دنیای سلامت
ماهنامه تخصصی در زمینه پزشکی و پیراپزشکی
سال هشتم، شماره ۸۴، شهریور۹۱
شما هر کاری برای فرزندتان انجام میدهید و از تمام خواستهها و نیازهای خود به خاطر او میگذرید؛ ولی گاهی پیش میآید که فرزندتان را دوست نداشته باشید و نتوانید وجود او را تحمل کنید. این رازی است که به ندرت پدر و مادری به آن اعتراف میکند، ولی بیشتر آنها گاه این حس را تجربه میکنند. در این مقاله به راهکارها و توصیههای عملی برخورد صحیح با کودک اشاره میشود:
دوست نداشتن نوع رفتار
هنگامی که والدین میگویند فرزندشان را دوست ندارند، در واقع رفتار نامناسب او را دوست ندارند. آنها از فریاد کشیدن و دعوا کردن و استدلال آوردن برای فرزندشان خسته شدهاند و نوع رفتار او را با خواهر و برادر و یا همکلاسی و معلمش نمیپسندند. دوست نداشتن پدر و مادرها، اغلب دورهای است و محدود به یک زمان خاص میشود، مثلاً وقتی دختر یا پسرشان در سن نوجوانی است. گاه آنقدر رفتار آنها در خانه زشت است که پدر و مادر بیشتر تمایل دارند فرزندشان ساعات روز خود را بیرون از منزل سپری کند. فرایند جدا شدن کودک از والدین و استقلال شخصیتی در سنین نوجوانی و بلوغ، گاهی آنقدر مشکل آفرین میشود که از آن بهعنوان رفتار مزاحم دوران نوجوانی یاد شده و از آنجا که پیوند میان خانواده و فرزند بسیار قوی است، این فرایند اغلب با استرس و تنش همراه میشود و این حس استقلال برای نوجوانانی که رفتار ثابت ندارند، میتواند مخرب و خشونتآمیز هم باشد.
مستقل شدن فرزندان
یکی دیگر از مشکلات مستقل شدن نوجوانان، ایجاد محدودیت از طرف خانوادههاست. در اغلب موارد، والدین میخواهند به زور ارتباط میان فرزندشان و دنیای خارج از منزل را محدود کنند و همین امر موجب درگیری و اختلاف نظر میشود. هنگامی که کودکان به سن نوجوانی میرسند، معمولاً والدین توقع دارند به دانشگاه بروند و یک شغلی پیدا کنند و در نهایت تشکیل خانواده بدهند؛ حال آنکه ممکن است این خواسته پدر و مادر از خواست فرزندشان متفاوت باشد. این نوع تفکر والدین کاملاً طبیعی و بخشی از رابطه پدر و مادر با فرزند است و البته این اتفاق به ندرت بدون هیچ مشکلی طبق خواست والدین صورت میگیرد. در اینجا مجدداً تکرار میکنیم، میان دوست نداشتن فرزند و دوست نداشتن نوع رفتار او، تفاوت بسیاری وجود دارد و درک این تفاوت برای بسیاری از والدین دشوار است؛ زیرا رفتار کودک در برخی جهات، بخشی از شخصیت او را شکل میدهد و در واقع آنچه مشاهده میشود، نوع رفتار اوست. از نظر
ظاهری نیز حتی فیزیک او با شخصیتش مرتبط میشود؛ زیرا حرف زشتی که میزند، به هر حال از دهان او بیرون میآید و پدر و مادر نگاه تند او را در چشمانش و لحن بیادبانه او را در صدایش میبینند و به همین علت از او ناامید شده و احساس میکنند دیگر او را دوست ندارند.
توصیههایی برای پدران و مادران
به پدر و مادرها توصیه میکنیم این موضوع را شخصی تلقی نکنند؛ چرا که در بیشتر موارد، به سرخوردگی و ترس و یا حس استقلال کودک مرتبط است. با او مبارزه نکنید. البته کمی سخت است، اما از کشمکشهای غیر ضروری جلوگیری میکند. به یاد داشته باشید که این نوع رفتار، شخصی نیست و نیروهای مقاومت ناپذیر هم برای پدر و مادر و هم برای فرزند، در حال وقوع است. درست مثل خود ما، گاه لازم است نوجوانان تغییر کنند و البته کمی دردسر ساز باشند. بهعنوان پدر و مادر هر گاه احساس میکنید عصبانی هستید و رفتار فرزندتان طبق خواسته شما نیست، بدانید که همیشه راههایی برای جلوگیری از ادامه رفتار آنها وجود دارد.
مثبت اندیشی
پدر و مادر باید سعی کنند تفکر مثبت داشته باشند. همه ما در طول روز مدام با خودمان فکر و صحبت میکنیم، ولی در بیشتر مواقع این تفکرات منفی هستند. در راه محل کار تا خانه، دائم به این موضوع فکر میکنیم که فرزندمان امروز چه رفتار بدی خواهد داشت، چه خواهد گفت و … اگر اینقدر منفی فکر کنید، حتماً این اتفاقات خواهد افتاد! به جای آن به دنبال یافتن روشی مثبت برای مقابله با رفتار فرزندتان باشید. به عبارت دیگر، به جای اینکه به خود مشکل فکر کنید، به فکر راهحل آن باشید.
احترام متقابل
اگر شاغل هستید، به شما پیشنهاد میکنیم وقتی از محل کار به خانه رسیدید، از فرزند خود بخواهید ده دقیقه شما را تنها بگذارد تا لباسهای خود را تعویض کنید و آماده پذیرش مسئولیت خود بهعنوان پدر یا مادر بشوید. سعی کنید این نوع رفتار را به آنها بیاموزید و خود نیز زمانی که آنها از مدرسه به منزل میآیند، همین کار را انجام دهید.
به قضاوت دیگران اهمیت ندهید
خود را با دیگران مقایسه نکنید، ممکن است، تصور کنید که اطرافیان به دلیل رفتار نامناسب فرزندتان شما را سرزنش و قضاوت میکنند. همه ما از اینکه مورد قضاوت و داوری دیگران قرار بگیریم، نفرت داریم. وقتی فرزندتان رفتارش تغییر میکند، شما ابتدا سعی میکنید رفتار بد او را از سایرین مخفی کنید و هیچ کس متوجه آن نشود، ولی با ادامه این رفتارها، در نهایت اکثر والدین خسته میشوند و موضوع را با پدر و مادر، دوستان و یا خویشان خود مطرح میکنند. اما حتی نزدیکانتان نیز شما را قضاوت میکنند و در این هنگام است که شما احساس گناه و شرم کرده و احساس میکنید پدر یا مادر خوبی نبودهاید. از اینکه مورد داوری دیگران قرار میگیرید،
ناراحت هستید و به شیوههای تربیتی خود شک کرده و از رفتار نامناسب کودکتان احساس شرم میکنید و از آنجا که این حس بسیار قوی است، والدین به مرور از رفتار کودک رنجور و از او دلخور میشوند.
خود را با دیگران مقایسه نکنید
هیچگاه درون و باطن زندگی خود را با ظاهر زندگی سایر دوستان و آشنایانتان مقایسه نکنید. ممکن است ظاهر زندگی دیگران به نظر خوب برسد؛ همانطور که زندگی شما نیز ممکن است از دید دیگران به همان اندازه خوب و زیبا باشد و اطرافیان از دور تصور کنند که هیچ مشکل مدیریتی در زندگی شما وجود ندارد و همه چیز روبه راه است؛ در حالی که شاید مشکلات داخلی شما حتی به اوج خود رسیده باشد. بنابراین هر کس از بیرون، زندگی دیگری را میبیند، تصور میکند همه چیز خوب پیش میرود.اینگونه مقایسه بسیار اشتباه است و تنها وضعیت را بدتر میکند. بسیاری از نوجوانان نیز همین کار را انجام میدهند. آنها خانه و خانواده خود را با همکلاسیهای خود مقایسه میکنند و این موضوع موجب پریشانی آنها میشود؛ در حالی که فقط ظاهر امر را میبینند.
ناراحتی از رفتار نامناسب کودک
بسیاری از پدر و مادرها بهدلیل اینکه فرزندشان رفتار ناشایستی داشته، آنها را در خانه تنها میگذارند و خود و بقیه اعضای خانواده بیرون میروند. اگر چه این رفتار در برخی موارد روش خوبی نیست و موفقیت آن به سن و نوع رفتار کودک بستگی دارد، ولی در مواردی که فرزند شما به اندازه کافی بزرگ است و تنها ماندن در منزل مشکلی ایجاد نمیکند، با رعایت اقدامات احتیاطی گاه این کار را انجام دهید و او را تنها بگذارید. از طرف دیگر، برخی پدر و مادرها بر این باورند که نمیتوانند فرزند خود را تنها بگذارند و حتماً باید او را همراه خود ببرند. این نظریه نیز قابل قبول است. در اینجا به روشهایی اشاره خواهیم کرد که با رعایت آنها میتوانید به رفتار مناسب فرزندتان کمک کنید:
در فرزندتان انگیزه ایجاد کنید
اگر دوست دارید فرزندتان همراه شما به مهمانی بیاید، اما سابقه رفتار بد او در مهمانی قبلی مانع از انجام این کار میشود، برای او جایزهای مشخص و به او اعلام کنید در صورتی که رفتار مناسبی داشته باشد، پاداش خواهد گرفت. جایزهای که برای او در نظر میگیرید باید واقعاً چیزی باشد که به آن علاقه دارد؛ مثل رفتن به سینما و یا خرید بستنی هنگام برگشتن از مهمانی و … البته این نوع رفتار برای تمامی گروههای سنی مناسب نیست و فقط در مورد کودکان پنج شش ساله نتیجه میدهد. بعد از چندین بار تکرار این شیوه، علاوه بر تغییر ناخودآگاه رفتار کودک، به مرور مهارت یادگیری حل مسائل را میآموزد. اغلب درمانگران معتقدند کودکانی که در این مواقع نیز از انجام رفتار مناسب سرپیچی و در برابر آن صبورانه مقاومت میکنند، بسیار سرسخت هستند و رفتار با آنها بسیار مشکل خواهد بود. این کودکان ابتدا با شما صحبت نمیکنند و به مرور به شما دروغ میگویند و سپس توهین کردن را یاد میگیرند و از آنجا که دید آنها منفی میشود، اطرافیان را مقصر مشکلات خود میدانند و آنها را سرزنش میکنند. در این مواقع، دوست داشتن آنها نیز بسیار سخت میشود.
پیشنهاد آخر
در نهایت تمامی والدین، حتی اگر رفتار فرزندشان را نپسندند، باز هم آنها را دوست خواهند داشت و این عشق و علاقه را با تعهد و مراقبت از آنها نشان خواهند داد. هر پدر و مادری فرزند خود را دوست دارد و سعی میکند تمامی امکانات مورد نیاز او را محیا کند و همین نشانه علاقه آنها به کودک است. اگر از رفتار فرزندتان رنج میبرید، از یک متخصص کمک بگیرید و نحوه مدیریت خود را در منزل تغییر دهید. مطمئن باشید این وضعیت با تغییر بینش و روش مدیریتی شما بهبود خواهد یافت. از اینکه از دیگران کمک بگیرید و در مورد روش تربیتی آنها سوال کنید، خجالت نکشید و به یاد داشته باشید تا زمانی که مشکلات شدید رفتاری فرزند شما حل نشود، همچنان جر و بحثها و مشکلات ادامه خواهند یافت و در سنین بلوغ بیشتر نیز میشود. دوران بلوغ، دوران بسیار حساسی است و گاه نوجوانانی که در این سنین دچار سوء رفتار میشوند، دیگر رفتارشان اصلاح نخواهد شد. اما در نهایت تمامی پدر و مادرها قادرند برای ایجاد یک رابطه خوب، راهحلی بیابند؛ به خصوص در مواردی که مشکلات رفتاری فرزندشان کم و انگشت شمار است.
نشریه نی نی Nini Mag.