چقدر انتقادپذیر هستیم؟

 در برخی از زمان ها، یک قانون بشر ساخته اقتضای یک رفتار عمومی را می‌نماید و در پاره‌ای از زمان ها، اقتضای سواد و تحصیلات عمومی نوعی فرهیختگی است.
از دیر باز در سرزمین ایران، یکی از مهم‌ترین مبانی فرهنگی در کشور ما، دین و آموزه‌های معرفتی دینی بوده است. در میان آموزه‌های دینی برخی بیشتر و بعضی کمتر مورد توجه بوده‌اند و اتفاقاً فاصله ما تا جامعه اسلامی دقیقاً همین فاصله‌ای است که جامعه ما با برخی از ابعاد کمتر شناخته شده اسلامی دارد.
بی تردید از این شاخص‌های فرهنگی فراموش شده یا حداقل کمتر دیده شده اسلام در فرهنگ ما، بحث مدارا و انتقاد پذیر است.
در قرآن کریم یکی از خصوصیات اصلی و امتیازات پیامبر اکرم (ص) که باعث نائل شدن پیامبر شده، آن است که رسول اعظم اسلام(ص) شخصیتی است که تاب انتقادات و حتی بی‌انصافی‌ها را دارد و بسیار دلسوزانه و نرم به برخورد با مردم می‌پردازد.
در احادیث نیز به طور واضح‌تر از انتقاد پذیری و مدارا یاد شده و اهمیت آن در کنار عباداتی مانند نماز ( که ستون دین است) قرار داده شده است.
در روایت معتبر از رسول خدا(ص) ذکر شده که فرمودند: خدای من به مدارای مردمان امرم کرد، همانطوری که به نماز امر نموده بود.
از طرف دیگر، انتقاد پذیری در ادبیات اسلامی به عنوان یکی از شرایط عقل و خرد بر شمرده می‌شود، چنانکه روایت شده: لاتعاتب الجاهل فیمقتک، و عاتب العاقل یحببک «از نادان انتقاد مکن که با تو دشمن می‌شود و از عاقل انتقاد کن تا تو را دوست بدارد.»
در هفته‌های اخیر چه از جانب ارگان‌ها و نهادها و چه طرف افراد و اشخاص این عدم مدارا و عدم انتقادپذیری دردسر ساز شده است،‌ از جمله حکم محکومیت کاریکاتوریستی که به خاطر کشیدن کارتونی از یک نماینده مجلس شورای اسلامی به شلاق محکوم شد و اتفاقاً چنین اتفاقی دستمایه سوء استفاده رسانه‌های بیگانه گردید، حال آنکه بعد از فشار افکار عمومی و همچنین جراید، نماینده مزبور مجبور به پس گرفتن شکایت خود شد. از دیگر اتفاقات مرتبط به موضوع
انتقاد پذیر نبودن ما، می‌توان به جریان تعلیق و تحولات برنامه هفت تلویزیون و تعطیلی مکرر برنامه هایی چون پارک ملت، مثلث شیشه ای، دیروز، امروز، فردا و. . . در صدا و سیما اشاره کرد که همه به خاطر یک بخشی کلاً تعطیل گردید.
یادمان هست که در مسخره‌ترین نوع واکنش ها، در زمان پخش سریال «مرد هزار چهره» در نوروز چند سال قبل، حتی اداره ثبت احوال یکی از استان‌های کشور ضمن صدور اعلامیه از اینکه کاراکتر این سریال به عنوان یک کارمند ثبت احوال معرفی شده، انتقاد کرده بود.
در جریان فیلم شوکران نیز انجمن پرستاران و در بسیاری از سریال‌های دیگر، ادارات و صنوف و. . . به کارهای نامعقول مشابه دست زده بودند که همه اینها به خاطر عدم انتقاد پذیری از سطح فردی و اجتماعی است.
واقعیت این است که جامعه ما دچار بیماری بسیار مهلک و خطرناک خود بی‌عیب پنداری است و به همین دلیل مدارای اخلاقی در چنین وضعیتی بسیار پایین است و جامعه سرشار از سوء تفاهم هایی است که می‌تواند هر لحظه، همه چیز را آبستن یک فاجعه فرهنگی و اجتماعی نگه دارد.
در این میان نقش رسانه ها، برای زشت نشان دادن بی‌مدارایی و کم تحملی برای فراگیر کردن فرهنگ مدارا از سایرین حساس‌تر است و مدارا نداشتن از نشانه‌های فرهیختگی هر جامعه یعنی فرهیختگان و ارباب رسانه‌های جمعی از دیگران زشت‌تر و کریه‌تر است.