به نهاد مقدس خانواده از هر طرف که بنگریم عظمت و جلال بهت آوری را ملاحظه می کنیم. این بهت و تحیر به دلیل آن است که این نهاد، آغاز حرکت جامعه بشری در پرتو آثار و عملکردهای آن شکل گرفته است.
همه می دانیم اولین نهاد اجتماعی که کودک در آن وارد می شود و زندگی را در این جهان آغاز می کند، خانواده است. خانواده اولین پایه گذار شخصیت و ارزش ها و معیارهای فکری کودک است و نقش مهمی در تعیین سرنوشت و سبک و خط مشی زندگی آینده او دارد. شاید اغراق نباشد که بگوییم خانواده بعد از عامل وراثت نخستین شکل دهنده رفتار فرزند آدمی است.
واکنش کودک نسبت به محیط خود به طبع تحت تاثیر موازین اجتماعی و فرهنگی گروهی است که در میان آن بزرگ شده. کودک در تمام طول زندگی خود، غالباً همان خواهد بود که خانواده اش خواسته است. زیرا پیدایش و گسترش بیشتر عادات و نظرها یا گرایش های کودک از خانه و خانواده آغاز می شود. کودک اولین تجارب خود را برای همزیستی با دیگران در خانواده به دست می آورد و پایه رشد و فعالیت های آینده وی گذاشته می شود. خانه جایی است که فرد در آن یاد می گیرد که چگونه زندگی کند و از زندگی لذت ببرد. چناچه کودک از خانواده محبت ببیند و به محبت بزرگ ترها اطمینان داشته باشد، همواره به عواملی که موجبات آسایش و استراحت وی را فراهم می کنند اعتماد کامل خواهد داشت و گرنه این اعتماد از او گرفته می شود و به طبع همه چیز برای او ناراحت کننده و خطرناک خواهد بود و او را از اضطراب سرشار می سازد.
روان شناسان معتقدند فرزندان بیشترین آسیب را در مشاجرات پدر و مادر می بینند. خشونت و شدت عمل، آثار نامطلوبی بر روان و تربیت کودکان و به ویژه نوجوانان بر جای می گذارد.لطمات روحی که به آنها وارد می شود قابل جبران نیست و گاه مسیر زندگی آنها را تغییر می دهد.خشونت والدین محیط خانه را از صمیمیت، همدلی ، وحدت و هماهنگی تهی می کند. خشونت ممکن است در کوتاه مدت و به صورت آنی اثرات مطلوبی داشته باشد، ولی به تجربه ثابت شده است که این اثرات مثبت و پایدار نیستند.
کانون خانواده آشیانه کودک است که خودش را به آن وابسته می داند و بدان دلگرم است.خانواده سالم، خانواده ای است که در آن شرایط بروز خشم از سوی پدر و مادر وجود داشته باشد اما این گله مندی نباید با بی احترامی و حرمت شکنی همراه باشد. یکی از خاطره های تلخ و اسفناک کودکان تماشای صحنه های دعوای پدر و مادر است که غالباً تا آخر عمر آن را فراموش نمی کنند. چنین کودکانی غالباً پریشان، بدبین و مبتلا به دلهره و ضعف اعصاب خواهند بود. در خانواده های سالم پدر و مادر در هنگام دلخوری از یکدیگر در خانه بحث می کنند و حتی ممکن است چند ساعت هم با هم صحبت نکنند. اما این قهر بعد از چند ساعت پایان می یابد و به روز و هفته کشیده نمی شود.هنگامی که در خانواده اختلاف وجود دارد فرزندان دچار یک سردرگمی در انتخاب بین فرد بی گناه و مقصر می شوند.
کارشناسان معتقدند والدینی که هفته ها با هم صحبت نمی کنند، فرزندان عصبی و پرخاشگر دارند که پیشرفتشان در درس و زندگی بسیار کند است. این کودکان از هوش کافی برای درس خواندن برخوردارند. اما مشکلات خانوادگی باعث می شود تمرکز لازم برای درس خواندن نداشته باشند
نفاق، ناسازگاری و مشاجره دایمی پدر و مادر و اطرافیان آثار شومی در روان کودک باقی خواهد گذاشت. کودک به درس و مشق بی علاقه می شود و در حالت اضطراب و پریشانی روزگار خود را سپری می کند و برای انواع انحراف ها و کج رفتاری ها آمادگی پیدا می کند. وقتی کودک در منزل آرامش، صفا و صمیمیت را پیدا نکند، ناچار راهی کوچه و خیابان می شود. و چه بسا که در دام بزهکاران و افراد ناباب سقوط کند و از راه راست منحرف گردد.
عاطفه کشاورز مشاور خانواده می گوید: کودکانی که در خانواده های متشنج بزرگ می شوند دچار شب ادراری، تیک های گوناگون مانند ناخن جویدن، کندن مو، مژه می شوند. و برای اینکه توجه والدین خود را جلب کنند رفتارهای ضد اجتماعی از خودشان نشان می دهند.
فرآوری:آسیه ملک دار
بخش خانواده ایرانی تبیان
منابع:
۱-بهداشت روانی- دکتر محمد علی احمدوند
۲- جام جم- مقاله مشاجره والدین، خراشی بر روی کودکان
۳- نشریه ماهانه آموزشی- تربیتی پیوند- شماره ۳۱۲
۴- روان شناسی رشد- دکتر علی اکبر شعاری نژاد
… درحال بارگذاری
سایت موسسه فرهنگی تبیان > بخش خانواده ایرانی