گردآوری شده توسط گروه خانواده ممتاز نیوز
کوتاهی قد یکی از نگرانیهای نوجوانان و والدین آنهاست که در سالهای اخیر …

کوتاهی قد یکی از نگرانیهای نوجوانان و والدین آنهاست که در سالهای اخیر به واسطه تبلیغات وسیع شرکتهای دارویی در مورد هورمون رشد و تاثیر آن در کانون توجه قرار گرفته است. تاخیر رشد سرشتی از دلایل بسیار شایع کوتاهی قد در نوجوانان است که با تاخیر در بلوغ همراهی دارد. یک دختر نوجوان دوازده ساله یا پسر چهارده ساله را در نظر بگیرید که هنوز بالغ نشده و نسبت به همسن و سالان خود کوتاهتر است.
وقتی سابقه خانوادگی او را بررسی میکنیم، حداقل یکی از والدینش دچار تاخیر بلوغ و کوتاهی قد در نوجوانی بودهاند. در بررسیهای تخصصی مشخص میشود که سن استخوانی این کودکان نسبت به سن تقویمی تاخیر دارد و آزمایش هورمون رشد آنها در حد سن استخوانی است و نسبت به سن تقویمی کاهش نشان میدهد. تاخیر رشد سرشتی یک حالت بسیار خوشخیم و گذراست که به سبب اختلال ژنتیکی در ترشح بموقع هورمونهای محرک غدد جنسی ایجاد میشود و باید از بیماریهای دیگر عامل کوتاهی قد افتراق داده شود. خوشبختانه این کودکان با یکی دو سال تاخیر دچار جهش رشد شده و قد مناسب را پیدا میکنند.
همانگونه که گفته شد برای تشخیص صحیح ابتدا باید سابقه خانوادگی تاخیر رشد و بلوغ در والدین، و برادران و خواهران کودک بررسی شود و در ادامه از نظر بلوغ جنسی معاینه کامل صورت گیرد. در ادامه سن رشد استخوانی با عکسبرداری از مچ دست تخمینزده میشود. اندازهگیری هورمون رشد با دادن داروهای محرک ترشح هورمون رشد صورت میگیردو مهمترین قسمت در ارزیابی آزمایشگاهی کودکان و نوجوانان کوتاه قد است. اگر سن استخوانی با سن تقویمی مطابقت داشت و هورمون رشد کم بود ابتدا باید بررسیهای دیگر بخصوص بررسی کم کاری تیروئید صورت گیرد و سپس اقدام به درمان شود. نارسایی کلیه، بیماریهای کبدی و انواع بیماریهای غددی بخصوص بیماریهای غده فوقکلیه میتواند منجر به کوتاهی قد شود. در واقع مهمترین وظیفه پزشک در برخورد با کودکان و نوجوانان کوتاه قد، بررسی چنین بیماریهایی است.
کمکاری تیروئید که با بیحالی، خوابآلودگی و پفآلودگی صبحگاهی مشخص میشود، از دلایل مهم و قابل درمان کوتاهی قد است که حتما باید بررسی شود، زیرا در صورت تشخیص با داروی «لووتیروکسین» بخوبی درمان خواهد شد. یکی از سببهای مهم افت رشد مشکلات عاطفی بخصوص ارتباط آشفته مادر و کودک است. متاسفانه به سبب انکار والدین و ناتوانی کودک در بیان این حالت، این مشکل مخفی باقی میماند. این کودکان اغلب دارای اشتهای بسیار و پرخور می باشند. گریههای ناگهانی و بد خلقیهای ناگهانی از علائم دیگر این مشکل است. چنین کودکانی اگر در محیط کم اضطراب قرار گیرند، رشد طبیعی خواهند داشت.
درمان کوتاهی قد
پس از تشخیص سبب کوتاهی قد باید درمان مناسب صورت گیرد. برای مثال اگر کمکاری تیرویید وجود دارد، باید درمان شود. تشخیص کمبود هورمون رشد تا زمانی که کمکاری تیرویید به طور کامل اصلاح نشود، امکانپذیر نیست. چون در حضور کمکاری تیرویید، ترشح هورمون رشد از غده هیپوفیز، کاهش مییابد. یا اگر سوءتغذیه وجود دارد باید اصلاح شود. به این مفهوم که هورمون رشد به طور کافی ترشح میشود ولی نمیتواند اثر کند. یا اگر بیماری سلیاک وجود دارد، حذف مواد غذایی حاوی این پروتئین از رژیم غذایی ضروری است. در غیر این صورت درمانهای دیگر موثر نخواهد بود.
امروز هورمون رشد انسانی با استفاده از مهندسی ژنتیک ساخته میشود که قیمت بسیار گرانی دارد. مدت درمان با هورمون رشد که به صورت تزریقی انجام میشود بهتر است هر شب صورت گیرد. مدت درمان اغلب طولانی است و تا زمانی که رشد متوقف شود، درمان ادامه مییابد. در بعضی موارد ممکن است درمان پس از یک تا دو سال قطع شود و ترشح هورمون رشد با پیشرفت بلوغ طبیعی شود.
درمان با هورمون رشد پس از تشخیص قطعی کمبود هورمون رشد تنها در صورتی موثر است که صفحات رشد استخوانی باز باشند. یعنی پیش از بلوغ یا اوایل بلوغ، در زمانی که صفحات رشد در حال بسته شدن می باشند، درمان با هورمون رشد به هیچوجه موثر نیست. برای بررسی تناسب قد کودک باید ارزیابی قد کودک به طور مرتب انجام شود. برای این ارزیابی باید به پرسشهای زیر پاسخ داده شود.
![]()
سایت ممتاز|خبر ممتاز
باز نشر: پورتال خبری ممتاز نیوز www.momtaznews.com