موادغذایی‌ای است که در دو میان‌وعده صبح و بعدازظهر مصرف می‌شود. میان‌وعده باید ۴۰۰-۳۰۰کیلوکالری انرژی و ۱۲-۱۰گرم پروتئین و بخشی از ریزمغذی‌ها مانند آهن، ویتامین و… مورد نیاز روزانه دانش‌آموزان را تأمین کند.

شرایط بهداشتی پایگاه تغذیه سالم

این شرایط در سه بعد مطرح می‌شوند:
۱ – مواد خوراکی
۲ – فضای فیزیکی
۳ – فرد متصدی بوفه/ فروشنده موادخوراکی

موادخوراکی: موادخوراکی‌ای که قابل عرضه در پایگاه تغذیه سالم هستند عبارتند از:
الف) انواع خوراکی‌های بسته‌بندی شده دارای پروانه ساخت از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، علامت استاندارد، نام و نشانی کارخانه، تاریخ تولید و انقضای معتبر، مشخصات ترکیبات تشکیل‌دهنده، پوشش سالم و تمیز.

ترجیحا این مواد از موادی انتخاب شوند که دارای برچسب موادغذایی باشند. این مواد عبارتند از:
خشکبار، خرما، انواع میوه خشک، انواع مغزها (گردو، بادام، بادام‌زمینی، فندق، بادام‌هندی، پسته)، کشمش، نخودچی، آجیل، سویا، توت‌خشک و انجیرخشک
انواع ماست و کشک، انواع شیر، پنیر و بستنی (به‌جز بستنی یخی) همه پاستوریزه یا استریلیزه
میوه: انواع میوه سالم، شسته شده و ضدعفونی شده در بسته‌بندی‌های یک‌نفره وکیوم شده
نوشیدنی‌ها: دوغ بدون‌گاز و انواع آبمیوه طبیعی (استریلیزه یا پاستوریزه)، ماءالشعیر، آب‌معدنی
بیسکوئیت، کیک و کلوچه: شامل انواع کلوچه‌های سنتی توصیه می‌شود بیسکوئیت از نوع سبوس‌دار و کیک و کلوچه از نوع غنی‌شده و تهیه شده با روغن حاوی اسیدچرب با ترانس زیر ۱۰درصد عرضه شود.
ب) لقمه سالم شامل نان و پنیر و گردو، نان و تخم‌مرغ، نان و پنیر و خیار، نان و پنیر و گوجه‌فرنگی و نان و کره و عسل
تبصره: خیار و گوجه‌فرنگی، شسته شده و ضدعفونی شده ‌باشد.
توصیه می‌شود از نان‌های سفید به‌علت دارا بودن نمایه کلسیمی بالا کمتر استفاده شود و به جای آن از انواع نان‌های سبوس‌دار و غنی شده استفاده شود.
ج) غذاهای پخته مانند انواع‌ آش و سوپ، لوبیا، عدس، حلیم، شله‌زرد، فرنی، سمنو به شرط داشتن تمامی شرایط تهیه آنها مطابق با موارد زیر:
داشتن آشپزخانه مطابق با ماده دو تبصره سه آیین‌نامه بهداشت محیط مدارس الزامی است.
ارائه موادغذایی در ظروف یک‌بار مصرف
پخت روزانه
نظارت انجمن اولیاء و مربیان بر پخت و توزیع آنها
پخت در شرایط بهداشتی و رعایت کامل نکات بهداشتی
تبصره: در مورد غذاهایی که از بیرون (مراکز پخت) تهیه می‌شوند، وضعیت بهداشتی مرکز پخت و شرایط حمل‌ونقل غذا باید مطابق با آیین‌نامه مرتبط با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باشد. در مورد این نوع غذاها به نکات زیر نیز
توجه شود:
میزان نمک مصرفی در غذا زیاد نباشد.
روغن به‌کار رفته با اسیدچرب ترانس کمتر از ۱۰درصد باشد.
موادغذایی و نوع غذا براساس مقدار نیاز دانش‌آموزان به انرژی و پروتئین براساس سن درنظر گرفته شود.
حجم غذا متناسب با سن و انرژی مورد نیاز درنظر گرفته شود.
از توزیع نوشابه‌های گازدار (به‌جز ماءالشعیر) همراه با غذا یا مجزا خودداری شود.
موادغذایی‌ای که عرضه آن در پایگاه تغذیه سالم غیرمجاز است:
انواع پفک، انواع یخمک، نوشابه‌های گازدار (به‌جز ماءالشعیر)، آدامس، سوسیس، کالباس، سالادالویه، چیپس، انواع لواشک ، آلو و آلوچه فاقد شرایط بند الف، آب‌نبات‌هایی که به سطح دندان می‌چسبند، آبمیوه‌هایی که از آب و قند و اسانس میوه تهیه شده‌اند، فلافل و بستنی‌یخی.

جدول فهرست موادغذایی قابل عرضه در پایگاه‌های تغذیه سالم و جدول موادغذایی که عرضه آن در پایگاه‌های سالم غیرمجاز است، باید در محل مناسب و در معرض دید دانش‌آموزان و کارکنان مدارس نصب شود.

جدول فهرست موادغذایی قابل عرضه در پایگاه های تغذیه سالم

ردیفموادغذاییفهرست مواد غذایی
۱خشکبار، خرما و انواع مغزهاپسته، بادام، گردو، بادام زمینی، بادام هندی، فندق، نخودچی، توت خشک، انجیرخشک، کشمش، آجیل سویا و خرما(بسته بندی شده)، انواع میوه خشک
۲شیر و فراورده‌های آنانواع شیر، انواع ماست، کشک، پنیر(پاستوریزه، استریلیزه بسته بندی شده)
۳نوشیدنیآبمیوه های طبیعی و دوغ بدون گاز (پاستوریزه و استریلیزه)، ماءالشعیر، آب معدنی
۴میوهسیب، نارنگی، پرتغال و موزه شسته شده، ضدعفونی شده و وکیوم شده در بسته بندی یک نفره
۵بیسکوئیت، کیک و کلوچه

انواع بیسکوئیت، ترجیحا از انواع غنی شده، سبوس دار و تهیه شده با روغن دارای اسیدچرب با ترانس زیر ۱۰ درصد

۶لقمه سالمنان و پنیر و گردو، نان و پنیروخیار، نان و پنیر و گوجه فرنگی، نان و کره و عسل، نان و تخم مرغ پخته (نان ترجیحا سبوس دار)
۷غذاهای پختهانواع آش و سوپ، لوبیا، عدس، حلیم، شله زرد، سمنو، فرنی و شیربرنج

جدول فهرست موادغذایی که عرضه آن در پایگاه های تغذیه سالم غیرمجاز است

ردیفموادغذایی غیرمجاز
۱انواع پفک
۲انواع یخمک
۳نوشابه های گازدار(به جز ماءالشعیر)
۴آدامس
۵سوسیس وکالباس
۶سالادالویه
۷چیپس
۸انواع لواشک،آلو و آلوچه فاقد شرایط بهداشتی
۹آب نبات هایی که به سطح دندان می چسبند
۱۰آبمیوه هایی که از آب، قند و اسانس میوه تهیه شده اند
۱۱فلافل
۱۲بستنی یخی


RSS

نظرتان را در مورد مطلب فوق بنویسید. نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.